Dok se evropske željeznice povijaju pod rekordnim vrućinama, putevi tope, a elektroenergetske mreže trpe sve veće opterećenje, zemlje pribjegavaju čitavom nizu rješenja za dotrajalu infrastrukturu - od dronova koji pregledaju pruge i senzora pokretanih vještačkom inteligencijom do iznenađujuće jednostavnog sredstva: bijele boje.
Na aerodromu u Oslu u Norveškoj, gdje se očekivalo da temperatura danas dostigne 30 stepeni Celzijusa, deset stepeni iznad uobičajene za ovo doba godine, radnici su polivali pistu vodom kako bi je rashladili.
To predstavlja značajnu promjenu u zemlji koja je mnogo naviknutija na suočavanje sa hladnoćom i pokazuje kako Evropa mora da se prilagođava rastućim temperaturama, koje podstiču šumske požare, uzrokuju hiljade prekomjernih smrtnih slučajeva i stvaraju sve veći pritisak na infrastrukturu.
„U Norveškoj asfalt mora da izdrži i ekstremnu hladnoću i prilično visoke temperature“, rekao je za Rojters Jorn Arvid Remark, operativni inženjer u norveškoj državnoj kompaniji za upravljanje aerodromima Avinor, dodajući da aerodrom testira novu vrstu asfalta otpornu na visoke temperature.
Vatrogasna služba prska oko 9.000 litara vode na ključne djelove piste, koji se pri visokim temperaturama mogu oštetiti jer asfalt omekšava pod težinom aviona.
Evropski putevi i željeznice, od kojih su mnogi izgrađeni prije više decenija, sve teže podnose takve uslove. Temperature širom Zapadne Evrope danas su 5,5 stepeni Celzijusa iznad prosjeka za 15. jul, prema podacima Rojtersovog klimatskog monitora.
„Naša infrastruktura ni na koji način nije pripremljena za ekstremne vremenske pojave koje ćemo tek gledati“, rekao je Kris Dodvel, jedan od rukovodilaca centra za održivost u kompaniji Impax Asset Management, dodajući da toplotni talasi, nekada rijetki, postaju redovna pojava.
U izvještaju vodećih centralnih banaka iz 2025. godine procijenjeno je da bi ekstremne vremenske pojave, uključujući toplotne talase, suše i poplave, mogle da smanje bruto domaći proizvod eurozone za čak 4,7 odsto do 2030. godine.
Više oluja i poplava
Evropske željeznice posebno snažno osjećaju posljedice.
U izvještaju EU objavljenom u aprilu navodi se da više od 70 odsto upravljača željezničke infrastrukture bilježi sve veće poremećaje usljed ekstremnih vremenskih prilika. Između 2015. i 2024. prekidi izazvani vremenskim uslovima ukupno su odgovarali periodu od jedne do tri godine željezničkog saobraćaja širom regiona.
Vrućina može izazvati širenje šina, kao i kvarove skretnica, signalizacije i sistema napajanja. Međutim, ekstremne vremenske pojave izazvane visokim temperaturama mogu biti još razornije.
„Najkritičniji problem za željezničke mreže nije sama vrućina, već grmljavinske oluje, jaki vjetrovi i klizišta koji često slijede nakon toplotnih talasa“, rekao je Olivijero Bačeli, profesor na Univerzitetu Bokoni u Milanu.
„Italija je već iskusila značajne poremećaje na svojoj željezničkoj mreži, posebno na alpskim pravcima, kao posljedicu događaja povezanih sa klimatskim promjenama.“
Zemlje sjeverne Evrope, poput Britanije, suočavaju se sa posebnim izazovima jer je veliki dio njihove željezničke infrastrukture projektovan za uži temperaturni raspon nego mreže u južnoj Evropi.
Džon Lorens, predsjednik Željezničke tehničke mreže Instituta za inženjerstvo i tehnologiju, rekao je da su mnoge željezničke komponente i sistemi „u suštini ostali zamrznuti u vremenu“.
Dodao je da bi prilagođavanje čitavih mreža visokim temperaturama iziskivalo ogromne troškove, iako operateri istražuju stabilnije konstrukcije pragova i tehnologije poput vještačke inteligencije i dronova kako bi „ubrzali pregled i nadzor većih djelova pruge“.
Britanska kompanija Network Rail obavezala se da će između 2024. i 2029. uložiti 2,6 milijardi funti, odnosno 3,5 milijardi dolara, kako bi pomogla željezničkoj mreži da izdrži sve ekstremnije vremenske prilike.
Ipak, nijesu sva rješenja izuzetno skupa, pa pojedini operateri koriste tradicionalne metode za odbijanje toplote. Saobraćajna uprava Stokholma potrošila je u maju i junu oko 100.000 švedskih kruna, odnosno 10.300 dolara, na farbanje djelova metro šina u bijelo kako bi smanjila rizik od njihovog deformisanja.
Sve intenzivniji toplotni talasi
Martin Vilson, direktor inženjeringa u francuskom proizvođaču željezničke opreme Alstom, rekao je da bi Evropa mogla da izvuče pouke iz transportnih sistema poput metroa u Rijadu i tramvaja u Dubaiju, koji su projektovani da funkcionišu na temperaturama iznad 50 stepeni Celzijusa.
„Današnji toplotni talasi često su intenzivniji, češći i duže traju“, rekao je on. „Rast temperatura sve više stavlja željezničke sisteme širom Evrope pred ozbiljne izazove.“
Sa sličnim pritiscima suočavaju se i putevi.
Inženjeri kažu da su autoputevi u sjevernoj Evropi prvenstveno građeni tako da izdrže oštećenja izazvana smrzavanjem i otapanjem, dok južne zemlje, poput Španije, koriste asfaltne mješavine prilagođenije dugotrajnim ljetnjim vrućinama.
Pronalaženje odgovarajuće ravnoteže postaje sve teže, jer se zemlje istovremeno suočavaju sa hladnijim zimama i toplijim ljetima.
„Možda će morati da prilagode svoj pristup“, rekao je Hose Pablo Saes Viljar iz Španskog udruženja građevinskih inženjera, govoreći o planerima i graditeljima puteva u sjevernoj Evropi.
Parisko saobraćajno preduzeće RATP formiralo je jedinicu za vanredne situacije tokom toplotnih talasa i priprema plan prilagođavanja klimatskim promjenama, koji bi trebalo da bude završen do kraja godine.
U Norveškoj zvaničnici kažu da toplije i vlažnije vrijeme mijenja način na koji se projektuje nova infrastruktura.
„Putevi će biti građeni tako da budu otporniji“, rekla je Grete Vikane, rukovoditeljka sektora za društveni razvoj i klimu u Norveškoj upravi za javne puteve.
„Tako će moći da izdrže i izazove koji se već osjećaju i posljedice očekivanih klimatskih promjena.“
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
