Iranska Revolucionarna garda učvrstila je kontrolu nad donošenjem ratnih odluka uprkos gubitku najviših komandanata, kazali su izvori agencije Rojters, sprovodeći tvrdu strategiju koja pokreće kampanju napada dronovima i raketama širom regiona.
Očekujući da bi njihovo rukovodstvo moglo biti “obezglavljeno”, Garda je još prije američko-izraelskog napada u subotu prenijela ovlašćenja duboko niz komandni lanac. Ta strategija jačanja otpornosti mogla bi, međutim, povećati rizik od pogrešne procjene ili šireg rata, jer su oficiri srednjeg ranga dobili ovlašćenja da napadaju susjedne države, ističe britanska agencija.
Protivvazdušna odbrana NATO-a uništila je juče raketu, koja je iz Irana bila usmjerena ka turskom vazdušnom prostoru. Ministarstvo odbrane Turske saopštilo je da je iranska raketa, koju su oborili NATO sistemi protivvazdušne i protivraketne odbrane raspoređeni u istočnom Mediteranu, preletjela iznad Iraka i Sirije. Američki ministar odbrane Pit Hegset rekao je da nema naznaka da bi to moglo aktivirati klauzulu o kolektivnoj odbrani NATO-a.
SAD i Izrael nastavili su svoje neprekidne, danonoćne napade na Iran, a Hegset je rekao da SAD dobijaju ovaj sukob.
“Ovo nikada nije trebalo da bude ravnopravna borba, i nije ravnopravna borba. Udaramo ih dok su na koljenima”, rekao je Hegset, zvučeći krajnje samouvjereno, na brifingu u Pentagonu. “Ovu borbu možemo da izdržimo lako, koliko god bude potrebno.” Kao znak dometa američke vojske, Hegset je rekao da je američka podmornica potopila iranski ratni brod kod južne obale Šri Lanke. Najmanje 80 ljudi je poginulo, rekao je zamjenik ministra spoljnih poslova Šri Lanke za lokalnu televiziju.
Unutar Irana, centralna uloga Garde na svim nivoima sistema i njen drakonski pristup bezbjednosti mogli bi takođe otežati izbijanje protesta, potkopavajući eventualne nade SAD ili Izraela da bi njihovi napadi mogli podstaći ustanak i promjenu režima.
Izbor narednog vrhovnog vođe, nakon smrti ajatolaha Alija Hameneija u subotu, mogao bi dodatno učvrstiti njihovu ulogu, rekao je Kasra Arabi, šef istraživanja o Revolucionarnoj gardi u organizaciji Ujedinjeni protiv nuklearnog Irana, američkom političkom institutu.
Hameneijev sin Modžtaba, koji se često smatra vjerovatnim kandidatom, ima vrlo bliske veze sa Gardom, i uživa široku podršku, uključujući i onu među radikalnijim mlađim kadrovima. Dva iranska izvora rekla su za Rojters da Modžtaba Hamenei nije bio u Teheranu kada je njegov otac ubijen.
“Ako se sukob iznenada zaustavi i režim opstane, možemo biti sigurni da će Revolucionarna garda imati još važniju ulogu”, rekao je Arabi.
“Njujork tajms” je juče objavio da je iranska obavještajna služba početkom rata stupila u kontakt sa CIA-om u vezi sa mogućim putem ka njegovom okončanju. U izvještaju se navodi da su zvaničnici u Vašingtonu za sada skeptični prema takvom “izlaznom scenariju”, dok je Tramp u utorak rekao da Iranci žele razgovore, ali da je “prekasno”.
Rojters je razgovarao sa šest iranskih i regionalnih izvora koji imaju bliska saznanja o Revolucionarnoj gardi, a svi su potvrdili da je ona od početka rata u subotu preuzela znatno veću ulogu u hijerarhiji i da sada učestvuje u svakoj važnoj odluci.
Jedan bezbjednosni zvaničnik blizak Gardi rekao je da njen novi komandant Ahmad Vahidi prisustvuje svim sastancima najvišeg nivoa i da je njen osnovni cilj uvijek opstanak iranskog islamskog revolucionarnog sistema i njegovih ciljeva.
Zamjenik ministra odbrane i pripadnik Garde Reza Talaeinik objasnio je napore te elitne formacije da izgradi otpornost u televizijskom intervjuu u utorak, rekavši da je svaki član komandne strukture imenovao nasljednike koji se protežu tri nivoa niže u hijerarhiji, spremne da ih zamijene.
“Uloga svake jedinice i svakog odjeljenja organizovana je tako da, ukoliko neki komandant bude ubijen, nasljednik odmah preuzima njegovo mjesto”, rekao je.
U izraelskim napadima prošle godine ubijeni su vrhovni komandant Revolucionarne garde, kao i šefovi njenih obavještajnih, vazdušno-kosmičkih i ekonomskih jedinica. U subotu je u vazdušnom napadu ubijen i najnoviji komandant Garde, Mohamad Pakpur.
Decentralizacija je dio doktrine Revolucionarne garde u slučaju napada već gotovo 20 godina i razvijena je nakon što su posmatrali kolaps iračkih snaga tokom invazije koju su 2003. predvodile SAD, rekao je Arabi.
“Cijela ideja bila je da se sistem decentralizuje, tako da, ako se neka pokrajina nađe pod napadom, može sama da se brani i održi autoritet i vlast režima”, rekao je.
Garda nije potpuno homogena organizacija, ističe Rojters i dodaje da unutar nje postoje frakcijska rivalstva, lični sporovi i razlike u stavovima o ulozi te formacije. Ipak, jedan od izvora kaže da su “ujedinjeniji nego ikada kada je Iran pod napadom”.
Pet dana nakon izraelskih i američkih udara možda se već naziru znaci slabljenja komandne strukture, rekao je Arabi, ukazujući na ono što je nazvao sve neselektivnijim napadima na civilne ciljeve u zalivskim monarhijama.
Ministar spoljnih poslova Abas Aragči rekao je da je iranski odgovor na napad već ranije bio isplaniran.
“Ove jedinice djeluju na osnovu opštih instrukcija koje su im unaprijed date, a ne na osnovu direktnih, trenutnih naređenja aktuelnog političkog rukovodstva”, rekao je za Al Džaziru.
Iako je Revolucionarna garda sada uključena u gotovo svaku stratešku odluku koja se donosi u Iranu, čak i više nego prije rata, ona se i dalje može osloniti na političko rukovodstvo koje je ostalo na vlasti, a u kojem su trojica najviših funkcionera bivši pripadnici Garde.
Islamska revolucionarna garda osnovana je ubrzo nakon iranske revolucije 1979. kako bi branila novu republiku i od unutrašnjih i od spoljnih neprijatelja, ali i kao protivteža regularnim oružanim snagama.
Odgovarajući direktno vrhovnom vođi, Revolucionarna garda se profilisala kao država u državi, spajajući vojnu moć, obavještajnu mrežu i ekonomsku snagu, sve usmjereno na očuvanje opstanka iranskog islamskog sistema vlasti.
Među visokim iranskim zvaničnicima koji su služili u Gardi tokom rata nalaze se i trojica lidera koji, od Hameneijeve smrti, zauzimaju najkritičnije položaje u Iranu.
Predsjednik Masud Pezeškijan bio je ratni hirurg na frontu, predsjednik parlamenta Mohamad Bager Kalibaf borio se na prvim linijama prije nego što je predvodio vazduhoplovnu jedinicu Revolucionarne garde, dok je Ali Laridžani, Hameneijev glavni savjetnik, bio štabni oficir u pozadini.
Bonus video:
