Osnovni sud u Podgorici donio je prošle sedmice prvostepenu presudu kojom je poslanici Maji Vučelić naložio da lideru Demokratske narodne partije (DNP) Milanu Kneževiću isplati 2.000 eura zbog povrede časti i ugleda - na šta je Vučelić najavila žalbu, poručivši da je odluka posljedica toga što se sudu nije svidio njen politički stav, te da se time otvaraju vrata za cenzuru, pritisak i ućutkivanje.
Knežević je tužio Vučelić zbog navoda koje je iznijela krajem marta prošle godine, kad je kazala da poziva Agenciju za nacionalnu bezbjednost (ANB) da hitno istraži navode o povezanosti određenih političara u Crnoj Gori sa službom bezbjednosti Srbije, posebno u kontekstu izjava bivšeg šefa Bezbjednosno-informativne agencije (BIA) Aleksandra Vulina, a s obzirom na sve češće miješanje u unutrašnje stvari Crne Gore.
Vučelić je tom prilikom rekla i da su ideje koje zastupa Knežević, zajedno s predsjednikom Srpske radikalne stranke Vojislavom Šešeljem, nastavak iste politike koja je devedesetih razorila Balkan, a koju plaćaju građani Srbije. Poručila je da je Kneževićev pokušaj da destabilizuje evropski put Crne Gore i dalje očigledan, “i to sve u ime političkih interesa koji nas, građane Crne Gore, vode unazad”.
“... Klasična taktika skretanja pažnje i difamacije kad ponestane argumenata. A po svoj prilici i izraz straha usljed skorog presušivanja izdašnog priliva prljavog novca kojim razni mandići, velimirovići i ostali radojičići finansiraju kampanje vašeg političkog subjekta”, navela je tada Vučelić.
Ona je te tvrdnje iznijela u saopštenju, koje su prenijeli mediji, reagujući na izjave portparolke Kneževićevog DNP-a Jovane Todorović.
Knežević je, kako piše u obrazloženju presude, kazao da je tekst negativno uticao na njega, kao i na njegovu porodicu, dodajući da je spreman da prihvati političke kvalifikacije “da mu je Srbija bliža od Crne Gore” i da je “marioneta određenih političara iz Srbije”, ali ne i navode da se njegova partija finansira od prljavog novca. Istakao je da se povodom teksta “veoma negativno osjećao, anksiozno”, kao i da se nije obraćao zdravstvenim institucijama povodom teksta, ali da je, s obzirom na reakciju svoje porodice i bliskih prijatelja, sve to uticalo da se “osjeća negativno”.
Vučelić je “Vijestima” rekla da je presuda važna zato što, prema njenim riječima, pokazuje da u Crnoj Gori svako može biti kažnjen - ne zato što je nekoga privatno uvrijedio, već zato što je javno iznio politički stav koji se političaru nije dopao.
“Nisam govorila o privatnom životu, ali o mom jesu. Govorila sam ono o čemu političari u demokratskom društvu moraju da govore: stranom političkom uticaju, narativima koji dolaze iz Beograda, opasnoj zloupotrebi identitetskih tema, tzv. vojnim savezima protiv pravoslavaca, priči o obojenim revolucijama i potrebi da nadležni organi provjere da li postoje političko-bezbjednosne veze koje mogu da ugroze suverenitet i evropski put Crne Gore”, kazala je doskorašnja članica CIVIS-a.
Vučelić je navela da je još opasnije to što je sud, bez dokaza o ugroženoj bezbjednosti i psihičkim posljedicama Kneževića, prihvatio njegovu priču.
“Bez prijave policiji, bez ikakve procjene ugroženosti zbog mog političkog stava, bez odlaska kod ljekara i bez medicinske dokumentacije, sud presuđuje i oduzima mi slobodu govora. Samo zato što im se nije svidio moj politički stav. Ako je to dovoljno, onda sjutra svako ko se osjeti prozvano može da tuži bilo koga i da traži odštetu. To više nije zaštita ugleda, to je otvaranje vrata da se sudovi ponovo koriste za cenzuru, pritisak i ućutkivanje”, podvukla je ona.
Knežević tražio pet hiljada eura
U obrazloženju odluke, koju potpisuje sutkinja Ivana Žujović, piše da je sud zaključio da se suština spornog teksta odnosi na Kneževićevo političko djelovanje, te da se nesumnjivo zaključuje da se Vučelić kroz cjelokupni tekst obraćala Kneževiću, kao i da je navela da se kampanje njegove partije finansiraju od priliva prljavog novca, što znači da finansiranje kampanja stranke od eventualnog prljavog novca ne bi moglo proći bez znanja Kneževića.
“Ovakve navode je tužilac (Knežević) doživio uvredljivim i na istog su uticali negativno... budući da je isti navedeno doživio da mu se imputira da se nalazi u zoni krivičnog djela. Tačno je da je tužilac političar, te da kao takav treba da ima veći stepen tolerancije na kritiku...”, piše u presudi.
Međutim, u obrazloženju se navodi da “duh i smisao” spornog teksta nije samo kritika političkog djelovanja, niti je to samo pokretanje javne debate, već je “svakako i isticanje saradnje DNP-a i njegovog predsjednika s političkim strukturama van državnih granica, uz navode da se kampanje njegove partije finansiraju od priliva prljavog novca”.
