Donošenjem Zakona o posebnom statusu opštine Pljevlja, ta sredina dobila je istorijsku razvojnu šansu, ali i jasnu obavezu da se kroz konkretne i spremne projekte izbori za sredstva koja im po tom osnovu pripadaju.
To je kazao poslanik Demokratske Crne Gore i inicijator donošenja Zakona o posebnom statusu opštine Pljevlja Nikola Rovčanin.
Zakon, koji je usvojen tokom 2025. godine, a primjenjuje se od 1. januara 2026, prvi je u istoriji crnogorskog parlamentarizma koji se odnosi konkretno na Pljevlja i uvodi poseban model finansijske i razvojne podrške tom gradu, po uzoru na Zakon o Prijestonici.
“To je prvi zakon u istoriji crnogorskog parlamentarizma koji se tiče konkretno Pljevalja. Dugo se tražio zakon koji bi posebno regulisao Pljevlja. Pljevlja zaslužuju poseban tretman jer su decenijama mnogo davala Crnoj Gori, a ništa nijesu dobijala zauzvrat”, kazao je Rovčanin.
Ključna odredba zakona propisuje da se 60 odsto sredstava koja zagađivači iz Pljevalja, prije svega Rudnik uglja i Termoelektrana, uplate u Eko fond, mora vratiti kroz projekte koji će se realizovati na teritoriji te opštine. Prema njegovim riječima, riječ je o milionskim iznosima, ali taj novac ne može biti preusmjeren u tekuću budžetsku potrošnju, već isključivo u projekte koji podižu ekološki standard, unapređuju infrastrukturu i otvaraju nova radna mjesta. On je naglasio da zakon nameće odgovornost lokalnoj i državnoj vlasti da pripreme kvalitetne projekte, jer bez spremnih planova sredstva neće moći da budu povučena i iskorišćena.
Rovčanin je kao prioritete naveo projekte iz oblasti energetike i zaštite životne sredine, izgradnju solarnih i vjetroelektrana, baterijskih sistema, unapređenje komunalne infrastrukture i rješavanje dugogodišnjeg problema vodosnabdijevanja. Posebno je istakao projekat povratnog cjevovoda Potpeć - Pliješ, ranije procijenjen na oko 8,5 miliona eura, kao i fabriku za prečišćavanje vode na Breznici, ocjenjujući da bi realizacija ta dva projekta trajno riješila pitanje vodosnabdijevanja grada.
Ukazao je i na obavezu izgradnje sekundarne mreže toplifikacije, podsjećajući da je Elektroprivreda Crne Gore realizovala prvu fazu, dok država treba da završi drugu i treću, a opština da izgradi sekundarnu mrežu kako bi sistem bio funkcionalan u punom kapacitetu. Prema njegovim riječima, novac postoji, uključujući i sredstva od ranijih ekoloških taksi koja su se godinama akumulirala u budžetu opštine.
Zakon, kako je naveo, daje pravni osnov Vladi da u periodima povećanog zagađenja vazduha subvencioniše građane za nabavku alternativnih vidova grijanja, kako bi se smanjila upotreba uglja. To može podrazumijevati potpunu ili djelimičnu subvenciju, ali uz princip da građanima troškovi ne budu veći nego što su bili pri korišćenju uglja.
“Moramo voditi računa o ekologiji našeg grada”, poručio je Rovčanin, podsjećajući da su u sistem za odsumporavanje dimnih gasova u TE Pljevlja uložena značajna sredstva.
Jedna od važnih odredbi zakona, dodaje on, obavezuje Ministarstvo ekologije da u roku od 120 dana od stupanja na snagu otvori posebnu kancelariju u Pljevljima, koja će pružati stručnu pomoć u pripremi i realizaciji velikih projekata.
Za sredstva Eko fonda, putem javnih poziva, ističe Rovčanin, moći će da konkurišu i privrednici i građani sa projektima iz oblasti zaštite životne sredine i energetske efikasnosti.
“Zakon sadrži i odredbu kojom se Ministarstvo prosvjete obavezuje da u strateškim dokumentima planira obnovu napuštenih i urušenih seoskih škola, koje bi mogle biti prenamijenjene za potrebe lokalne zajednice, turizma ili obrazovnih aktivnosti poput škola u prirodi”, rekao je Rovčanin.
Govoreći o ekonomskom razvoju, Rovčanin je ocijenio da Pljevlja treba da razmišljaju i o formiranju slobodne zone, koja bi kroz poreske i carinske olakšice i subvencije za zapošljavanje mogla privući investitore i otvoriti nova radna mjesta.
“Mislim da Pljevlja treba da imaju slobodnu zonu i da se formira preduzeće slobodna zona Pljevlja, nađe pogodna lokacija, a ova sredstva iskoriste za infrastrukturno opremanje slobodne zone. Slobodna zona omogućava da dođu privrednici koji će poslovati na tom prostori i neće imati obavezu da plaćaju obaveze plaćanja poreza i carine na sav repromaterijal koji proizvodi niti na dalju upotrebu finalnih proizvoda. Privrednici bi imali imati određene subvencije za zaposlene i to je po meni jedini način da stvorimo novu vrijednost u Pljevljima”, rekao je Rovčanin.
Zaključio je da je zakon sada na snazi i da predstoji faza njegove pune realizacije, uz očekivanje da sve institucije odgovorno pristupe obavezama, jer, kako je naglasio, novac prikupljen po ovom osnovu mora biti vraćen Pljevljima kroz konkretne i održive projekte
Bonus video:
