U šumarku dvojica ukrajinskih vojnika, tehničar i električar, pričvršćuju krila na veliku crnu letjelicu. Riječ je o borbenom dronu HX-2 kompanije Helsing, opremljenom vještačkom inteligencijom.
Ovaj startap iz Bavarske, čija se vrijednost procjenjuje na više milijardi dolara, isporučuje hiljade takvih dronova ukrajinskoj vojsci, a projekat finansira njemačka vlada. Nedavno je i Bundesver odlučio da upravo Helsing bude izvođač ugovora vrijednog više miliona eura.
Početkom godine u zapadnim medijima pojavili su se izvještaji da su ukrajinski vojnici tokom testiranja uočili određene tehničke nedostatke na dronovima, kao i navodno nisku stopu preciznosti. Proizvođač je odbacio te tvrdnje, navodeći da se testiranja i dalje sprovode zajedno sa ukrajinskim snagama na prvoj liniji fronta.
HX-2 pripada kategoriji kamikaza-dronova, odnosno takozvanih „loitering munition“ sistema – letjelica koje mogu duže vrijeme kružiti iznad područja operacije prije nego što napadnu cilj. Prema navodima proizvođača, mogu djelovati na udaljenostima do 100 kilometara.
Borbena misija kod Pokrovska
Na položajima kod Pokrovska u Donbasu ukrajinski vojnici pažljivo prate detektor postavljen na drvo, koji otkriva prisustvo ruskih bespilotnih letjelica.
„Spremni smo i čekamo da se meta pojavi“, kaže tehničar jedinice raspoređene na tom području.
U zemunici se za lansiranje pripremaju pilot i navigator. Njihova misija je, kako navode, uništavanje ruske logistike dok ruske snage nastavljaju napredovanje na tom dijelu fronta.
Brz i okretan, ali osjetljiv na elektronsko ratovanje
Ukrajinski komandant, poznat pod kodnim imenom Blek, navodi da je HX-2 brz i izuzetno okretan, što mu daje značajnu prednost u vazduhu i otežava njegovo obaranje.
Dron koristi LiDAR tehnologiju za detekciju i navođenje, dok vještačka inteligencija pomaže u identifikaciji i praćenju meta. Nakon potvrde operatera, letjelica može autonomno da izvrši završnu fazu napada.
Ipak, prema riječima ukrajinskih vojnika, HX-2 nije imun na elektronsko ratovanje, što ostaje jedan od najvećih izazova za sve moderne bespilotne sisteme.
Posada koja koristi dronove navodi da su uočeni određeni nedostaci u radu sistema, ali detalje ne žele javno da otkrivaju. Ističu da proizvođač brzo reaguje na prijavljene probleme.
„To je najbrža podrška koju smo ikada imali“, kaže tehničar jedinice.
Problemi tokom lansiranja
Tokom jedne od misija kojoj je prisustvovao DW, HX-2 u prvom pokušaju nije uspio da poleti iz katapulta zbog problema sa uspostavljanjem veze između letjelice i zemaljske stanice.
Nakon drugog pokušaja, dron je uspješno lansiran i krenuo ka cilju na okupiranom dijelu Donjecke oblasti.
Kasnije su se pojavili dodatni problemi povezani sa radio-smetnjama i gubitkom komunikacije. Pilot je pokušao da izbjegne objekat koji je sistem označio kao metu, ali zbog prekida veze nije mogao da preuzme potpunu kontrolu.
Prema riječima starijeg vodnika Oleksandra Karpjuka, takve situacije nijesu neuobičajene za sisteme ove vrste i uglavnom se dešavaju u završnoj fazi napada, kada dolazi do prekida video-veze i prenosa komandi.
Uspješan napad na ruski kamion
Tokom naredne misije, kojoj novinari nijesu prisustvovali, posada je uspješno pogodila ruski kamion Kamaz. Akciju su snimile izviđačke jedinice, a video je kasnije objavila ukrajinska vojska.
Ukrajinci smatraju da su bolji vremenski uslovi u toj operaciji značajno doprinijeli uspjehu.
Karpjuk podsjeća da je i prethodni Helsingov model, HF-1, u početku imao slabije rezultate, ali da je proizvođač nakon povratnih informacija unaprijedio sistem. Prema njegovim riječima, HF-1 je kasnije dostizao stopu pogodaka veću od 50 odsto na području Pokrovska.
Drugačija verzija za Bundesver
Njemačko Ministarstvo odbrane saopštilo je da će Bundesver dobiti verziju HX-2 koja se u značajnim tehničkim detaljima razlikuje od sistema koji se trenutno koristi u Ukrajini.
Istovremeno, Berlin navodi da redovno razmjenjuje iskustva i podatke sa ukrajinskim oružanim snagama kako bi se stečena saznanja koristila za dalji razvoj sistema.
Uprkos uočenim problemima, ukrajinski vojnici uglavnom pozitivno ocjenjuju HX-2. Stariji vodnik Karpjuk smatra da ruska vojska trenutno nema dron koji bi se mogao direktno porediti sa ovim sistemom.
„Samo Helsingov model ima četiri motora postavljena naprijed. Upravo to mu daje izuzetnu brzinu i manevarsku sposobnost“, zaključuje Karpjuk.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
