Američko-izraelski rat protiv Irana predstavlja katastrofu za klimu, prema analizi koja pokazuje da on troši globalni budžet ugljenika brže nego 84 zemlje zajedno, piše danas britanski list Gardijan.
Dok ratni avioni, dronovi i rakete ubijaju hiljade ljudi, razaraju infrastrukturu i pretvaraju Bliski istok u ogromnu zonu ekološkog žrtvovanja, prva analiza klimatskih troškova pokazala je da je sukob u prvih 14 dana doveo do emisije od pet miliona tona gasova sa efektom staklene bašte.
Analiza, ekskluzivno dostavljena Gardijanu, dodaje još jedan sloj izvještavanju o katastrofalnoj ekološkoj šteti izazvanoj napadima na infrastrukturu fosilnih goriva, vojne baze, civilna područja i brodove na moru.
"Svaki raketni udar je nova rata za topliju i nestabilniju planetu, a ništa od toga nikoga ne čini bezbjednijim. Svaki požar u rafineriji i svaki napad na tanker podsjećaju da je geopolitika zasnovana na fosilnim gorivima nespojiva sa planetom pogodnom za život. Ovaj rat još jednom pokazuje da je najbrži način da se klimatska kriza dodatno rasplamsa taj da se interesima fosilnih goriva prepusti da diktiraju spoljnu politiku", rekao je Patrik Biger, direktor istraživanja u Institutu za klimu i zajednicu i koautor analize.
Američko-izraelska osovina tvrdi da je bombardovala hiljade ciljeva unutar Irana, a Izrael je pogodio još stotine ciljeva u Libanu. Izvještaji iz obje zemlje ukazuju na veliko razaranje infrastrukture.
Uništene zgrade čine najveći dio procijenjenog ugljeničnog troška. Na osnovu izvještaja iranske humanitarne organizacije Crveni polumjesec da je u sukobu oštećeno oko 20.000 civilnih zgrada, analiza procjenjuje da ukupne emisije iz tog sektora iznose 2,4 miliona tona ekvivalenta ugljen-dioksida (tCO2e).
Gorivo je drugi najveći faktor, pri čemu su američki teški bombarderi letjeli čak sa zapada Engleske kako bi izvodili napade iznad Irana. Analiza procjenjuje da su avioni, kao i prateći brodovi i vozila, tokom prvih 14 dana potrošili između 150 i 270 miliona litara goriva, što je proizvelo ukupne emisije od 529.000 tCO2e.
Jedna od najupečatljivijih slika rata bili su tamni oblaci i crna kiša koji su se nadvili nad Teheranom nakon što je Izrael bombardovao četiri velika skladišta goriva oko grada, zapalivši milione litara goriva. Analiza procjenjuje da je u tom napadu i sličnim udarima - uključujući iranske odmazde prema zalivskim susjedima - izgorjelo između 2,5 i 5,9 miliona barela nafte, uz procijenjene emisije od 1,88 miliona tCO2e.
U prvih 14 dana Sjedinjene Američke Države (SAD) su izgubile četiri letjelice, dok je Iran izgubio 28 letjelica, 21 pomorsko plovilo i oko 300 raketnih lansera. Procjenjuje se da je to uništeno vojno naoružanje odgovorno za ugrađene emisije ugljenika od 172.000 tCO2e.
Tu su i same bombe, rakete i dronovi, čija je upotreba bila intenzivna na svim stranama. Na osnovu tvrdnji da su SAD i Izrael u prvih 14 dana bombardovali više od 6.000 ciljeva unutar Irana, dok je Iran uzvratio sa oko 1.000 raketa i 2.000 dronova, plus procijenjenih 1.900 presretača ispaljenih za odbranu od njih, analiza procenjuje da je municija doprinijela emisijama od oko 55.000 tCO2e.
Ukupno gledano, prve dvije nedjelje sukoba dovele su do emisija od 5.055.016 tCO2e, što je ekvivalentno godišnjoj emisiji od 131.430.416 tCO2e - približno isto koliko i srednje velika ekonomija intenzivno oslonjena na fosilna goriva, kao što je Kuvajt. Ali to je takođe jednako zbirnim emisijama 84 zemlje sa najnižim emisijama.
Fred Otu-Larbi, glavni autor studije sa Univerziteta za energiju i prirodne resurse u Gani, rekao je: "Očekujemo da će emisije brzo rasti kako sukob bude odmicao, uglavnom zbog brzine kojom se naftna postrojenja gađaju alarmantnim tempom."
Dodao je: "Svi ćemo morati da živimo sa klimatskim posljedicama. Koliki su tačno troškovi, zapravo niko ne zna, i zato su ovakve studije toliko važne. Sagorjeti za dvije nedjelje količinu emisija ravnu godišnjim emisijama Islanda nešto je što zaista ne možemo sebi da priuštimo."
Od juna prošle godine, klimatski naučnici su procjenjivali da čovječanstvo može da emituje gasove sa efektom staklene bašte u količini ekvivalentnoj 130 milijardi tona CO2 ako želi da zadrži 50 odsto šanse da spriječi zagrijavanje klime iznad 1,5 stepeni Celzijusa. Pri sadašnjoj stopi od 40 milijardi tCO2e taj budžet biće iscrpljen do 2028. godine.
Biger je rekao da će poremećaj u snabdevanju fosilnim gorivima izazvan ratom vjerovatno dovesti do novog bušenja. "Istorijski gledano, svaki energetski šok koji su pokrenule SAD bio je praćen naglim rastom novog bušenja, novih LNG terminala i nove infrastrukture za fosilna goriva. Ovaj rat rizikuje da učvrsti još jednu generaciju zavisnosti od ugljenika. Ovo nije rat za bezbjednost. Ovo je rat za političku ekonomiju fosilnih goriva - a cijenu plaćaju iranski civili i radničke zajednice širom svijeta."
Bonus video:
