Opština Bar za četiri godine podržala je skoro 70 parova i žena na njihovom putu da se ostvare kao roditelji. Od toga, samo u prošloj godini, sa ukupno 66 hiljada eura, novčano su pomogli 35 parova i jednu ženu bez partnera.
U odnosu na druge i one koji su odgovorili na upit redakcije, barska opština podržala je najviše onih koji se bore za potomstvo. Glavni grad Podgorica, od 2021. godine ne pruža tu vrstu podrške. Iz Sekretarijata za socijalno staranje “Vijestima” su rekli da im izazov predstavlja nepostojanje baze podataka o broju onih kojima je takva podrška potrebna.
O značaju podrške svjedoče iz opština Herceg Novi, Kolašin, Cetinje, gdje je, zahvaljujući pomoći, ostvareno više trudnoća...
“Vijesti” su pitanja o podršci koju lokalne samouprave pružaju parovima i ženama bez partnera koji žele da se ostvare kao roditelji, poslale svim opštinama.
Odgovore su, osim Opština Bar, dostavile opštine Herceg Novi, Kolašin, Tivat, Danilovgrad, Nikšić, Kotor, Rožaje, Prijestonica Cetinje i Glavni grad Podgorica.
“U cilju jačanja pronatalitetne politike i pružanja sistemske podrške porodici, Opština Bar već četiri godine sprovodi mjeru finansijske podrške u liječenju steriliteta putem programa medicinski potpomognute oplodnje (MPO)”, navode u odgovoru “Vijestima” i Opštine Bar.
Podrška se realizuje prema Pravilniku o kriterijumima, načinu i postupku raspodjele sredstava za MPO, što je slučaj i u nekim drugim opštinama. Konkretno u barskoj, pravo na finansijsku podršku imaju parovi koji žive u bračnoj ili vanbračnoj zajednici, a koji su iskoristili pravo na liječenje neplodnosti postupcima MPO na teret troškova obaveznog zdravstvenog osiguranja, parovi koji započinju ili su tek započeli liječenje neplodnosti tim putem, ali i žene koje ne žive u bračnoj ili vanbračnoj zajednici.
Sredstva se dodjeljuju putem javnog poziva.
“Opština Bar iz godine u godinu bilježi rast obima podrške u ovoj oblasti”, kazali su.
Tako su u 2022. godini, finansijski podržali 3 para, godinu kasnije 12 i jednu ženu, dok su u 2024. ukupno podržali 18 parova.
Lani je Opština Bar, kako su rekli, realizovala dva javna poziva i ukupno podržala 36 korisnika - 35 parova i jednu ženu.
“Za realizaciju ove mjere u 2025. godini utrošeno je ukupno 66.000 eura, što predstavlja značajno povećanje u odnosu na prethodne godine”, poručili su.
Nemaju i podatke o broju rođenih beba, ali iz nezvanične komunikacije, informisani su da su lani četiri bračna para i jedna žena koja ne živi u bračnoj ili vanbračnoj zajednici ostvarili uspješne trudnoće i dobili potomstvo.
U 2026, kako su kazali, za liječenje steriliteta putem MPO opredijeljeno je 50 hiljada eura.
Herceg Novi: Ostvarene trudnoće kod više od polovine podržanih
Opština Herceg Novi, koja liječenje neplodnosti postupcima MPO pruža od 2022, u protekle četiri godine odgovorila je pozitivno na zahtjev za pomoć 22 para, odnosno žene bez partnera. Od toga, kako su kazali, ostvareno je 14 trudnoća.
Podrška se pruža na osnovu Pravilnika o dodjeli jednokratne pomoći, na koju pravo imaju i parovi i žene bez partnera, uz uslov da je, u slučaju para, jedan partner državljanin Crne Gore i da ima prebivalište na teritoriji opštine Herceg Novi.
Pravo se može ostvariti jednom u toku kalendarske godine, nakon što se prethodno iskoristi pravo u skladu sa Zakonom o obaveznom zdravstvenom osiguranju, na teret Fonda za zdravstveno osiguranje.
Iz Opštine Herceg Novi kazali su i da jedan par, odnosno žena, mogu više puta da ostvare to pravo, više godina zaredom, a ne postoji i ograničenje u pogledu godina starosti žene.
Visina novčane pomoći koju ta lokalna uprava pruža, utvrđuje se na osnovu priloženih faktura klinike u kojoj je izvršen postupak MPO, a u maksimalnom iznosu do 2.250 eura.
Nikšić udvostručiO iznos
Nikšićka opština podršku liječenju neplodnosti putem postupaka MPO pruža od 2021. godine, pravo na pomoć imaju lica sa teritorije te opštine, koja su prethodno iskoristila mogućnost za MPO putem FZO.
U prethodnih pet godina, korisnici su godišnje mogli da dobiju pomoć u iznosu od 2.000 eura, a odlukom za 2026, kako su kazali, ta sredstva su uvećana i sada iznose 4.000 eura.
Podršku parovima i ženama bez partnera od 2024. pruža i Prijestonica Cetinje. Te i godinu kasnije, za naknadu troškova za liječenje neplodnosti postupcima MPO, opredijelili su po 25 hiljada eura.
Sredstva se dodjeljuju na osnovu Pravilnika, a jedan par, odnosno žena mogu da dobiju najviše 3.000 eura. U prijestonici, podršku mogu da dobiju žene, odnosno parovi gdje je makar jedan supružnik državljanin Crne Gore, sa prebivalištem na teritoriji prijestonice najmanje šest mjeseci, ali i strani državljanin sa odobrenim privremenim/stalnim boravkom od najmanje šest mjeseci. Dodatno, uslov je i da to pravo nije ostvareno u nekoj drugoj opštini.
U protekle dvije godine, pravo na naknadu dijela troškova u vezi sa ostvarivanjem prava na liječenje neplodnosti postupcima MPO, kako su kazali, ostvarilo je sedam parova.
“Prema našim saznanjima, kao rezultat sprovođenja ove mjere, do sada je rođena jedna beba, a druga je na putu”, rekli su redakciji.
Za ostale parove obuhvaćene tom mjerom podrške, kako su dodali, postupci su u toku ili se nalaze u različitim fazama medicinskog procesa...
“Prijestonica Cetinje će nastaviti sa sprovođenjem ove mjere podrške i u 2026. godini”, poručili su.
Kolašin: Nismo odbili nikoga
Kao i Prijestonica, i Opština Kolašin podršku liječenju steriliteta pruža od 2024. Tada su dva prijavljena para dobila 8.000, dok su lani dva prijavljena para dobila 5.000 eura. Iz kolašinske Opštine rekli su da preostali iznos od 5.000 nije dodijeljen jer nije bilo više prijavljenih.
“U saznanju smo da su uspjele dvije trudnoće, jedna beba je rođena, a jedna je na putu”, rekli su “Vijestima” i dodali i da su za ovu godinu opredijelili 10 hiljada eura, a da će javni poziv biti objavljen do kraja prvog kvartala.
Ukoliko sredstva ne budu opredijeljena, do kraja oktobra raspisaće i drugi poziv.
“Nije bilo prijavljenih parova, odnosno žena, koji nisu dobili podršku”, poručili su.
I tivatska Opština podršku parovima i ženama na putu da se ostvare kao roditelji pruža od 2024. Preduslov je da žena, odnosno jedan partner, ima državljanstvo Crne Gore i prebivalište na teritoriji opštine Tivat najmanje tri godine prije podnošenja zahtjeva.
U Opštini Tivat moguće je dobiti do 2.000 eura.
Godine 2024, kako su kazali, opredijeljeno je bilo 22.100 eura, kada je podršku dobilo osam parova, u ukupnom iznosi od nešto manje od 14 hiljada. Lani, Opština Tivat opredijelila je budžetom 22 hiljade, podršku je dobilo pet parova, u ukupnom iznosu od 9.375 eura.
Predlogom budžeta za 2026, za refundaciju troškova postupka MPO planirana su sredstva u iznosu od 22 hiljade eura. Poziv se objavljuje u zadnjem kvartalu kalendarske godine.
Danilovgrad: Žene u Strategiji, novca još nema
Iz Opštine Danilovgrad, u odgovoru “Vijestima”, ukazali su na Strateški plan razvoja za period 2024. do 2029. godine, kojim je predviđena mjera podrške ženama u ostvarivanju materinstva, ali u tom dokumentu nisu navedeni i bilo kakvi iznosi.
Iz Opštine su kazali da će sredstva za realizaciju biti obezbijeđena iz budžeta Opštine Danilovgrad, a “zacrtani period realizacije je 2026. do 2029. godine”.
Opština Danilovgrad je podršku liječenju steriliteta pružala 2021. godine, kada je iznosom od 5.000 eura podržala Fondaciju “I ja imam pravo da budem mama”. Sa tom Fondacijom tada su sarađivale i neke druge opštine, među kojima i Glavni grad Podgorica. Saradnja je prekinuta nakon što su “Vijesti” problematizovale činjenicu da se novac uplaćuje nevladinoj organizaciji u kojoj jedna osoba, tada izvršna direktorica Žana Mihaljević, donosi odluke o tome kome će sredstva i biti dodijeljena. Ujedno, problematično je bilo da se toj NVO, odnosno jednom licu, ustupa i medicinska dokumentacija parova i žena koji se prijave za pomoć.
Glavni grad Podgorica od tada i nije imao program podrške.
Glavnom gradu treba statistika
U odgovoru “Vijestima”, podsjetili su da su 2021. obezbijedili 10 hiljada eura, a da je bilo planirano da se sredstva realizuju u saradnji sa NVO:
“Usljed nezadovoljavajućih ishoda ove inicijative, kao i nepostojanja drugih zahtjeva, u periodu od 2022. do 2025. godine, sredstva nisu uplaćivana”, kazali su.
Dodaju da im je teško da planiraju potrebna i dovoljna sredstva, jer ne postoji statistika o broju parova i žena koji se suočavaju sa tim problemom na nacionalnom i lokalnom nivou.
“Svakako, kao Sekretarijat za socijalno staranje i Glavni grad ostajemo otvoreni za saradnju sa svim marginalizovanim društvenim grupama i onima kojima je potrebna podrška zajednice, pa tako i osobama koje se liječe od steriliteta i žele da se ostvare u ulozi roditelja i u 2026. i u narednim godinama”, kazali su i dodali da će podržati “kvalitetne i odgovorne inicijative, uključujući podršku projektima organizacija civilnog društva kroz javne pozive putem kojih se mogu podržati društveno odgovorne inicijative”.
Kotor: Niko ne traži, pa podrške nema
Među opštinama koje su odgovorile “Vijestima” na pitanja o programima podrške za liječenje neplodnosti postupcima MPO, odgovorili su iz kotorske i rožajske. Ni jedna ni druga nemaju takve programe.
Opština Rožaje, kako su naveli u odgovoru, “prepoznaje značaj ovog pitanja i potrebu za dodatnim angažmanom na lokalnom nivou”.
“U tom smislu, u planovima za 2026. godinu, a u zavisnosti od raspoloživih finansijskih mogućnosti, predviđeno je unapređenje saradnje sa Domom zdravlja i drugim relevantnim institucijama, kao i organizovanje nekoliko radnih i savjetodavnih sastanaka posvećenih pitanju steriliteta”, rekli su “Vijestima” i dodali da će cilj tih aktivnosti biti razmjena informacija, sagledavanje potreba građana, kao i razmatranje mogućih modela podrške u skladu sa nadležnostima i mogućnostima Opštine.
“Opština će i dalje pratiti ovu oblast i razmatrati mogućnosti za unapređenje mjera i aktivnosti koje mogu doprinijeti boljoj informisanosti i podršci građanima”.
U Opštini Kotor, kako su rekli, u prethodnom periodu nisu imali aktivnosti vezanih za liječenje steriliteta.
“Kako do sada nije bilo obraćanja građana/ki Kotora lokalnoj samoupravi na temu liječenja steriliteta i traženja pomoći po toj osnovi, nije bilo potrebe da za 2026. godinu planiramo aktivnosti i sredstva namijenjena toj svrsi”, kazali su.
Neka prava još samo na papiru
Prema Zakonu o obaveznom zdravstvenom osiguranju, pravo na postupke na teret FZO, ima žena do 45 godina života. Ako nema djece, ima pravo na četiri postupka, osiguranice koje imaju jedno zdravo dijete, imaju pravo na tri, a one koje imaju dvoje zdrave djece, dva postupka MPO.
Zakon predviđa i pravo na jedan postupak liječenja muške neplodnosti metodom Micro TESE za sprovođenje postupka MPO, međutim, od donošenja propisa, nije definisano i na koji način se to pravo i gdje može ostvariti.
Slično je i sa nekim drugim pravima, koje predviđa krovni, Zakon o medicinski potpomognutoj oplodnji, pa se tako još ne može na teret FZO, uraditi donacija...
Bonus video:
