Masovni protesti u Francuskoj prerasli u najžešće nerede posljednjih godina, uhapšeno 1.200 osoba

U gradovima širom Francuske u subotu su izbili neredi, nakon što su demonstracije protiv rasta troškova života i sve lošijih javnih usluga izmakle kontroli, prerastajući u neke od najžešćih sukoba koje je zemlja doživjela posljednjih decenija.

Dok su stotine hiljada ljudi mirno protestovale na ulicama desetina gradova, nasilne grupe napadale su javne zgrade, pljačkale luksuzne butike i supermarkete, kao i policijska vozila i službenike, prenosi Rojters.

U Limožu je zapaljena zgrada gradske uprave. U Marseju su demonstranti obučeni u crno upali u gradsku skupštinu i išarali je anarhističkim grafitima, dok su u Lionu zapalili zgradu gradske turističke organizacije.

Francuski premijer Sebastijen Lekorni izjavio je da vlada neće dozvoliti da je nasilje „zastraši“, okrivljujući za nerede „ultraljevicu“ i kriminalce, svega nekoliko mjeseci uoči predsjedničkih izbora naredne godine.

„Onima koji očigledno žele da iskoriste ovo nasilje kao 'zagrijavanje' pred predsjedničke izbore, jasno poručujem: Nećemo dozvoliti da nas zastraše. Niko neće nametati svoju političku agendu nasiljem“, napisao je na mreži Iks.

Lekorni je dodao da je tokom protesta uhapšeno oko 1.200 ljudi, dok je u večernjim satima obilazio mjesta na kojima su izbili neredi.

Ministar unutrašnjih poslova Loran Nunez saopštio je da je na demonstracijama širom zemlje učestvovalo oko 550.000 ljudi. Sindikat CGT saopštio je Rojtersu da, prema njegovim procjenama, broj demonstranata iznosi 800.000.

Predsjednik Emanuel Makron obećao je da će odgovorni za napade biti krivično gonjeni i kažnjeni.

„Svi ćemo biti ujedinjeni protiv onih koji siju haos, čiji je jedini cilj da podrivaju naše institucije i spriječe građane da mirno izraze svoje zahtjeve“, napisao je na mreži Iks.

U Belgiji, Portugalu i Italiji u subotu su takođe održani protesti manjeg obima zbog rasta troškova života u Evropi, dok su demonstranti u Albaniji ponovo izašli na ulice zbog korupcije koju pripisuju vlastima, nedostatka radnih mjesta i lošeg kvaliteta obrazovanja.

Demonstranti su istakli da je većina učesnika protestovala mirno, a za veliki dio nasilja okrivili su izgrednike koji su, kako tvrde, došli s namjerom da izazivaju nerede, uništavaju imovinu i sukobljavaju se s policijom. Mnogi su nosili transparente s porukama protiv policije, predsjednika i bogatih.

„Borimo se zato što su troškovi života nepodnošljivi, zato što je gorivo preskupo, zato što srednjoškolce širom zemlje brutalno napadaju i povređuju samo zato što pokušavaju da protestuju i traže više nastavnika i pristojne uslove za učenje“, kazala je Lola, devetnaestogodišnja demonstrantkinja u Parizu.

Suzavac, požari i pljačke

Većina protesta počela je oko podneva, dok su na pojedinim mjestima okupljanja počela i prije zvaničnog početka demonstracija.

U pojedinim djelovima Pariza policija je ispaljivala suzavac dok se povlačila pred demonstrantima, uglavnom mladima, od kojih su mnogi bili obučeni u crno i nosili dukserice s kapuljačama, maske i zaštitne naočare kako bi se zaštitili od suzavca.

Izgrednici su pokušali da provale u robnu kuću Galeries Lafayette, razbijali su banke, demolirali prodavnicu Lacoste i druge butike, a opljačkali su i prodavnicu mobilnih telefona operatera SFR. Demonstranti su tokom čitavog dana palili različite predmete, uključujući brojne automobile.

Djelimično inspirisani događajima u Francuskoj, u Briselu su protestovale stotine ljudi, uglavnom mladih, a neki su se sukobili s policijom. Belgijske studentske organizacije saopštile su da protestuju zbog rasta troškova obrazovanja i reformi za koje strahuju da će visoko obrazovanje učiniti manje dostupnim.

U Albaniji je policija, tokom petog dana masovnih studentskih demonstracija na kojima se traži ostavka premijera Edija Rame, na demonstrante ispaljivala projektile za koje se vjeruje da su gumeni meci.

U Portugalu su desetine hiljada ljudi izašle na ulice Lisabona, nakon višednevnih nemira, protestujući zbog visokih cijena stanovanja i drugih životnih troškova. Cijene nekretnina u Portugalu udvostručene su od 2017. godine, što je doprinijelo jednoj od najtežih kriza pristupačnosti stanovanja u Evropi.

U Italiji je protestni marš protiv visokih troškova života u Milanu prerastao u nerede, a policija je suzavcem rastjerala okupljene s centralnog trga ispred katedrale. U Bolonji je policija koristila vodene topove kako bi rastjerala demonstrante i uhapsila sedam osoba nakon što je još jedan protest prerastao u nasilje, prenijela je agencija ANSA.

Postupanje francuske policije pod lupom

Protesti u Francuskoj počeli su prošlog mjeseca u srednjim školama u radničkim predgrađima na sjeveru Pariza, gdje je nezadovoljstvo zbog nedostatka nastavnika i dotrajalih školskih objekata preraslo u širi pokret usmjeren na nejednakost, javnu potrošnju i životni standard.

U Parizu su u subotu demonstranti u fluorescentnim prslucima blokirali ulice, podsjećajući na pokret „Žutih prsluka“, koji je obilježio prethodni Makronov predsjednički mandat.

Subotnji protesti okupili su više ljudi nego u vrijeme najveće mobilizacije pokreta „Žutih prsluka“, ali znatno manje nego tokom demonstracija 2023. godine protiv Makronove penzione reforme.

Makron ulazi u završnicu svog predsjedničkog mandata, suočen s rascjepkanom političkom scenom i sve većim pritiskom zbog ekonomske situacije.

Napori Francuske da smanji javni dug nisu uspjeli da umire investitore, zbog čega su troškovi državnog zaduživanja dostigli najviši nivo u više od dvije decenije.

Postupanje policije našlo se na meti kritika nakon povređivanja demonstranata, uključujući tinejdžera koji je izgubio šaku nakon što je podigao šok-bombu. Tijelo nadležno za nadzor rada policije istražuje najmanje dvadesetak prijava policijskog nasilja.

Lekorni je saopštio da je tokom subotnjih protesta povrijeđeno više od 150 policajaca, ali nije naveo da li je bilo povrijeđenih među demonstrantima.

Nunez je potvrdio izvještaje da je jednoj osobi tokom subotnjih sukoba s policijom otkinuta šaka. Francuski mediji prenijeli su da je ta osoba pokušala da podigne šok-bombu.

Policijski sindikat UNSA objavio je na mreži Iks snimak na kojem se vidi kako okupljeni na više lokacija napadaju policijska vozila palicama i ciglama. Sindikat je upozorio vladu da su policijske snage na ivici izdržljivosti.

„I danas, u svakom kutku Francuske, naše kolege služe kao vreće za udaranje. Gađaju ih kamenicama, povređuju i uvlače u prave zasjede“, saopštio je sindikat.

„Neka svako preuzme odgovornost: ovo ne može trajati unedogled. Situacija je dovedena do krajnjih granica.“