Budući Tehnološki fakultet Univerziteta Crne Gore u junu će najvjerovatnije upisti prvu generaciju brucoša na novim akademskim studijskim programima - Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo, Tehnološko inženjerstvo i Životna sredina i održivi razvoj.
Nije riječ o novoj državnoj univerzitetskoj jedinici, već o inoviranju programa Metalurško-tehnološkog fakulteta (MTF), koji planira ukidanje upisa na studije metalurgije nakon što dobije potrebna odobrenja za rad novih studijskih programa.
Novi smjerovi, kazala je “Vijestima” dekanica MTF-a Irena Nikolić, proširuju ponudu savremenih i atraktivnih studijskih programa, jačaju interdisciplinarni karakter visokog obrazovanja i unapređuju povezanost Univerziteta sa privredom i društvom.
“Kroz unapređenje nastavnog sadržaja i procesa na fakultetu, diplomcima će biti omogućeno da budu konkurentni i spremni za izazove savremenog tržišta rada. Predloženi studijski programi su na fonu integracije znanja iz oblasti hemijskih i tehnoloških nauka, oblasti zaštite životne sredine i održivog razvoja kao i prerađivačkih prehrambenih tehnologija i bioprocesnog inženjerstva što će omogućiti bolje razumijevanje i rješavanje kompleksnih problema, kao i generisanje inovacija”, kazala je Nikolić.
Maturanti zaobilazili metalurgiju
Nikolić kaže da je godinama slabo interesovanja svršenih srednoškolaca za studijski program Metalurgija i materijali.
Prema njenim riječima, ta situacija je uslovljena “privrednim okruženjem u Crnoj Gori odnosno stanjem u metalurškom sektoru”.
“Ovaj studijski program posljednji put je revidiran 2017, kada se napravio pomak od tradicionalnog obrazovanja dominantno u oblasti metalurgije ka široj oblasti materijala što opet nije dalo zadovoljavajuće rezultate. To je bio signal da su ovom studijskom programu potrebne korjenite promjene i da je neophodno preispitati opravdanost postojanja ovog studijskog programa. Osim toga, pad interesovanja za upis na primijenjene studije Zaštita životne sredine je ukazao na neophodnost unapređenja ovog studijskog programa do nivoa akademskih studija s obzirom na to da kompetencije studenata nakon završetka ovih studija nijesu odgovarale aktuelnim potrebama tržišta rada u Crnoj Gori”, objašnjava profesorica Nikolić.
Prema njenim riječima, s obzirom na to da je Crna Gora 2022. donijela Nacionalnu strategiju održivog razvoja do 2030. koja se zasniva se na tri stuba - ekonomski razvoj, društveni razvoj i životna sredina - sa ciljem balansiranja potreba sadašnje i budućih generacija kroz održivo upravljanje ljudskim, društvenim, prirodnim i ekonomskim resursima, bilo je neophodno u potpunosti revidirati i taj studijski program.
“I dodatno ga unaprijediti kroz primjenu ključnih elemenata ove Strategije u nastavne planove i programe”, precizirala je Nikolić.
Zato je, naglašava ona, MTF krenuo u korjenite promjene koje su podrazumijevale reviziju svih postojećih studijskih programa.
“Počelo se sa analizom opravdanosti postojanja svih studijskih programa sa stanovišta potreba tržišta rada, ali i naučno-istraživačkog rada i uključivanja fakulteta u evropski istraživački i inovacioni prostor. Fakultet teži da postane konkurentna i međunarodno prepoznata visokoškolska ustanova u oblasti tehnoloških nauka - hemijska i prehrambene tehnologija, biotehnologija, bioprocesnog inženjerstva, inženjerstva materijala i zaštite životne sredine”, objašnjava Nikolić.
MTF je, navodi ona, prošle godine pokrenuo procedure za osnivanje novih studijskih programa u skladu sa trendovima razvoja evropskog tržišta visokog obrazovanja.
“Što podrazumijeva unapređenje i inoviranje nastavnih sadržaja i primjenu savremenih metoda i tehnika u edukaciji, podizanje kvaliteta naučno-istraživačke baze, kao i jačanje međunarodne saradnje i uključivanje u evropski inovacioni prostor. S obzirom na to da MTF pravi otklon od tradicionalnog metalurškog narativa, Vijeće fakulteta je nedavno usvojilo i inicijativu o izmjeni imena u Tehnološki fakultet. Predloženi naziv fakulteta obuhvata sve oblasti djelovanja, afirmiše interdisciplinarni karakter novih studijskih programa i usklađen je sa savremenim akademskim standardima”, rekla je Nikolić.
Odgovor na potrebe države
Procedura je, navodi ona, počelo u maju prošle godine, kada je Vijeće MTF-a usvojilo inicijativu za osnivanje tri nova akademska studijska programa - Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo, Tehnološko inženjerstvo i Životna sredina i održivi razvoj.
“Prehrambena industrija i agro-sektor imaju značajan potencijal u Crnoj Gori, ali njihov dalji razvoj zahtijeva visokoobrazovani inženjerski kadar osposobljen za unapređenje proizvodnih procesa, kvaliteta hrane, kao i primjenu savremenih biotehnoloških rješenja što će obezbijediti studijski program Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo kroz sinergiju inženjerskih disciplina, mikrobiologije i biotehnologije. Studijski program Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo ima poseban značaj i za održivi razvoj, jer bioprocesno inženjerstvo podstiče primjenu ekološki prihvatljivih tehnologija, efikasno korišćenje resursa i razvoj cirkularne ekonomije. Osim toga, osnivanje studijskog programa Prehrambeno i bioprocesno inženjerstvo predstavlja odgovor na realne potrebe tržišta rada i strateške ciljeve Crne Gore u pogledu jačanja domaće proizvodnje, smanjenja uvozne zavisnosti i povećanja konkurentnosti domaće prehrambene industrije”, objašnjava profesorica Nikolić.
Crna Gora, naglašava ona, raspolaže izuzetno vrijednim prirodnim resursima, čije očuvanje i održivo korišćenje zahtijeva stručni kadar sa interdisciplinarnim znanjima iz oblasti zaštite životne sredine, upravljanja prirodnim resursima i održivog razvoja.
Zato se, kaže, nametnula potreba osnivanja studijskog programa Životna sredina i održivi razvoj.
“Na tržištu rada u Crnoj Gori postoji i izražena potreba za visokoobrazovanim kadrovima osposobljenim za planiranje, primjenu i praćenje politika zaštite životne sredine u skladu sa nacionalnim i evropskim propisima. Poseban značaj programa ogleda se u doprinosu održivom razvoju, kroz edukaciju kadrova za upravljanje klimatskim promjenama, zaštitu biodiverziteta, zaštitu vazduha i zemljišta, upravljanje otpadom, vodnim i energetskim resursima, održivo upravljanje šumskim ekosistemima, za razvoj održivog pametnog turizma kao i primjenu principa cirkularne ekonomije”, ističe Nikolić.
Osnivanje studijskog programa Tehnološko inženjerstvo predstavlja odgovor na potrebe savremene industrije i privrede Crne Gore za visokoobrazovanim inženjerskim kadrom osposobljenim za projektovanje, vođenje i unapređenje tehnoloških procesa.
“Industrijski razvoj, modernizacija proizvodnje i uvođenje novih tehnologija zahtijevaju stručnjake sa širokim znanjima iz oblasti procesnog, hemijskog i tehnološkog inženjerstva, kao i upravljanja kvalitetom i zaštitom životne sredine. Postojeća ponuda studijskih programa ne pokriva u potpunosti ove potrebe, naročito u dijelu integracije fundamentalnih disciplina, inženjerskih, tehnoloških i organizacionih znanja”, naglašava Nikolić.
Podsjeća na to da je osnivanje novih studijskih programa standardni institucionalni model koji podrazumijeva, pokretanje inicijative na fakultetu, analizu potreba tržišta rada, analizu uporedivosti studijskih programa sa programima u inostranstvu, analizu usklađenosti sa strategijom razvoja UCG i nacionalnim kvalifikacionim okvirom, izradu elaborata za akreditaciju studijskih programa i njihovo interno usvajanje na sjednicama Vijeća fakulteta, Senata i Upravnog odbora UCG.
“Nakon toga slijedi eksterna evaluacija i akreditacija, kao i licenciranje studijskih programa. Upravni odbor UCG je u novembru 2025. usvojio Elaborate o osnivanju novih studijskih programa i upućen je zahtjev Agenciji za kontrolu kvaliteta visokog obrazovanja za eksternu evaluaciju i akreditaciju studijskih programa. Očekujemo da će se sve aktivnosti oko akreditacije i licenciranja novih studijskih programa završiti u narednih nekoliko mjeseci i da će UCG i budući Tehnološki fakultet u junu upisati prvu generaciju brucoša na novim studijskim programima”, poručuje Nikolić.
Nabavljena nova laboratorijska oprema
U susret novim studijskim programima, na MTF-u je, kaže Nikolić, nabavljena savremena laboratorijska oprema, koja će omogućiti realizaciju nastave i naučno-istraživačkog rada. Tokom 2025, navodi ona, za tu namjenu utrošena su sredstva u iznosu od oko 417.000 eura.
“Dio sredstava, u iznosu od oko 232.000 eura, za ovu svrhu obezbijedio je UCG, dok je prostali dio sredstava u iznosu 185.000 obezbijeđen iz sredstava inovacionih i naučno-istraživačkih projekata koji se trenutno sprovode na fakultetu. Fakultet je, kroz različite projektne aktivnosti, za ovu godinu obezbijedio dodatna sredstva za nabavku naučno-istraživačke opreme u iznosu od oko 130.000 eura. U susret navedenim promjenama, na Fakultetu su već 2022, uz podršku UCG, započele infrastrukturne promjene koje su se odnosile na rekonstrukciju laboratorijskog prostora koji će odgovoriti potrebama realizacije nastave na novim studijskim programima, kao i potrebama naučno istraživačkog rada”, objasnila je Nikolić.
Praksa u državnim i privatnim ustanovama i kompanijama
Studenti će praktični dio obavljati u državnim i privatnim ustanovama i kompanijama.
“Sa nekima od njih fakultet ima potpisane sporazume o saradnji koji, osim mogućnosti obavljanja stručne prakse za studente, podrazumijavaju i saradnju na polju naučno-istraživačkog rada. Neke od ustanova u kojima će budući studenti obavljati stručnu praksu su Centar za ekotoksikološka ispitivanja, Institut za javno zdravlje, Institut za ljekove i medicinska sredstva, IPC Tehnopolis iz Nikšića, Hemijska industrija “Poliex”, Agencija za zaštitu životne sredine, Zavod za hidrometeorologiju i seizmologiju, Zavod za metrologiju, Pivara “Trebjesa”, “Plantaže”, “Deponija” Podgorica, Termoelektrana Pljevlja, civilni sektor, kao i privatne firme koje svoju djelatnost obavljaju u oblasti hemijskog inženjerstva, inženjerstva materijala, zaštite životne sredine i prehrambenog, odnosno bioprocesnog inženjerstva”, istakla je Nikolić.
Bonus video:
