Vrhovni sud je u trećestepenom krivičnom postupku donio presudu kojom je pilot Namik Arifović oglašen krivim i osuđen na 10 mjeseci zatvora, uslovno na tri godine, zbog pada helikoptera “gazela”.
Sud je saopštio da je Arifović izvršio teško krivično djelo protiv bezbjednosti javnog saobraćaja (član 348 stav 1 Krivičnog zakonika), u vezi sa krivičnim djelom - ugrožavanje bezbjednosti vazdušnog saobraćaja (član 341 stav 1 KZCG).
Usljed pada na zemlju, na helikopteru je nastala imovinska šteta u visini od 402.227 eura.
Vrhovni sud je naveo da je žalba branioca okrivljenog odbijena kao neosnovana i da je potvrđena presuda Apelacionog suda Crne Gore.
U obrazloženju presude podsjeća se da je Arifović presudom Višeg suda u Podgorici iz oktobra 2022. godine oslobođen optužbe, na osnovu člana 373 stav 1 tačka 2 Zakonika o krivičnom postupku.
Apelacioni sud je, odlučujući po žalbi Višeg državnog tužilaštva, rješenjem iz marta 2023. ukinuo tu presudu i predmet vratio na ponovno suđenje. I u ponovljenom postupku Viši sud u Podgorici je u junu 2023. godine okrivljenog ponovo oslobodio.
Nakon žalbe na drugu prvostepenu presudu, Apelacioni sud je, poslije održanog pretresa, u decembru 2024. godine uvažio žalbu Višeg državnog tužilaštva i preinačio presudu Višeg suda, “na način što je okrivljenog Namika Arifovića oglasio krivim” i izrekao mu uslovnu osudu: kaznu zatvora od deset mjeseci uz rok provjeravanja od tri godine.
Jasni razlozi
Vrhovni sud je ocijenio da u presudi Apelacionog suda nijesu učinjene bitne povrede odredaba krivičnog postupka, odnosno da su razlozi “dovoljni, jasni i uvjerljivi”.
U obrazloženju piše da je izreka presude “u dovoljnoj mjeri jasna i razumljiva” i da sadrži činjenice i okolnosti koje predstavljaju elemente krivičnih djela, kao i da je drugostepeni sud “potpuno i određeno iznio koje činjenice i iz kojih razloga uzima kao dokazane ili nedokazane”, uz ocjenu vjerodostojnosti dokaza i razloge kojima se rukovodio pri rješavanju pravnih pitanja.
Vrhovni sud prenosi zaključak Apelacionog suda da je Arifović 10. juna 2016. godine, između 13.05 i 13.10 časova, u Podgorici, “nepropisnim i nepravilnim upravljanjem letom vazduhoplova, doveo u opasnost bezbjednost vazdušnog saobraćaja”.
Prema navodima iz obrazloženja, Arifović je, protivno odredbi člana 101 Pravila letenja oružanih snaga iz 1979. godine, upravljao vojnim helikopterom “gazela” HN-45M (evidencioni broj 12941) kao pilot nastavnik, iako nije bio teoretski i praktično osposobljen za zadatak na tom tipu vazduhoplova.
Sud navodi i da je, protivno planu obuke i usavršavanja pilota iz 2015. godine, upravljao helikopterom bez prethodno završene praktične obuke u vazduhu od 70 sati.
U presudi se opisuje da je nakon izvedene vježbe 706 (prevođenje u režim autorotacije i vođenje helikoptera na slijetanje), helikopter doveden u režim “Vortex” (“vrtložni prsten na nosećem rotoru”), iz kojeg posada nije uspjela da ga izvede na siguran način, uz navode da optuženi tokom školovanja i kasnijih obuka nije bio adekvatno edukovan o toj pojavi, niti obučen za prepoznavanje i izlazak iz tog režima.
Navodi se da je Arifović u 13.05.26 okrenuo helikopter prema aerodromu Golubovci, potom snizio visinu na oko 50 metara, nakon čega je uslijedilo penjanje. U trenutku dok je helikopter bio u blagom uglu penjanja uz opadanje progresivne brzine, komandovan je nagli manevar skretanja od 180 stepeni ulijevo, uz smanjenje brzine približno na nulu i zaustavljanje, pri čemu je uslijedilo lebdjenje na oko 100 metara visine. Nakon toga, “helikopter je za trenutak postao poprečno nestabilan”, klatio se, zatim se naglo zabacio ulijevo i počeo naglo vertikalno propadanje bez progresivne brzine, uz nekontrolisano okretanje, što je dovelo do pada na parcelu u naselju Gornja Gorica.
U obrazloženju se navodi da je usljed udara u zemlju došlo do loma lijeve skije, kačenja lopatica nosećeg rotora o zemlju, loma repnog konusa i prevrtanja helikoptera ulijevo, a da je drugi član posade, oštećeni potpukovnik Miroljub Atanasijević, zadobio tešku tjelesnu povredu - prelom grudne kosti. Na helikopteru je, kako je navedeno, nastala imovinska šteta od 402.227 eura.
U presudi se navodi da je Arifović u odnosu na osnovno krivično djelo postupao sa eventualnim umišljajem, dok je u odnosu na težu posljedicu (teška tjelesna povreda i imovinska šteta) postupao sa svjesnim nehatom.
Vrhovni sud prenosi da je Apelacioni sud činjenično stanje utvrdio, između ostalog, iz iskaza oštećenog Atanasijevića, koji je naveo da je, po završetku vježbe 706, komande u helikopteru preuzeo Arifović i da je nakon preuzimanja komandi najprije spuštena visina leta, uz promjenu pravca i nagibe, nakon čega je došlo do gubitka progresivne brzine i propadanja helikoptera u strmoj spirali i udara u zemlju.
Helikopter postao neupravljiv
U obrazloženju se navodi da je na osnovu nalaza i mišljenja vještaka, drugostepeni sud utvrdio da je do nezgode došlo usljed manevra koji je uključivao skretanje ulijevo u uglu penjanja uz smanjenu brzinu helikoptera na nulu, “što je dovelo do prekoračenja manevarskih sposobnosti helikoptera, nakon čega helikopter postaje neupravljiv”.
Dodaje se da je pravilno utvrđeno i da je optuženi, u ulozi pilota nastavnika, upravljao helikopterom tipa “HN45M” bez prethodno izvršene praktične obuke u vazduhu od 70 sati za taj helikopter.
Optuženi zadobio po život opasne povrede
Vrhovni sud je, piše u spisima, ispitao presudu i u dijelu odluke o krivičnoj sankciji, odnosno visini kazne i smatra da je kazna optuženom pravilno odmjerena.
"Drugostepeni sud je prilikom odmjeravanja kazne na strani optuženog Namika Arifovića pravilno cijenio kao olakšavajuće okolnosti njegove lične i porodične prilike, neosuđivanost, da se radi o iskusnom i nagrađivanom pilotu u činu pukovnika. A posebno okolnost da je i sam optuženi u nezgodi zadobio teške i po život opasne tjelesne povrede, usled kojih se 43 dana nalazio u komi i koje povrede su kod istog ostavile trajne i znatne posledice po zdravlje. Dok otežavajućih okolnosti nije našao. Apelacioni sud je pravilno postupio kada je okrivljenom primjenom odredbi članova 45 i 46 Krivičnog zakonika Crne Gore, kazna ublažena ispod zakonom propisanog minimuma za krivično djelo. Zbog čega mu je primjenom članova 52, 53 i 54 Krivičnog zakonika Crne Gore odredio da se kazna zatvora u trajanju od 10 mjeseci neće izvršiti ako optuženi u roku provjeravanja u trajanju od 3 godine po pravosnažnosti presude, ne učini novo krivično djelo", navodi se u odluci Vrhovnog suda.
Bonus video:
