Cijene prirodnog gasa u Evropi porasle su ove sedmice i do 35 odsto, pošto su Iran i Izrael pogodili neka od najvažnijih gasnih postrojenja u regionu.
Evropska unija pozvala je članice da smanje ciljeve za skladištenje gasa i da postepeno počnu da dopunjavaju rezerve kako bi obuzdale tražnju, objavio je Financial Times.
Hormuški moreuz, kojim prolazi oko petine svjetskih zaliha nafte i tečnog prirodnog gasa, praktično je zatvoren za većinu brodova.
Vodeći američki saveznici iz Evrope, kao i Japan i Kanada, obećali su da će se priključiti "odgovarajućim naporima" da se obezbijedi bezbjedan prolaz kroz moreuz, ali su Njemačka i Francuska naglasile da borbe prvo moraju prestati.
Ministar vanjskih poslova Abas Aragči rekao je agenciji Kjodo da je Iran spreman da dozvoli prolaz plovilima povezanim s Japanom kroz moreuz, kojim prolazi oko 90 odsto japanskog uvoza nafte.
Muslimani su u petak slavili Ramazanski bajram, kojim se završava mjesec posta ramazan, dok su Iranci obilježavali Novruz, persijsku Novu godinu. Novi vrhovni vođa Irana, ajatolah Modžtaba Hamnei, tim povodom je uputio poruku.
Hamnei, koji se nije pojavio na bajramskoj molitvi i nije viđen u javnosti od početnog izraelskog napada, u kojem su ubijeni njegov otac i prethodnik, ajatolah Ali Hamnei, rekao je u saopštenju da su Iranci odgovorili jedinstvom i otporom i da su "zadali neprijatelju snažan i dezorijentišući udarac".
Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je da Sjedinjene Države razmatraju "postepeno gašenje" svoje vojne operacije protiv Irana, dok su Iran i Izrael u subotu nastavili razmjenu napada, a iranski mediji javili da je napadnuto postrojenje za obogaćivanje uranijuma u Natanzu.
U objavi na društvenim mrežama, Tramp je rekao da su SAD blizu ostvarenja svojih ciljeva, ali je insistirao da druge zemlje treba da preuzmu vodeću ulogu u obezbjeđivanju vitalnog plovnog puta kroz Hormuški moreuz, čije skoro potpuno zatvaranje prijeti globalnim energetskim šokom.
Tramp i njegova administracija slali su oprečne poruke o ciljevima SAD tokom rata, koji sada ulazi u četvrtu sedmicu, ostavljajući tradicionalne američke saveznike da se muče s odgovorom, podsjeća agencija Rojters.
Tramp je sugerisao da bi rat mogao postepeno da se gasi kako se iranska prijetnja bude uklanjala, dok istovremeno američki marinci i teška desantna plovila stižu u region u misiji čiji ciljevi nijesu odmah jasni.
Iran javlja o napadu na nuklearno postrojenje za obogaćivanje uranijuma u Natanzu
"Veoma smo blizu ostvarenja naših ciljeva dok razmatramo postepeno gašenje naših velikih vojnih napora na Bliskom istoku u vezi s terorističkim režimom Irana", napisao je Tramp na Truth Socialu.
"Hormuški moreuz moraće da čuvaju i nadgledaju, po potrebi, druge zemlje koje ga koriste - Sjedinjene Države ga ne koriste", dodao je. "Ako budemo zamoljeni, pomoći ćemo tim zemljama u njihovim naporima u Hormuzu, ali to ne bi trebalo da bude potrebno kada iranska prijetnja bude iskorijenjena".
Od kada su SAD i Izrael napali 28. februara, u Iranu je poginulo više od 2.000 ljudi, dok su američki birači sve zabrinutiji zbog znakova da bi rat mogao dodatno da se proširi.
Napadnuta je ključna energetska infrastruktura u Iranu i susjednim zalivskim državama, što je dovelo do rasta cijena nafte za 50 odsto.
Šokovi u cijenama energije dodatno podstiču inflaciju, teško pogađajući potrošače i kompanije - što predstavlja veliki politički teret za Trampa dok pokušava da opravda rat američkoj javnosti uoči novembarskih izbora, na kojima bi mogao izgubiti kontrolu nad Kongresom.
Tramp je takođe optužio saveznike iz NATO-a, koji nijesu konsultovani o ratu, za kukavičluk zbog njihove nespremnosti da pomognu u otvaranju moreuza.
Iranske isporuke gasa Iraku navodno su nastavljene nakon što su obustavljene poslije izraelskog napada na najveće iransko gasno polje Južni Pars u srijedu.
Dok su borbe trajale, iranski mediji su javili da su američko-izraelske snage u subotu ujutro napale kompleks za obogaćivanje uranijuma Šahid Ahmadi-Rošan u Natanzu. Tehnički stručnjaci utvrdili su da nije došlo do curenja radioaktivnih materija i da obližnje stanovništvo nije ugroženo.
Izrael je saopštio da nema saznanja o takvom udaru, dok je direktor Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA) rekao da se slučaj istražuje.
Rusija je to nazvala "očiglednim kršenjem međunarodnog prava".
Izrael je takođe napao Bejrut, navodeći da gađa libansku miliciju Hezbolah, koju podržava Iran, što predstavlja najsmrtonosnije prelivanje rata s Iranom otkako je Hezbolah 2. marta otvorio vatru na Izrael u znak podrške Teheranu.
Više od 20 zemalja - uključujući Veliku Britaniju, Njemačku, Francusku, Japan i Južnu Koreju - saopštilo je da bi doprinijele naporima da se obezbijedi bezbjedan prolaz kroz Hormuški moreuz, osuđujući iransko zatvaranje tog vitalnog plovnog puta.
Te 22 zemlje, uglavnom evropske, ali među njima i UAE i Bahrein, saopštile su:
"Izražavamo spremnost da doprinesemo odgovarajućim naporima kako bi se obezbijedio bezbjedan prolaz kroz moreuz. Pozdravljamo posvećenost država koje učestvuju u pripremnom planiranju. Najoštrije osuđujemo nedavne iranske napade na nenaoružana trgovačka plovila u Zalivu, napade na civilnu infrastrukturu, uključujući naftna i gasna postrojenja...", piše u saopštenju, prenosi Gardijan
Američka vojska saopštila je da je sposobnost Irana da ugrozi Hormuški moreuz "umanjena" bombardovanjem podzemnog objekta u kojem je skladištio krstareće rakete i drugo naoružanje, prenosi britanski list Gardijan.
Admiral Bred Kuper, komandant Centralne komande Sjedinjenih Američkkih Država (SAD), rekao je u video-poruci objavljenoj na mreži Iks: "Ne samo da smo uništili taj objekat, već smo uništili i obavještajne centre za podršku i radarske releje za rakete koji su korišćeni za praćenje kretanja brodova. Sposobnost Irana da ugrozi slobodu plovidbe u i oko Hormuškog moreuza time je umanjena, i nećemo prestati da gađamo te ciljeve."
Izraelski ministar odbrane Izrael Kac izjavio je danas da će se napadi na Iran "značajno povećati" u narednoj nedjelji.
"Ove nedjelje, intenzitet napada koje će Izraelske odbrambene snage i američka vojska izvršiti protiv iranskog terorističkog režima i protiv infrastrukture na koju se on oslanja značajno će se povećati", rekao je Kac u video izjavi.
Predsednik Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Donald Tramp izjavio je ranije da razmatra smanjenje vojnih operacija na Bliskom istoku, koje je sa Izraelom zajedno započeo 28. februara.
Iransko nuklearno postrojenje u Natanzu pogođeno je ranije danas, javila je novinska agencija Mizan, ali, prema njenim i podacima Međunarodne agencije za atomsku energiju (IAEA), u objektu i oko njega nije bilo curenja radijacije.
U Izraelu su fragmenti iranske rakete pali na prazan vrtić.
Portparol izraelske vojske Nadav Šošani objavio je na Iksu da je zgrada oštećena fragmentima projektila, ali da nije bilo izvještaja o žrtvama.
(Beta)
Sistem protivvazdušne odbrane Patriot učestvovao je u presretanju iranskog drona iznad stambenog područja u Bahreinu 9. marta, saopštila je vlada Bahreina danas za agenciju Rojters, opisujući incident u kojem je bilo povrijeđenih civila.
Tim presretanjem spriječen je napad dronom i spaseni su životi, rekao je portparol.
Američka vojska je ranije saopštila da je iranski dron 9. marta pogodio stambeno naselje i povrijedio civile.
Bi-bi-si (BBC) saznaje da su tačni izvještaji prema kojima su dvije iranske rakete ispaljene ka britanskoj suverenoj bazi na ostrvu Dijego Garsija.
Taj britanski medij navodi da nijedna raketa nije stigla do baze.
Američki list Volstrit džurnal je prvi objavio vijest o lansiranju raketa, pozivajući se na neimenovane američke zvaničnike. BBC je razgovarao sa odvojenim izvorima koji su sada potvrdili da je to tačno.
