PREDSJEDNIK TUNISA SMIJENIO VLADU I SUSPENDOVAO PARLAMENT

Najveće iskušenje za demokratiju u povoju

U Tunisu, koji se često opisuje kao jedina uspješna priča iz revolucija Arapskog proljeća, proključao je bijes građana zbog pandemije i nesposobnosti političara da riješe hroničnu ekonomsku krizu

6744 pregleda 1 komentar(a)
Sukob pristalica Enahde sa Saidovim simpatizerima ispred zgrade parlamenta, Foto: REUTERS
Sukob pristalica Enahde sa Saidovim simpatizerima ispred zgrade parlamenta, Foto: REUTERS

Tuniska demokratija u povoju suočila se juče sa najgorom krizom posljednje decenije, nakon što je predsjednik Kais Said zbacio vladu i obustavio rad parlamenta uz pomoć vojske. Glavne stranke, uključujući islamiste, osudile su taj potez kao puč.

On je uslijedio nakon višemjesečnog zastoja i sporova između Saida, koji važi za političkog autsajdera, sa premijerom Hičemom Mečičijem i podijeljenim parlamentom pošto je Tunis zapao u ekonomsku krizu pogoršanu pandemijom kovida-19.

Agencija Rojters ocjenjuje da postoji rizik od pogoršanja sukoba između predsjednika kojeg podržava vojska, i grupa koje kažu da je njegov potez nedemokratski, uključujući islamiste koji su ugnjetavani decenijama do tuniskog ustanka 2011. koji je podstakao Arapsko proljeće.

Said, koji nije član nijedne stranke, saopštio je u nedjelju veče da se pozvao na vanredna ovlašćenja na osnovu člana 18 ustava da bi smijenio Mečičija i suspendovao parlament na 30 dana, rekavši da će vladati sa novim premijerom. On je odbacio optužbe za puč.

Mase ljudi su izašle na ulice u znak podrške, što se tumači kao odraz sve većeg nezadovoljstva umjerenom islamističkom strankom Enahda, najvećom u parlamentu, kao i vladom, zbog hroničnih ekonomskih problema. Rojters navodi da je ekonomija prošle godine pretrpjela pad od osam odsto pošto je pandemija pogodila sektor turizma.

Enahda i druge glavne stranke smatraju da je Saidovim potezom prekršen ustav.

Predsjednik parlamenta Rašid Ganuči, lider Enahde, osudio ga je kao napad na demokratiju i pozvao Tunižane da izađu na ulice i suprotstave se.

“Kais Said uvlaču zemlju u katastrofu”, rekao je Ganuči za turski javni servis TRT.

Mala vojska Tunisa, za koju se uveliko smatra da je izvan politike, nije komentarisala Saidijeve poteze, ali mu je pomogla opkolivši parlament i glavnu palatu vlade. Vojnici su spriječili Ganučija da uđe u parlament juče ujutro. On je rekao da će sazvati sjednicu u inat Saidu.

Agencije su prenijele da pristalice i protivnici predsjednika gađali jedni druge kamenicama blizu zgrade skupštine.

Mečiči, iza kojeg takođe ne stoji nijedna stranka, nalazi se kod kuće i nije u pritvoru, prenio je Rojters pozivajući se na izvore bliske šefu parlamenta i dva tuniska bezbjednosna izvora.

Said, koji nije rekao kada će biti imenovan novi premijer, juče je smijenio i ministre odbrane i pravde. Al džazira je objavila da su pripadnici snaga bezbjednosti upali u njeno predstavništvo u Tunisu. Njeni novinari su izbačeni iz redakcije, a telefoni, kompjuteri i druga oprema zaplijenjeni, prenio je “Gardijan”.

Saidove akcije su uslijedile nakon dana protesta protiv vlade i Enahde zbog pandemije i ekonomije.

Prijestonica Tunis preplavljena je masama koje su slavile mašući zastavama, uz vatromete i zvuke sirena nakon objave predsjednika, u scenema koje su podsjetile na proteste 2011. u kojima je zbačen dugododišnji autokratski lider Zine el-Abidine Ben Ali.

Tokom decenije od njegovog svrgavanja, Tunis su mučili bezbjednosni problemi i teroristički napadi. Takođe je imao devet vlada, u kojima je većinom dominirala Enahda.

Tunis
foto: Graphics

Iako nije uspio da dostigne prosperitet ili dobru vladavinu, demokratski eksperiment Tunisa od 2011. je u suštoj suprotnosti sa sudbinom drugih država gdje su pobune Arapskog proljeća okončane krvavim obračunima i građanskim ratom.

Ispred parlamenta, po velikoj vrućini, pristalice Saida i Enahde vrijeđali su jedni druge i gađali flašama.

“Ovdje smo da zaštitimo Tunis. Vidjeli smo sve moguće tragedije za vrijeme vladavine Muslimanskog bratstva”, rekao je Rojtersu mladi Tunižanin koji se predstavio kao Ajman.

On je aludirao na islamistički pokret osnovan u Egiptu 1928, koji je inspirisao sunitske islamiste širom arapskog svijeeta, uključujući Enahdu. ta stranka posljednjih godina nastoji da se distancira od Bratstva.

Imed Ajadi, član Enahde, uporedio je Saida sa egipatskim predsjednikom Abdelom Fatahom al-Sisijem, koji je 2013. zbacio Muhameda Morsija iz Bratstva.

“Said je novi Sisi koji želi da prigrabi svu vlast za sebe. Usprotivićemo se ovom puču protiv revolucije,” rekao je.

Said je rekao da će na bilo kakvo nasilno protivljenje odgovoriti silom. On je došao na vlast 2019. kao borac protiv korumpirane, nesposobne elite.

Dvije druge stranke u parlamentu, Srce Tunisa i Karama, takođe su optužile Saida za puč.

Svijet poziva na uzdržanost

Sjedinjene Američke Države su zabrinute zbog razvoja događaja u Tunisu i pozvale su na mir u toj zemlji. Bijela kuća je saopštila da "još nije utvrdila da li je u pitanju puč".

Evropska unija je pozvala sve političke aktere da poštuju ustav i da izbjegnu nasilje.

Njemačko ministarstvo spoljnih poslova saopštilo da je suspenzija parlamenta zasnovana na "prilično širokom tumačenju ustava" i da Njemačka "ne želi da je nazove pučem".

Francuska je pozvala političke stranke da se uzdrže od nasilja i sačuvaju demokratska dostignuća.

Ujedinjene nacije su pozvale sve strane da "pokažu uzdržanost, uzdrže se od nasilja i osiguraju da situacija ostane mirna," rekao je juče portparol generalnog sekretara svjetske organizacije Antonija Gutereša.

Vladajuća turska AK stranka osudila je Saidove akcije. Katar, koji podržava sunitske islamiste poput Muslimanskog bratstva, pozvao je sve strane da izbjegavaju eskalaciju i okrenu se dijalogu.

Egipat nije komentarisao, ali se prema izvještavanju državnih medija može zaključiti da podržava Saida, koji je, kako su objavili, odgovorio na "veliki bijes naroda".

Saudijska Arabija je saopštila da podržava mjere koje će pomoći u postizanju stabilnosti.

Bahrein, saveznik Saudijske Arabije i Ujedinjenih Arapskih Emirata u protivljenju Muslimanskom bratstvu, "izrazio je nadu da će bratski Tunis uspjeti da postigne razvoj i veću stabilnost i prosperitet."

Postoji opasnost od pogoršanja sukoba između predsjednika, koji ima podršku vojske, i grupa koji njegov potez vide kao nedemokratski

Preporučujemo za Vas