U Jerusalimu se od ranog jutra gotovo bez prestanka oglašavaju sirene i upozorenja, uz više snažnih eksplozija dok presretači obaraju iranske rakete koje prelijeću grad na putu ka ciljevima u centralnom Izraelu, posebno Tel Avivu, gdje je sinoć prijavljen jedan smrtni slučaj, javlja dopisnik Gardijana.
Izraelske službe hitne pomoći saopštile su da je širom zemlje povrijeđeno oko 120 osoba, iako je mali broj teže povrijeđen.
Mnogi stanovnici Jerusalima proveli su veći dio noći u skloništima, tamo gdje su bila dostupna.
Ulice su uglavnom puste, škole i preduzeća su zatvoreni, iako su se u Starom gradu ovog nedjeljnog jutra, tokom jedne uzbune, oglasila crkvena zvona.
Komercijalna luka Dukm u Omanu pogođena je sa dva drona, pri čemu je povrijeđen jedan radnik, saopštila je jutros državna novinska agencija. Nije bilo neposrednih izvještaja o poginulima.
Odvojeno, u saopštenju američke ambasade u Omanu osoblju je naloženo da se potraži zaklon zbog "tekućih aktivnosti" izvan prijestonice Maskata.
Američka ambasada u Omanu savjetovala je američkim državljanima u toj zemlji da "pronađu bezbjednu lokaciju unutar svog doma ili druge sigurne zgrade. Obezbijedite zalihe hrane, vode, ljekova i drugih osnovnih potrepština".
Izraelska vojska saopštila je da je lansirala veliki talas udara "u srcu Teherana", a da su vazduhoplovne snage tokom proteklog dana opsežnim bombardovanjem otvorile put ka prijestonici Irana.
Vojska je saopštila i da je Hamnei ubijen u velikoj operaciji koju su sprovele vazduhoplovne snage, prenosi Rojters.
Osam osoba je poginulo tokom proiranskog skupa ispred američkog konzulata u pakistanskom lučkom gradu Karačiju, saopštile su službe za spašavanje, prenosi Gardijan.
Stotine demonstranata pokušale su da upadnu u zgradu konzulata.
"Prebacili smo najmanje osam tijela u civilne bolnice u Karačiju, dok je još 20 osoba povrijeđeno u incidentu kod konzulata", rekao je Muhamed Amin, portparol spasilačke službe fondacije Edhi, za AFP, dodajući da je većina imala prostrijelne rane.
Demonstranti, koji su pripadnici šiitske manjine u pretežno sunitskoj muslimanskoj zemlji, u međuvremenu su rastjerani, prenijela je agencija Asošijeted pres.
Iranska vojska saopštila je da je gađala američke baze u iračkoj regiji Kurdistan i u zemljama Zaliva, kao odgovor na ubistvo Hamneija.
"Prije nekoliko minuta, piloti vazduhoplovnih snaga Islamske republike Iran uspješno su bombardovali američke baze u zemljama Persijskog zaliva i u regiji Kurdistan u Iraku, kroz više faza operacija“, navodi se u saopštenju iranske vojske koje je prenijela državna televizija, prenosi Gardijan.
Stotine ljudi pokušale su da upadnu u američki konzulat u pakistanskom lučkom gradu Karačiju, saopštila je lokalna policija, navodeći da su tom prilikom razbijeni prozori, prenosi Gardijan.
Policija i paravojne snage upotrijebile su pendreke i ispalile suzavac kako bi rastjerale okupljene, rekao je policijski zvaničnik Mohamed Džavad. Najmanje jedan demonstrant je poginuo, a više njih je povrijeđeno u sukobima između protestanata i snaga bezbjednosti, dodao je on.
Napad na konzulat dogodio se nekoliko sati nakon što je Hamnei ubijen.
Hiljade šiitskih muslimana pridružile su se uličnim demonstracijama u indijskom dijelu Kašmira kako bi protestovale protiv ubistva ajatolaha Alija Hamneija u nedjelju.
Demonstranti koji su nosili crvene, crne i žute zastave okupili su se na glavnom trgu u srcu Šrinagara, najvećeg grada indijskog Kašmira. Mnogi su tokom emotivnog, ali uglavnom mirnog skupa uzvikivali parole protiv Izraela i Sjedinjenih Američkih Država.
Irak je proglasio trodnevnu žalost nakon smrti Hamneija.
Portparol vlade Iraka Basem el-Avadi naveo je u saopštenju da "sa dubokom tugom upućujemo saučešće plemenitom narodu Irana i cijelom muslimanskom svijetu" nakon što je Hamnei ubijen u, kako je rekao, "očiglednom činu agresije".
Ko bi mogao da naslijedi Hamneija?