Britansko Ministarstvo odbrane (MoD) nije ni potvrdilo ni demantovalo da su dvije iranske rakete ispaljene ka toj bazi.
U saopštenju je navelo da iranski nepromišljeni napadi širom regiona predstavljaju "prijetnju po britanske interese i britanske saveznike".
Velika Britanija je dala dozvolu američkoj vojsci da sa Dijega Garsije izvodi ono što naziva odbrambenim bombarderskim misijama.
Za sada nema izvještaja da su Sjedinjene Američke Države (SAD) izvele bombarderske misije iz te britanske suverene baze u Indijskom okeanu.
SAD su, međutim, izvodile bombarderske misije iz baze RAF Ferford u Glosterširu.
Velika Britanija nije dala SAD dozvolu da izvodi udarne misije iz baze RAF Akrotiri na Kipru.
Iran je obavijestio Međunarodnu agenciju za atomsku energiju (IAEA) da je nuklearno postrojenje za obogaćivanje uranijuma u Natanzu danas bilo meta napada, saopštila je ta agencija u objavi na mreži Iks, prenosi agencija Rojters.
Međunarodni nuklearni nadzorni organ Ujedinjenih nacija naveo je da nije zabilježen porast nivoa radijacije van lokacije i dodao da ispituje taj izvještaj.
Britanski premijer Kir Starmer će naredne nedjelje sazvati hitan sastanak viših ministara i guvernera Banke Engleske Endrjua Bejlija kako bi razgovarali o planovima za pomoć domaćinstvima zbog naglog rasta troškova života izazvanog ratom u Iranu, objavio je danas list Tajms, prenosi agencija Rojters.
Portparol Starmerovog kabineta i portparol Banke Engleske odbili su da komentarišu taj izvještaj.
Starmer je pod pritiskom da pomogne britanskim potrošačima nakon što je američko-izraelski rat protiv Irana doveo do rasta cijena goriva, energije i hipotekarnih kredita.
U ponedjeljak je obećao da će podržati "radne ljude" suočene sa pritiscima rasta troškova života, pogoršanim zbog sukoba.
Za početak, vlada je saopštila da će obezbijediti paket pomoći od 53 miliona funti (70 miliona dolara) kako bi najugroženijim domaćinstvima pomogla da se izbore sa rastućim troškovima grijanja na lož-ulje.
Iranska Organizacija za atomsku energiju (AEOI) saopštila je da je nuklearno postrojenje u Natanzu, u centralnom Iranu, jutros ponovo bilo meta napada, prenosi Bi-bi-si (BBC).
U saopštenju koje su objavili iranski mediji, organizacija navodi da su sprovedene "tehničke i stručne procjene" u vezi sa radioaktivnom kontaminacijom i da, na osnovu rezultata, "na ovom postrojenju nije prijavljeno curenje radioaktivnog materijala i nema opasnosti za stanovnike okolnih područja".
Organizacija je osudila napad, navodeći da je njime prekršen "NPT (Ugovor o neširenju nuklearnog oružja) i drugi propisi koji se odnose na nuklearnu bezbjednost i sigurnost".
AEOI je i ranije potvrdio napad na Natanz i 3. marta saopštio da nije zabilježeno oslobađanje radioaktivnog materijala nakon udara na to postrojenje dva dana ranije.
Još u junu, Sjedinjene Američke Države (SAD) bacile su bombe na tri nuklearna postrojenja - Natanz, Fordo i Isfahan, a predsjednik SAD Donald Tramp je potom tvrdio da su ti napadi "potpuno uništili" iranski nuklearni program.
Jedan oficir je poginuo u današnjem napadu dronom na sjedište iračke obavještajne službe, potvrdila je ta služba, prenosi britanski list Gardijan.
U saopštenju se navodi da je dron, koji su lansirale "odmetničke grupe", usmrtio oficira u sjedištu službe u Bagdadu.
Napad se dogodio oko deset časova po lokalnom vremenu, odnosno oko osam časova po srednjeevroskom.
"Jedan oficir je poginuo kao mučenik", navela je iračka obavještajna služba u saopštenju koje je objavila agencija Frans pres (AFP).
Služba je osudila "teroristički napad koji su izveli odmetnuti elementi".
Jedan bezbjednosni zvaničnik i izvor iz iračkih hitnih službi naveli su da je još jedan oficir ranjen.
Iranska novinska agencija Tasnim saopštila je da najnoviji napad u subotu na postrojenje u Natanzu, u centralnom Iranu, nije doveo do curenja radioaktivnog materijala, prenosi britanski list Gardijan.
Navodi se da stanovnici u blizini tog postrojenja, između Teherana i Isfahana, nisu bili ugroženi.
Ranije u martu, Međunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA) saopštila je da je postrojenje pretrpjelo oštećenja nakon što su Sjedinjene Američke Države (SAD) i Izrael 28. februara pokrenuli napade na Iran.
General Sad Man, šef vladine jedinice za bezbjednosne medije Iraka, potvrdio je napad u centru Bagdada u subotu ujutro, prenosi britanski list Gardijan.
U izjavi koju prenosi agencija Frans pres (AFP), rekao je: "Dron je gađao sjedište Iračke nacionalne obavještajne službe u četvrti Mansur", kazao je on.
Naveo je da se napad dogodio oko deset časova po lokalnom vremenu, odnosno u osam časova po srednjeevropskom.
Jedan irački bezbjednosni zvaničnik rekao je agenciji da je meta napada bila "zgrada za telekomunikacije" nacionalne obavještajne službe. Ona sarađuje sa američkim savjetnicima u Iraku u okviru koalicije protiv džihadista.
Irak je uvučen u sukob otkako su Sjedinjene Američke Državec(SAD) i Izrael krajem februara napali njegovog susjeda Iran.
Napadi su pogađali grupe koje podržava Iran, a one su zauzvrat napadale zgrade ili objekte povezane sa SAD u regionu, uključujući i Irak.
Najmanje tri napada dronovima tokom noći bila su usmjerena na američko diplomatsko i logističko središte u kojem je smješteno američko vojno osoblje na Međunarodnom aerodromu u Bagdadu, prema riječima dvojice bezbjednosnih zvaničnika koji su govorili za AFP.
Pentagon je u četvrtak saopštio da su borbeni helikopteri izveli napade na proiranske naoružane grupe u Iraku.
Iranska Revolucionarna garda (IRGC) obnovila je vojnu komandu Hezbolaha nakon što ju je Izrael teško oslabio 2024. godine, popunjavajući praznine iranskim oficirima prije nego što je restrukturisala libansku grupu i pripremila planove za rat koji sada vodi kao podršku Teheranu, reklo je dvoje ljudi upoznatih sa tim aktivnostima IRGC-a.
Više o tome pročitajte u posebnom tekstu:
Iranski ministar spoljnih poslova Abas Aragči pozdravio je danas "svaku inicijativu koja može dovesti rat do potpunog kraja", ističući da je sukob Iranu "nametnut".
Aragči je za japansku agenciju Kjodo rekao da je Iran "spreman da sasluša i razmotri takve predloge", prenosi Bi-Bi-Si (BBC).
Iako neke zemlje traže rješenje za sukob na Bliskom istoku, ministar spoljnih poslova Irana je rekao da se "ne čini da su Sjedinjene Američke Države (SAD) spremne da zaustave svoju agresiju".
Aragči je rekao i da se Iran ne zalaže za prekid vatre, već za "potpun i sveobuhvatan kraj rata".
Američki predsjednik Donald Tramp izjavio je sinoć da njegova administracija razmatra "smanjenje" vojnih operacija na Bliskom istoku, iako su SAD najavile da šalju više ratnih brodova u region, a Iran prijetio napadima na turistička mjesta širom svijeta.
Izraelske odbrambene snage (IDF) saopštile su da su se sukobile sa Hezbolahom na jugu Libana, pri čemu su četiri osobe poginule, prenosi Bi-bi-si (BBC).
Portparol IDF za arapske medije Avičaj Adrai rekao je da su snage u petak uveče uočile nekoliko pripadnika Hezbolaha i ubile jednu osobu.
Dodao je da je potom avion izraelskog ratnog vazduhoplovstva gađao druge pripadnike Hezbolaha koji su otvorili vatru na njihove snage.
Još tri osobe poginule su u tenkovskoj vatri, objasnio je Adrai, navodeći da nije bilo izraelskih žrtava.
Ratno vazduhoplovstvo je takođe izvelo napade na štab Hezbolaha u glavnom gradu Libana, Bejrutu, nastavio je on.
U odvojenom ažuriranju na Telegramu, IDF je saopštio da su spasilačke snage na putu ka "mjestima udara" u centralnom Izraelu, nakon što je objavljeno da su rakete lansirane iz Irana.
Sjedište iračke obavještajne službe u Bagdadu, vlavnom gradu Iraka, bilo je meta napada dronom, prema navodima agencija, prenosi britanski list Gardijan.
Agencija Rojters je izvijestila o napadu, dok su bezbjednosni izvori rekli agenciji Frans pres (AFP) da je u Bagdadu dronom pogođena zgrada za komunikacije.
U toj zgradi za komunikacije, prema bezbjednosnom izvoru na koji se poziva AFP, bila je smještena iračka bezbjednosna agencija koja sarađuje sa Sjedinjenim Američkim Državama u Iraku u okviru koalicije protiv džihadista.
Izraelska vojska noćas je izvela novi talas napada na Teheran i Bejrut, a Saudijska Arabija, Kuvajt i Izrael su presreli iranske dronove i rakete.
Izrael je saopštio da je Iran nastavio da ispaljuje rakete na izraelsku teritoriju, dok je Saudijska Arabija saopštila da je oborila 20 dronova za samo nekoliko sati u istočnom regionu zemlje, u kojem se nalaze velika naftna postrojenja.
Ministarstvo odbrane saopštilo je da nije bilo povrijeđenih i da nije pričinjena šteta.
Izraelska vojska je ranije jutros saopštila da je započela talas udara usmjerenih na položaje Hezbolaha, širom južnih predgrađa Bejruta, u Libanu.
Nekoliko sati ranije, vojska je izdala poziv za evakuaciju za sedam naselja u predgrađima Bejruta. Izvještaja o žrtvama nema.
U Iranu je danas sahranjen portparol Revolucionarne garde, ubijen u izraelskom napadu, javili su iranski državni mediji.
(Beta)
Novruz, što u prevodi znači "novi dan", tradicionalni je festival koji obilježava proljećnu ravnodnevicu, ponovno rođenje prirode i početak nove godine u Iranu, Avganistanu, Kurdistanu, Azerbejdžanu i drugim zemljama.
Festival datira više od 3.000 godina unazad, što ga čini jednim od najstarijih na svijetu.
Ove godine je 20. marta, a 21. je iranska Nova godina.
U danima prije persijskog novogodišnjeg festivala Novruz, Iranci se obično užurbano spremaju za slavlje, prenosi Bi-Bi-Si (BBC).
Persijanci, Parsi, Kurdi, Jermeni, Azerbejdžanci, Tadžici, Kazasi, Uzbeci i druge kulture slave ovaj festival.
Posljednji put kada su Iranci slavili Novruz tokom rata bilo je 1980-ih, tokom osmogodišnjeg sukoba sa Irakom.
(Beta)
Ruski predsjednik Vladimir Putin čestitao je iranskim liderima Novruz i rekao da Moskva ostaje odan prijatelj i pouzdan partner Teheranu, saopštio je danas Kremlj, prenosi agencija Rojters.
Međutim, razmjere podrške Moskve Iranu predmet su spora. Neki iranski izvori naveli su da su od Moskve dobili vrlo malo stvarne pomoći u najvećoj krizi za Iran otkako je šah koji je imao podršku Sjedinjenih Američkih Država (SAD), svrgnut u revoluciji 1979. godine, navodi Rojters.
Putin je, kako je saopštio Kremlj, uputio čestitke povodom iranske Nove godine vrhovnom vođi Irana ajatolahu Modžtabi Hamneiju i iranskom predsjedniku Masudu Pezeškijanu.
"Vladimir Putin poželei je iranskom narodu da dostojanstveno prevaziđe teška iskušenja i naglasio da u ovom teškom trenutku Moskva ostaje odan prijatelj i pouzdan partner Teheranu", saopštio je Kremlj.
Rusija tvrdi da su američki i izraelski napadi na Iran gurnuli cio Bliski istok u ponor i izazvali veliku globalnu energetsku krizu, dok je Putin osudio ubistvo vrhovnog vođe Irana ajatolaha Alija Hamneija kao "cinično" ubistvo.
Politiko je objavio da je Moskva Vašingtonu predložila neku vrstu razmjene ustupaka: Kremlj bi prestao da dijeli obavještajne podatke sa Iranom ako bi Vašington obustavio dostavljanje obaveštajnih podataka Ukrajini o Rusiji, ali su SAD odbile tu ideju. Kremlj je taj izvještaj odbacio kao lažan.
Rusija je ostala bez saveznika kada su SAD svrgnule venecuelanskog lidera Nikolasa Madura, iako je Moskva imala koristi od visokih cijena nafte izazvanih američkim i izraelskim napadima na Iran, koji je njen strateški partner, navodi Rojters.
Objavljeno strateško partnerstvo ne sadrži klauzulu o uzajamnoj odbrani, a Rusija je više puta saopštila da ne želi da Iran razvije atomsku bombu, što je korak za koji Moskva strahuje da bi pokrenuo trku u nuklearnom naoružanju širom Bliskog istoka.
Bonus video:
