Generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš iskoristio je danas svoje posljednje obraćanje Generalnoj skupštini da pozove svjetske lidere da regulišu vještačku inteligenciju, okončaju ratove, usredsrijede se na klimatske promjene i reformišu institucije UN-a, za koje je upozorio da se sve teže nose sa rastućim globalnim izazovima.
Bivši portugalski premijer, kojem drugi petogodišnji mandat ističe 31. decembra, ponovio je pozive na globalni nadzor rizika povezanih sa vještačkom inteligencijom, u trenutku kada se petnaestočlani Savjet bezbjednosti UN-a priprema da ugosti vodeće ljude iz oblasti AI na brifingu o toj moćnoj tehnologiji.
Gutereš se osvrnuo i na blokade unutar same organizacije, dok se u Njujorku okupilo gotovo 130 svjetskih lidera, dok kineski predsjednik Si Đinping i drugi, među njima lideri Južne Afrike, Indije i Njemačke, ne prisustvovali diplomatskom skupu.
Delegati su ga ispratili dugotrajnim aplauzom kada je branio rješenje o dvije države za Izraelce i Palestince, poručio da „zagađivači moraju da plate“ zbog klimatskih promjena i zatražio reformu međunarodnih institucija - tema koje je zastupao tokom deset godina na čelu Ujedinjenih nacija.
Tim govorom zaokružio je deceniju tokom koje je nastojao da pozicionira UN kao posrednika u sukobima i forum za upravljanje novim tehnologijama, čak i dok su velike sile sve češće zaobilazile organizaciju, a Vašington znatno smanjivao njeno finansiranje.
„Zemlje koje predvode ovu tehnološku revoluciju moraju da razmjenjuju informacije o novim bezbjednosnim rizicima, sarađuju na testiranju i procjeni - i rade na zajedničkim zaštitnim mjerama koje će štititi sve nas“, rekao je Gutereš Generalnoj skupštini.
Pozvao je lidere okupljene u Njujorku da „stvore uslove za odgovoran tempo razvoja vještačke inteligencije i dodatne zaštitne mjere potrebne za suočavanje sa rizicima“, kao i da „rade na uspostavljanju multilateralnog okvira za upravljanje rizicima od vještačke inteligencije, uz vjerodostojan i nezavisan nadzor“.
Američki ministar finansija Skot Besent izjavio je u nedjelju da je Vašington predložio novi mehanizam za obavještavanje o bezbjednosnim incidentima povezanima sa vještačkom inteligencijom, koji bi američki predsjednik Donald Tramp i kineski predsjednik Si Đinping trebalo da razmotre na samitu ove sedmice.
Predlog je proistekao iz razgovora o uspostavljanju američko-kineskog dijaloga o vještačkoj inteligenciji i odnosio bi se na incidente povezane sa AI koji imaju implikacije po nacionalnu bezbjednost.
Gutereš se već dugo zalaže za globalno upravljanje vještačkom inteligencijom. Ujedinjene nacije su 2023. godine formirale savjetodavno tijelo za AI sa 39 članova, među kojima su rukovodioci tehnoloških kompanija, državni zvaničnici i akademici iz zemalja poput SAD, Rusije i Japana.
Savjet bezbjednosti, čiji je zadatak očuvanje međunarodnog mira i bezbjednosti, iste godine je prvi put raspravljao o rizicima vještačke inteligencije. Kina je tada upozorila da ta tehnologija ne bi smjela da postane „konj koji se oteo kontroli“, dok su SAD upozorile na njenu moguću upotrebu za cenzuru ili represiju nad ljudima.
Govoreći o Bliskom istoku, gdje se sukob proširio dok napredovanje Huta duž obale Crvenog mora ugrožava pomorske rute, a tenzije u Hormuškom moreuzu i dalje traju, Gutereš je pozvao na „deeskalaciju i dijalog“.
„Pošaljimo zajedno jasnu poruku iz ove sale: Borbe moraju da prestanu. Humanitarna pomoć mora nesmetano da stiže. A prava i slobode plovidbe moraju biti u potpunosti obnovljeni u skladu sa međunarodnim pravom“, rekao je Gutereš.
Govoreći o sistemu Ujedinjenih nacija, koji su Tramp i drugi kritikovali kao glomazan i neefikasan nakon što su se SAD povukle iz više agencija UN-a i znatno smanjile finansiranje, Gutereš je rekao da su „naši mehanizmi kolektivnog djelovanja pod sve većim pritiskom“ i da globalne institucije „i dalje odražavaju odnose moći i interese jednog uglavnom prošlog vremena“.
Gutereš je obraćanje iskoristio i da se oprosti od većine svjetskih lidera sa kojima je sarađivao tokom proteklih deset godina. „Zato, 1. januara, kada više ne budem generalni sekretar, budite sigurni u jedno. Gdje god budem i šta god budem radio, nastaviću da zastupam uvjerenje da je mir moguć“, rekao je.
„Nastaviću da branim vrijednosti Povelje Ujedinjenih nacija i nikada, baš nikada, neću odustati. Hvala vam.“
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