Više iranskih državnih medija potvrdilo je smrt vrhovnog vođe Irana, ajatolaha Alija Hamneija, nakon što su Sjedinjene Američke Države i Izrael saopštili da je ubijen u zajedničkim napadima na tu zemlju.
Ko bi mogao da ga naslijedi ostaje nejasno, jer dugogodišnji vođa nema zvanično proglašenog nasljednika.
Izabrano tijelo od 88 visokih sveštenika, poznato kao Skupština eksperata, izabraće narednog vođu.
CNN je napravio pregled nekih od mogućih kandidata za tu poziciju, prema ocjenama stručnjaka i analitičara.
Mojtaba Hamnei (56): Drugi sin Hamneija, Mojtaba, poznat je po značajnom uticaju i snažnim vezama sa Islamskim revolucionarnim gardijskim korpusom (IRGC), kao i njegovom dobrovoljačkom paravojnom formacijom Basidž. Međutim, nasljeđivanje sa oca na sina nije dobro prihvaćeno u šiitskom svešteničkom establišmentu. Dodatna prepreka je to što Mojtaba nije visoko rangirani klerik i nema zvaničnu funkciju u režimu.
Alireza Arafi (67): Manje poznata ličnost, Arafi je ugledni klerik i povjerenik Hamneija. Trenutno obavlja funkciju zamjenika predsjedavajućeg Skupštine eksperata i bio je član moćnog Savjeta čuvara, koji provjerava kandidate na izborima i zakone koje usvaja parlament. Takođe je na čelu iranskog sistema vjerskih škola. Arafi nije poznat kao politički teškaš i nema bliske veze sa bezbjednosnim strukturama.
Mohamad Mehdi Mirbagheri (rane šezdesete): Tvrdolinijaški klerik i član Skupštine eksperata koji predstavlja najkonzervativnije krilo vjerskog establišmenta. Prema navodima aktivističkog portala IranWire, snažno se protivi Zapadu i smatra da je sukob između vjernika i nevjernika neizbježan. Trenutno predvodi Akademiju islamskih nauka u sjevernom svetom gradu Komu.
Hasan Homeini (rane pedesete): Unuk osnivača Islamske Republike, ajatolaha Ruholaha Homeinija, što mu daje vjerski i revolucionarni legitimitet. On je čuvar mauzoleja Homeinija, ali nije obavljao javne funkcije i čini se da ima mali uticaj u bezbjednosnom aparatu i vladajućoj eliti zemlje. Poznat je kao manje tvrdolinijaški nastrojen od mnogih svojih savremenika.
Hašem Hoseini Bušehri (kasne šezdesete): Visoki klerik blisko povezan sa institucijama koje upravljaju procesom sukcesije, posebno sa Skupštinom eksperata, gdje obavlja funkciju prvog zamjenika predsjedavajućeg. Smatra se da je bio blizak Hamneiju, ali nije naročito popularan u zemlji i nije poznato da ima snažne veze sa Iranskom revolcionarnom gardom.
Katarska civilna zaštita upućena je da sanira manji požar na obodu prijestonice Dohe, saopštilo je ministarstvo unutrašnjih poslova te zemlje na mreži Iks, prenosi Gardijan.
Požar u gradskoj Industrijskoj zoni izazvan je padom gelera nakon presretanja projektila, saopštile su vlasti. Nije bilo prijavljenih povreda.
Iranski državni mediji objavili su smrt još jednog visokog vojnog zvaničnika, navodeći da je načelnik Generalštaba oružanih snaga Abdolrahim Musavi ubijen tokom američkih i izraelskih napada u subotu.
Državna televizija je saopštila da je Musavi ubijen zajedno sa ministrom odbrane Azizom Nasirzadehom, komandantom Revolucionarne garde Mohamedom Pakpurom i sekretarom savjeta za odbranu Alijem Šamkanijem "tokom sjednice savjeta za odbranu", prenosi Gardijan.
Druga imena biće objavljena naknadno, navodi se u izvještaju.
Stotine Iračana pokušale su da upadnu u utvrđenu Zelenu zonu u Bagdadu, gdje se nalaze američka ambasada i vladine zgrade, prenosi CNN.
Novinar AFP-a naveo je da su demonstranti, od kojih su neki nosili zastave proiranskih oružanih grupa, bacali kamenice na snage bezbjednosti, koje su odgovorile suzavcem. Čuli su se pucnji i vidio se dim kako se uzdiže iz tog područja, pokazuju snimci agencije Asošijeted pres.
Protesti su održani i u drugim provincijama na jugu Iraka, dok je nekoliko iračkih oružanih grupa koje podržava Iran saopštilo da će braniti Teheran.
Ali Laridžani, najviši savjetnik Irana za nacionalnu bezbjednost, upozorio je "secesionističke grupe" da će se suočiti sa oštrim odgovorom ukoliko pokušaju bilo kakvu akciju, u intervjuu emitovanom na državnoj televiziji, prenosi Gardijan.
Laridžani je pozvao na jedinstvo.
"Grupe koje nastoje da podijele Iran treba da znaju da to nećemo tolerisati", dodao je on.
Tramp je pozvao iranski narod da "preuzme vlast", poručivši u subotu da je "sada vrijeme da preuzmete kontrolu nad svojom sudbinom". Te komentare iznio je u osam minuta dugom video obraćanju kojim je najavio američko-izraelske napade.
Izraelski ministar odbrane Izrael Kac izjavio je da je vrhovni vođa Irana ajatolah Ali Hamnei ubijen u početnom udaru vojne operacije protiv Irana.
"Tiranin Hamnei je eliminisan u početnom udaru operacije ‘Lavlja rika’, zajedno s drugim visokim figurama u iranskom terorističkom uporištu“, napisao je Kac na mreži Iks, dodajući: "Pravda je zadovoljena, a osovina zla pretrpjela je smrtonosan udarac", prenosi CNN.
Predsjednik iranskog parlamenta Mohamed Bager Galibaf izjavio je da se zemlja pripremila za "sve scenarije", te upozorio američkog predsjednika Donalda Trampa i izraelskog premijera Benjamina Netanjahua da su "prešli naše crvene linije" i da će "snositi posljedice". Ove izjave dao je u video-poruci emitovanoj na državnoj televiziji.
Tramp je upozorio Iran da ne pokreće napade odmazde, u objavi na njegovo mreži Truth Social.
"Iran je upravo saopštio da će danas snažno udariti, snažnije nego ikada ranije“, naveo je Tramp, dodajući da će, ukoliko to učini, biti pogođen silom kakva "nikada ranije nije viđena".
Jedna od najmoćnijih figura u Iranu zaprijetila je da će "zabosti nož" Americi u srce, nakon napada u kojima je ubijen vrhovni vođa ajatolah Ali Hamnei.
"Amerikanci su zaboli nož u srce iranskog naroda i mi ćemo zabosti nož u njihovo srce", rekao je Ali Laridžani, sekretar Vrhovnog savjeta za nacionalnu bezbjednost, prenosi CNN.
On je obećao dalju odmazdu protiv SAD-a i Izraela, navodeći da će "reakcija naših oružanih snaga biti mnogo snažnija".
"Moraju znati da ne mogu samo udariti na nas i pobjeći", rekao je.
Laridžani je jedan od ključnih donosilaca odluka u Iranu i bio je blizak savjetnik Hamneija.
Kazao je da će uskoro biti uspostavljena privremena struktura rukovodstva koju će činiti predsjednik i šef pravosuđa.
Laridžani je rekao da je Iran uvjerio lidere u regionu da ne želi rat s njima, ali da će nastaviti da gađa američke baze u zemljama Bliskog istoka.
"Mora se jednom zauvijek razjasniti da Amerikanci ne mogu maltretirati iranski narod“, rekao je.
Hiljade ljudi okupile su se u centru Teherana kako bi oplakale smrt Hamneija, koji je vladao Iranom od 1989. godine. Ožalošćeni, obučeni u crno i noseći fotografije bivšeg vođe, uzvikivali su "smrt Americi" i "smrt Izraelu", prenosi Gardijan.
Državni mediji su izvijestili da će biti proglašeno 40 dana javne žalosti i sedam dana neradnih dana.
Iran je jutros pokrenuo novi talas raketnih i napada dronovima, ciljajući američke vojne baze širom regiona i Izrael, prenijeli su državni mediji, kao odmazdu za ubistvo vrhovnog vođe ajatolaha Alija Hamneija, prenosi Gardijan.
Dvadeset sedam američkih baza u regionu, kao i vojno sjedište Izraela i kompleks odbrambene industrije u Tel Avivu, bili su među metama, navodi se u izvještaju AFP-a koji se poziva na iransku državnu televiziju.
U nedjelju ujutro sirene su se oglasile širom centralnog Izraela i djelova okupirane Zapadne obale, a izraelska vojska je saopštila da odgovara na iransku raketnu paljbu.
Eksplozije su se čule i u nekoliko gradova Zaliva. Gusti crni oblaci dima i snažne detonacije prijavljeni su iznad katarske prijestonice Dohe, dok su se eksplozije čule širom Dubaija i Maname u Bahreinu.
Jake eksplozije i gust crni dim viđeni su u blizini aerodroma u Erbilu, gdje su stacionirane trupe koalicije predvođene SAD-om u iračkoj autonomnoj regiji Kurdistan.
Ovo je uslijedilo nakon što su iranski državni mediji ranije jutros potvrdili da je Hamnei ubijen.
Bonus video:
