EKSPERIMENT NAUČNIKA

Revolucionarno otkriće: Za rađanje djece nije nužna majka?

U svom eksperimentu, predstavljenom u časopisu Nature Communications, međunarodni tim naučnika krenuo je od neoplođene jajne ćelije koju je pomoću hemikalija naveo da postane tzv. pseudo-embrion
56 pregleda 36 komentar(a)
Gej roditelji, Foto: Shutterstock
Gej roditelji, Foto: Shutterstock
Ažurirano: 14.09.2016. 11:03h

Naučnici sa Univerziteta Bath u Velikoj Britaniji sproveli su eksperimente koji su pokazali da je moguće stvoriti djecu bez jajnih ćelija majke.

U svom istraživanju tim je prevario spermatozoide miša navevši ih da misle da je stanica koja nema sposobnost oplodnje, normalna jajna ćelija ženke da bi na kraju stvorio zdravo mladunče miša. Ovom metodom u budućnosti bi se iz procesa stvaranja djece mogle potpuno izostaviti majke.

Kraj očeva i majki

U svom eksperimentu, predstavljenom u časopisu Nature Communications, međunarodni tim naučnika krenuo je od neoplođene jajne ćelije koju je pomoću hemikalija naveo da postane tzv. pseudo-embrion. Ovi lažni embrioni u načinu na koji se dijele i kontrolišu svoju DNK dijele mnoge zajedničke osobine s običnim ćelijama kao što su npr. ćelije kože.

Stručnjaci su se vodili logikom da će, ako uspiju stvoriti embrione iz ćelija pseudo-embriona, koje su u biti nesposobne za oplodnju, jednoga dana slične rezultate moći postići i sa ćelijama koje nemaju nikakve veze s jajnim. 'Lažna oplodnja' završila je uspjehom u 24 posto slučajeva, odnosno u svakom četvrtom pokušaju.

Pad dogme stare 200 godina

Već duže vrijeme poznato je da se jajne ćelije sisavaca mogu prevariti i navesti da se razviju u embrione bez oplodnje, međutim, embrioni nastali u takvom procesu, koji se naziva partenogeneza, umiru već kroz nekoliko dana jer njima nedostaju neki ključni doprinosi spermatozoida. Partenogeneza je način nespolnog razmnožavanja u kojem se embrioni razvijaju iz neoplođenih jajnih ćelija. Uobičajeno se događa kod nekih insekata, riba, vodozemaca i guštera, ali ne i kod sisara.

Dr. Tony Perry, član istraživačkog tima, rekao je za BBC da je to prvi put u istoriji da je neko uspio pokazati da se nešto drugo, osim jajne ćelije, može kombinovati sa spermatozoidom kako bi nastalo potomstvo.

"Naš rad ruši dogmu koja postoji još od 1827. kada su prvi embriolozi po prvi put vidjeli jajne ćelije sisara, da bi 50 godina kasnije vidjeli i prvu oplodnju, a prema kojoj samo jajna ćelija oplođena spermatozoidom može rezultirati rođenjem sisara", rekao je Perry.

Zanimljivo je da su mladunci stvoreni u novom eksperimentu bili potpuno zdravi te da su čak imali vlastite zdrave potomke.

Jedan od ključnih ciljeva novog istraživanja bilo je rasvjetljavanje mehanizama oplodnje. Naime, naučnici još uvijek ne znaju sve detalje o procesima koji se događaju nakon što se spermatozoid spoji s jajnom ćelijom.

"Bezgrešno začeće"

Poznato je da jajna ćelija tijekom oplodnje potpuno uklanja hemijski ovoj oko DNK spermatozoida i oprema ga novim. Zahvaljujući tom procesu spermatozoid prestaje da se ponaša kao spermatozoid i počinje djelovati kao embrion. Ali za sada još uvijek nije potpuno jasno kako se zbiva ovo "presvlačenje".

Novo istraživanje moglo bi imati određene etičke implikacije jer su neka nedavna istraživanja pokazala da bi se parteonogeneza mogla koristiti za stvaranje embrionalnih matičnih ćalija koje imaju veliki potencijal za liječenje brojnih bolesti u kojima dolazi do razaranja ili degeneracije tkiva u ljudskim organima. Takve matične ćellije mogu se relativno lako pretvarati u razne vrste stanica različitih tkiva po potrebi. Rezultati bi takođe mogli predstavljati važnu prekretnicu u liječenju neplodnosti te u uzgoju ugroženih vrsta životinja kojima prijeti izumiranje.