Hronologija događaja

Talibani 2001. istjerani, sada su ponovo na vlasti u Avganistanu: Evo šta se dešavalo tokom skoro 20 godina

6. decembar 2001. godine - Talibani su kapitulirali. Uspostavlja se privremena vlada koju vodi Hamid Karzai i u Avganistan dolaze međunarodne snage NATO-a

20986 pregleda 63 reakcija 2 komentar(a)
Detalj iz Avganistana: 2001. godina, Foto: Reuters
Detalj iz Avganistana: 2001. godina, Foto: Reuters

Talibani, koje je krajem 2001. godine istjerala sa vlasti međunarodna koalicija predvođena Sjedinjenim Američkim Državama (SAD), ponovo su preuzeli vlast u Avganistanu poslije brze ofanzive. - 7. oktobar 2001. godine - Ni mjesec dana od terorističkih napada na SAD 11. septembra, u kojima je poginulo oko 3.000 ljudi, tadašnji američki predsjednik Džordž Buš Mlađi pokreće veliku vojnu ofanzivu u Avganistanu, pošto je talibanski režim odbio da izruči šefa Al Kaide Osamu bin Ladena.

Fundamentalistički talibanski režim, na čelu Avganistana od 1996. godine, štitio je Bin Ladena i njegovu organizaciju, odgovornu za napade u SAD.

- 6. decembar 2001. godine - Talibani su kapitulirali. Uspostavlja se privremena vlada koju vodi Hamid Karzai i u Avganistan dolaze međunarodne snage NATO-a.

Karzai će u oktobru 2004. godine pobijediti na prvim predsjedničkim izborima s direktnim pravom građana na glasanje.

Kada su američke snage izvele invaziju na Irak 2003. godine, američka pažnja prema Avganistanu se smanjuje.

Talibani i druge islamističke grupe ponovo se okupljaju u svojim južnim i istočnim uporištima u Avganistanu, odakle mogu lako doći do svojih baza u pakistanskim plemenskim oblastima. Talibani tada počinju pobunu.

Buš 2008. godine odlučuje da pošalje pojačanje u Avganistan.

Krajem 2009. godine, Barak Obama, izabran za predsjednika SAD poslije završetka sukoba u Iraku i Avganistanu, najavljuje dodatno slanje 30.000 vojnika.

Sredinom 2011. godine u Avganistanu je prisutno više od 150.000 stranih vojnika, uključujući 100.000 Amerikanaca.

Osama bin Laden ubijen je 2. maja 2011. godine tokom operacije američkih specijalnih snaga u Pakistanu.

Obama je 22. juna 2011. najavio početak vojnog povlačenja, sa odlaskom 33.000 vojnika do ljeta 2012. godine. Prvi kontingent napustio je Avganistan u julu 2011.

U junu 2014. na predsjedničkim izborima u Avganistanu pobjeđuje Ašraf Gani.

Krajem decembra te godine, NATO je najavio da je okončao borbenu misiju. U Avganistanu ostaje 12.500 stranih vojnika, uključujući 9.800 Amerikanaca, koji će obučavati avganistanske vojnike i pomoći im u borbi protiv terorizma.

U međuvremenu se širi pobuna Talibana, a 2015. godine postaje aktivna teroristička grupa Islamska država.

Američki predsjednik Donald Tramp u avgustu 2017. godine odustaje od povlačenja američkih vojnika iz Avganistana već šalje dodatni broj vojnika. Uprkos raspoređivanju novih američkih vojnika, sredinom novembra se pojačavaju napadi pobunjenika.

Ašraf Gani je 18. februara 2020. godine proglašen pobjednikom na predsjedničkim izborima sa 50,64 odsto glasova, dok su izbori protekli pod sumnjom manipulacija i uz veliku uzdržanost birača.

Ganijev glavni rival Abdulah Abdulah takođe proglašava svoju pobjedu. U maju te godine, njih dvojica potpisuju sporazum o podjeli vlasti - Gani ostaje na mjestu predsjednika, Abdulah preuzima vođstvo u mirovnim pregovorima s talibanima.

SAD su 29. februara 2020. u Dohi potpisale istorijski sporazum sa Talibanima kojim se predviđa povlačenje svih stranih vojnika do 1. maja 2021. godine, u zamjenu za bezbjednosne garancije i početak direktnih pregovora između pobunjenika i vlasti u Kabulu.

Ti pregovori počinju u septembru ali se nasilje zahuktava u Avganistanu.

SAD i NATO 1. maja 2021. godine najavljuju početak povlačenja 9.500 vojnika Alijanse, uključujući 2.500 američkih vojnika.

Tada izbijaju žestoke borbe Talibana i vladinih snaga u regionu Helmand na jugu. Sredinom maja Amerikanci su se povukli iz vazdušne baze Kandahar.

Američke i NATO trupe vratile su 2. jula avganistanskoj vojsci vazdušnu bazu Bagram, centar koalicionih operacija koji se nalazi 50 kilometara sjeverno od Kabula.

Američki predshednik Džozef Bajden izjavio je 8. jula da će povlačenje snaga SAD biti "završeno 31. avgusta".

Talibani su 6. avgusta osvojili Zarandž, glavni grad provincije na jugozapadu Avganistana. Dva dana kasnije osvojili su veliki grad Kunduz.

Vašington i London 12. avgusta saopštavaju da šalju nekoliko hiljada vojnika u Kabul radi evakuacije diplomata i državljana.

Sljedećeg dana, Talibani zauzimaju glavni grad provincije Logar, samo 50 kilometara južno od Kabula, nakon što su zauzeli Laškar Gah, glavni grad Helmanda, i Kandahar, drugi grad po veličini u zemlji.

Talibani 14. avgusta zauzimaju Mazar-i-Šarif, posljednji veliki grad na sjeveru koji još kontroliše vlada.

Dan kasnije, Talibani ulaze u glavni grad Kabul i bez borbe zauzimaju predsjedničku palatu pošto je predsjednik Gani napustio zemlju.

Pad Kabula stvorio je paniku, pošto je nekoliko hiljada stanovnika pokušalo da pobjegne. Mnogi se otišli na aerodom, gdje zapadne zemlje organizuju evakuaciju svojih državljana.

Američka zastava je 16. avgusta ujutro povučena sa ambasade SAD u Kabulu. Aerodrom obezbjeđuje američka vojska. Vašington i njegovi saveznici pozivaju talibane da puste građane koji žele da odu.