"djelo veoma, veoma vrijedno zbog autora"

Kako je spot od 10 sekundi prodat za 6,6 miliona dolara

Popularnost nove vrste digitalne imovine - poznate kao nezamjenjivi tokeni - eksplodirala je tokom pandemije, a investitori i kolekcionari daju ogromne sume novca za djela koja postoji samo onlajn

9107 pregleda 1 komentar(a)
Segment iz Biplovog klipa koji je prodat za 6,6 miliona dolara, Foto: Ds1.static.rtbf.be
Segment iz Biplovog klipa koji je prodat za 6,6 miliona dolara, Foto: Ds1.static.rtbf.be

U oktobru 2020, kolekcionar umjetničkih djela iz Majamija Pablo Rodrigez Fraile platio je skoro 67 000 dolara za umjetnički video klip od 10 sekundi koji je mogao besplatno gledati na internetu. Prošle nedjelje, prodao ga je za 6,6 miliona dolara.

Autentičnost spota digitalnog umjetnika Bipla, čije je pravo ime Majk Vinkelman, je potvrđena blokčejnom, što služi kao digitalni potpis koji potvrđuje vlasništvo i originalnost djela.

Riječ je o novoj vrsti digitalne imovine - poznatoj kao nezamjenjivi tokeni (NFT) - čija je popularnost eksplodirala tokom pandemije dok se entuzijasti i investitori grabe da potroše ogromne sume novca na djela koja postoje samo onlajn. Blokčejn tehnologija omogućava da takva djela budu potvrđena kao jedinstvena, za razliku od tradicionalnih onlajn objekata koja mogu biti reprodukovana bezbroj puta.

„Možete otići u Luvr i fotografisati sliku Mona Lize, ali to neće imati nikakvu vrijednost jer nemate ni porijeklo ni istorijat djela“, kazao je Rodrigez Fraile, koji kaže da je kupio Biplovo djelo jer je bio upoznat sa radom ovog umjetnika koji živi u SAD.

„Ovdje se zapravo rado o tome da je djelo veoma, veoma vrijedno zbog autora“.

Nezamjenjivi tokeni su zapravo djela koja ne mogu biti zamijenjena za druga djela slične vrijednosti budući da je svako jedinstveno - za razliku od „zamjenljive“ imovine poput dolara, akcija ili zlatnih poluga.

Primjeri NFT-a variraju od digitalnih umjetničkih djela preko sportskih kartica do zemljišta na virtuelnim posjedima ili ekskluzivne upotrebe imena novčanika kriptovalute, što je slično potražnji za imenima domena u ranim danima interneta.

Na kompjuterskom spotu koji je prodao Rodrigez Fraile prikazan je ogromni Donald Tramp koji pada na zemlju, dok mu je tijelo pokriveno sloganima u inače idiličnom okruženju.

OpenSea, tržište nezamljenjivih tokena, saopštilo je da je mjesečna prodaja u februaru porasla na 86,3 mniliona dolara. Prije godinu dana mjesečna prodaja je bila 1,5 miliona dolara.

„Ukoliko dnevno za računarom provodite 10 sati, ili osam sati u digitalnom svijetu, onda vam umjetnost u digitalnom prostoru itekako ima smisla - jer je i to svijet“, kazao je Aleks Atala, osnivač OpenSea.

Investitori međutim upozoravaju da, mada se ogroman novac sliva u NFT, to tržište bi moglo predstavljati špekulativni mjehur.Kao i u ostalim novim oblastima investiranja i ovdje postoji rizik od velikih gubitaka ukoliko splasne euforija, dok se istovremeno pruža ogromna prilika za prevarante na tržištu gdje većina učesnika djeluje pod pseudonimima.

Ipak, aukcionarska kuzća Kristi je upravo pokrenula svoju prvu prodaju digitalnog umjetničkog djela - kolaža od 5 000 slika čiji je autor takođe Bipl - a koja postoji samo kao NFT.

Ponude su već premašile 3 miliona dolara, a aukcija se zatvara 11. marta.

„Ovo je za nas potpuno neistražena teritorija. Tokom prvih deset minuta imali smo 21 ponuđača sa preko 100 ponuda i odmah dostigli milion dolara“, kazao je Noa Dejvis, specijalista za poslijeratnu i savremenu umjetnost u Kristiju. On je kazao da nikada ranije na isključivo onlajn aukciji nije premašeno milion dolara.

U odluci koja bi mogla pogurati kriptovalute u finansijski mejnstrim, ova aukcionarska kuća osnovana 1766. godine prihvatiće isplatu u digitalnom ili tradicionalnom novcu.

„Mislim da je ovaj trenutak bio neizbježan, a uvijek kada se neka institucija odupire neizbježnom to ne izađe na dobro“, kazao je Dejvis komentarišući odluku o prihvatanju kriptovalute. „Stoga najbolja je da prihvatite ono čega se plašite“.Nezamjenjenjivi tokeni takođe imaju koristi od euforije u vezi sa kriptovalutom i blokčejn tehnologijom, kao i potencijalom virtuelne realnosti da stvara onlajn svjetove. Rast interesovanja takođe se poklopio sa porastom onlajn prodaje za dok su na snazi mjere ograničenja kretanja zbog pandemije.

Jedan veliki NFT entuzijasta, koji se predstavlja kao Prenksi kazao je za Rojters da je 2017. u jedan rani NFT projekat investirao 600 dolara, a da je vrijednost tog tokena sada sedmocifrena. On je želio da ostane anoniman kako bi zaštitio proivatnost porodice.

Endrju Stajnvold, koji je u januaru osnovao investicioni NFT fond vrijedan 6 miliona dolara, upozorava da većina nezamjenljivih tokena u budućnosti može postati bezvrijedna.

Međutim, poput mnogih drugih pristalica, on je uvjeren da će neka djela zadržati vrijednost i da NFT predstavljaju budućnost digitalnog vlasništva, otvarajući put za svijet u kojem ljudi žive, druže se i zarađuju novac u virtuelnim sredinama.

„Dosta vremena provodimo digitalno, uvijek onlajn, uvijek konektovani. Ima smisla da sada dodamo imovinska prava toj mješavini i odjednom imamo pojavljivanje metaverzuma“, kazao je on.

„Mislim da će jednog dana dostići bilione dolara“.

Preporučujemo za Vas