Brisel strepi zbog „popuštanja brana” u Njemačkoj

Nakon rezultata pokrajinskih izbora u Njemačkoj, na kojima su njemačka desnica i ljevica ostvarile velike dobitke, još jednom ogolivši slabljenje političkog centra u najvećoj evropskoj ekonomiji kao i sve slabiju kontrolu kancelara Fridriha Merca, u Evropskoj komisiji porasla je zabrinutost zbog političkih posljedica takvog ishoda.

“Brane su popustile u Njemačkoj. Dokle će ovaj talas stići?”, zapitao se privatno jedan od čelnika Evropske komisije, piše francuski “Mond”, opisujući nelagodu u Briselu uoči niza izbora u drugim velikim članicama Unije.

Uspon AfD-a dodatno je zaoštrio pitanje s kojim se evropske institucije sve teže suočavaju: kako donositi ključne zajedničke odluke dok jačaju stranke koje osporavaju pravac evropske integracije, a politička nestabilnost zahvata i najveće članice, piše francuski list.

“Oslabljeni njemački kancelar nikada nije dobra vijest za Brisel. U narednim nedjeljama glavni prioritet vlade biće unutrašnja politika”, kazao je jedan evropski diplomata.

Merc, koji je rezultat u Meklenburgu - Zapadnoj Pomeraniji - najgori u istoriji demohrišćana (CDU) - nazvao “katastrofom”, već je otkazao put na Generalnu skupštinu Ujedinjenih nacija u Njujorku kako bi ostao i pozabavio se političkom situacijom.

“Njemačka ulazi u period političke nestabilnosti u kojem je sve teže formirati održive koalicije, a to ne sluti na dobro za Evropu kada je Njemačka de facto njen lider”, kazala je za Rojters Suda David-Vilp, viša saradnica Njemačkog Maršalovog fonda Sjedinjenih Država.

Merc je odbacio spekulacije da bi mogao da podnese ostavku, poručivši da će ostati na funkciji kako bi sproveo paket poreskih i penzionih reformi za koje se nada da će pomoći oživljavanju usporene njemačke ekonomije.

Za sada, barem, stranka je stala iza njega, iako će izborni rezultat dodatno pojačati pritisak unutar njegove koalicije sa Socijaldemokratskom partijom Njemačke (SPD) lijevog centra, čiji pojedini članovi žele da ublaže djelove reformskog programa.

U Briselu strahuju da bi nestabilnost u Berlinu mogla dodatno usporiti donošenje odluka u Uniji, posebno u trenutku kada ni Francuska, drugi ključni stub evropskog odlučivanja, nije u snažnoj političkoj i ekonomskoj poziciji.

Takva situacija dolazi u posebno osjetljivom trenutku za Uniju, koja ulazi u velike pregovore o budžetu za period od 2028. do 2034. godine, čiji će obim i struktura u velikoj mjeri odrediti pravac evropskih integracija u godinama koje dolaze.

“Mond” piše da je slabljenje političkog centra u Njemačkoj i jačanje AfD-a već počelo da mijenja evropsku politiku Berlina. Merc zauzima sve tvrđi stav prema budžetu EU, protivi se novim zajedničkim prihodima i produžavanju zajedničkog zaduživanja, traži smanjenje rashoda i veći dio političkog fokusa prebacuje na nacionalne prioritete. Istovremeno, Njemačka planira snažno povećanje sopstvene vojne potrošnje, dok se zalaže za tek ograničeno povećanje evropskog budžeta.

Zaokret udesno vidi se i u politici migracija, gdje se Merc približio tvrđim stavovima Italije i Danske, podržavajući centre za povratak migranata van EU. Berlin takođe dovodi u pitanje zabranu prodaje novih automobila sa emisijama štetnih gasova od 2035. godine i sve otvorenije zagovara deregulaciju, što prema “Mondu” dodatno otežava pokretanje novih zajedničkih politika na nivou Unije.

List ocjenjuje da Francuska i Njemačka sve više nude suprotne odgovore na uspon krajnje desnice: Pariz zagovara jaču i strateški samostalniju Evropu, dok se Berlin okreće unutrašnjim prioritetima. Takav raskorak slabi tradicionalni francusko-njemački motor EU i podstiče nepovjerenje prema Njemačkoj u pojedinim državama članicama, posebno u Francuskoj i Poljskoj.

“Francusko-njemačko partnerstvo ostaje apsolutno ključno za evropski zamah. Ako jedna polovina tog tandema oslabi, donošenje odluka dodatno se usporava”, upozorio je poslanik grupe Obnovimo Evropu u Evropskom parlamentu Bernar Geta.

“Danas nije politički oslabljena samo Njemačka, već i Francuska, koja je finansijski iscrpljena i nije u stanju da podrži svoje ambicije”, kazao je još jedan zabrinuti diplomata.

“Njemačka prolazi kroz ono što već poznajemo u Francuskoj - veoma polarizovanu političku debatu”, kazao je za Mond Fransoa-Ksavije Belami, francuski poslanik Evropske narodne partije (EPP) u Evropskom parlamentu.

“To je evropski fenomen: pogledajte popularnost Roberta Vanačija u Italiji”, rekao je Belami, misleći na bivšeg generala krajnje desnice i italijanskog europoslanika koji u Evropskom parlamentu sjedi u istoj grupi kao AfD.

“Upravo to stvara evropsku krhkost: svi lideri su zaokupljeni domaćim problemima. Čak i Đorđa Meloni. Angela Merkel je od 2005. do 2021. imala stabilnu političku situaciju, što joj je omogućavalo da se posveti vođenju Evrope. Kancelar Merc, s druge strane, ima veoma nizak profil na evropskoj sceni. Jednostavno nema dovoljno političkog prostora za to”, navodi Belami.