Sud je zaključio da se u konkretnom slučaju ne radi o vrednosnim sudovima, već o diskreditaciji Kneževića, “čime je nesumnjivo doveden u pitanje njegov lični i profesionalni kredibilitet, koji se svakako podvode pod čast i ugled”.
“Navodi tužene da se partija čiji je tužilac predsjednik finansira od priliva prljavog novca su svako aluzija na postojanje sumnje da se tužilac bavi protivpravnim radnjama...”, dodaje se.
Dalje je navedeno kako u pogledu tvrdnji Vučelić ne postoji pravosnažna presuda, niti se vodi krivični postupak protiv Kneževića, te se “svakako radi o navodima koji nikako ne mogu biti vrednosni sudovi, niti kritika na rad političkih aktera”, već su u pitanju paušalni navodi, koji bi, kako piše u obrazloženju presude - “kod običnog čovjeka izazvali u najmanjoj mjeri nelagodu u moralnom smislu najprije, a u šta spada čast i ugled, a koja bi se svakako nadalje manifestovala u vidu fizičke nelagode, anksioznosti, kao što je slučaj kod tužioca, kako to proizilazi iz iskaza istog, koji je sud u cjelosti prihvatio kao jasan i nedvosmislen”.
“Stoga, kako sporne objave sadrže kompromitujuće navode na račun tužioca, kojima se šteti njegovom ličnom i privatnom integritetu, to je tužena istom uzrokovala nematerijalnu štetu, koja se ogleda u povredi časti i ugleda”, podvlači se.
Iz Osnovnog suda su ukazali da Vučelić, kao i svako drugi ima pravo na slobodu govora i izražavanja, ali da to ne znači da je moguće prelaziti granicu dopuštenog i ugrožavati i povređivati prava drugih, koja su takođe zagarantovana kako domaćim, tako i međunarodnim aktima.
“Granica dopuštenog su svakako mišljenja i vrednosni sudovi, a šta u konkretnom nije stvar, budući da tvrdnje da se kampanje političkog subjekta, čiji je tužilac predsjednik, finansiraju od priliva prljavog novca, se nikako ne mogu podvesti pod navedeno, već je evidentno da ovi navodi, koji su činjenično i pravno neutemeljeni, predstavljaju jasnu namjeru tužene da se dovede u pitanje tužiočev ugled u društvu, kao i u političkom svijetu”, piše u obrazloženju.
Sud je odbio tužbeni zahtjev Kneževića za još 3.000 eura odštete.
“... Polazeći od svrhe instituta naknade nematerijalne štete, koja se ogleda u satisfakciji, a ne kompenzaciji, ali i činjenici da bi dosuđenje većeg iznosa naknade vodilo komercijalizaciji ovog instituta, što svakako nije njegova svrha, niti cilj”, navodi se.
Vučelić: Sloboda govora se svela na uvredu
Vučelić je kazala “Vijestima” da tema nije lična, već politička, te da je sporan njen politički stav.
“Sporno je to što sam rekla da je igranje identitetskim temama miniranje evropske Crne Gore. Sporno je to što sam rekla da Crna Gora mora da bude suverena država, a ne da nam drugi stvaraju podjele, instaliraju svoje službe, svoje agende i svoje političke obračune. Sporno je to što sam tražila da institucije rade svoj posao”, kazala je.
Ona tvrdi da je kažnjena zato što je govorila o stranom uticaju i političkoj odgovornosti, te da to sjutra može biti novinar koji pita odakle dolazi novac, a preksjutra aktivista koji govori o političkim vezama, zloupotrebi moći ili o bezbjednosnim kontaktima.
Poručila je da, ako sudovi ponovo počnu da sude i cenzurišu, javni prostor u Crnoj Gori neće biti bolji zato što su svi dobri, nego zato što niko više neće smjeti da govori.
“Posebno je opasno što se na ovaj način sloboda govora svodi na uvredu. Ako kritikujete političku partiju, njen narativ, njeno djelovanje i političke veze, a sud to prevede u ličnu uvredu njenog lidera, onda se briše granica između političke borbe i oduzimanja slobode govora. Tada svaki lider može da kaže da nije kritikovana njegova politika, nego njegova čast. To nije demokratija, to je vraćanje cenzure u sudsku praksu”, ocijenila je.
Vučelić stoga pita: “Da je bivši režim ovako razvlačio opozicionare po sudovima zato što su govorili o korupciji, o kriminalu, o političkoj podršci organizovanom kriminalu, o uticaju centara moći - kakva bi bila reakcija tadašnjih opozicionara?”
“Da li bi ćutali? Da li bi govorili da je to demokratski? Naravno da ne bi. Govorili bi da je to oduzimanje slobode govora, zloupotreba sistema, disciplinovanje političkih protivnika i bili bi u pravu”, istakla je ona.
Konstatovala je da sloboda govora ne postoji da bi se izgovaralo samo ono što bi voljeli da čuju političari, već da postoji upravo da bi se glasno govorilo o onima koji imaju moć, funkciju i uticaj.
“Ako od ove presude više ne smijemo da govorimo otvoreno o stranim uticajima, identitetskim manipulacijama, partijskim mrežama moći i političko-bezbjednosnim vezama, onda više neće imati ko da govori u ime građana Crne Gore”, zaključila je Vučelić.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
