Crnogorske opštine do maja moraju da izgrade stočna groblja, ali od njih 25, trenutno samo Berane ima određenu parcelu - na kojoj bi se taj projekat radio.
Dio ostalih gradova trenutno razmatra lokacije za grobnice, dok u tom procesu očekuju i probleme zbog otpora mještana.
S druge strane, stočnih grobalja uopšte neće biti u Baru jer taj grad planira izgradnju spalionice za životinjske ostatke.
To proizilazi iz informacija koje su reporteri “Vijesti” dobili od Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede i više opština.
Crna Gora mora najkasnije do 1. maja 2026. godine da formira stočna groblja u svim opštinama, kao privremeno rješenje za bezbjedno zbrinjavanje nusproizvoda životinjskog porijekla, jer postrojenje za njihovu preradu još nije izgrađeno, a bez alternativnog sistema ugroženo je privremeno zatvaranje Pregovaračkog poglavlja 12 - Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarni poslovi sa Evropskom unijom (EU).
Vlada je sredinom decembra prošle godine obavijestila sve opštine da moraju izgraditi groblja i da u budžetima za 2026. predvide novac za taj posao.
Upitani da li će grobnice biti završene do maja i hoće li biti kazni ili ugrožavanja pregovora sa EU ako se ne izgrade, iz Ministarstva poljoprivrede su kazali da će iskoristiti sve zakonske mogućnosti kako bi opštine ispunile obaveze.
“Trenutno je Opština Berane jedina za potrebe izgradnje stočnog groblja odredila prostor, dok je Glavni grad Podgorica u fazi razmatranja lokacija. Sa zaključkom Vlade upoznati su svi predsjednici lokalnih samouprava. Ministarstvo je 6. februara uputilo dopis kojim sve lokalne samouprave podsjeća na preporuke Vlade. O lokaciji za stočna groblja odlučuje lokalna samouprava po uputima dobijenim od Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove, a u skladu sa važećim zakonima prije svega Zakonom o veterinarstvu i Pravilnikom o higijenskim, veterinarsko-zdravstvenim i drugim uslovima za nusproizvode i objekte za preradu ili uništavanje nus proizvoda životinjskog porijekla”, kazali su iz Ministarstva poljoprivrede.
“Vijesti” odgovore o ovoj temi očekuju i od opština Herceg Novi, Berane, Kolašin, Cetinje, Ulcinj, Bijelo Polje i Budva.
U Mojkovcu očekuju otpor
Sekretarka Sekretarijata za poljoprivredu, vodoprivredu i ruralni razvoj Opštine Mojkovac Tatjana Simić je navela da su tek sredinom februara informisani da moraju da formiraju stočno groblje, iako je informacija utvrđena na Vladi početkom decembra prošle godine.
Naglasila je da će lokalna Skupština odlučivati o ovom pitanju, ali da očekuju otpor sugrađana pri predlaganju lokacije.
“Ministarstvo poljoprivrede nam je zaključke sa sjednice održane 4. decembra 2025. godine poslalo dopisom 6. februara 2026. godine. Sekretarijat je tu informaciju primio 10. februara. S obzirom na obavještenje o zaključcima sa sjednice o formiranju stočnog groblja od prije nekoliko dana, taj posao je u krajnje početnoj fazi. Određivanje lokacije će biti predloženo na javno-skupštinsko odlučivanje, a poučeni iskustvom iz susjednih opština, nije isključeno da ćemo naići na otpor naših sugrađana prilikom određivanja iste i formiranja stočnog groblja”, kazala je Simić.
Sekretar Sekretarijata za poljoprivredu, vodoprivredu i ruralni razvoj Opštine Danilovgrad Darko Burić je “Vijestima” kazao da ih je Vlada o ovom projektu obavijestila sredinom decembra prošle godine. Pojasnio je da ih Zakon o veterinarstvu obavezuje da sakupljaju i uništavaju leševe zaraženih životinja i ostalih nus proizvoda životinjskog porijekla, ali i da više opština može sporazumno obezbijediti uslove za ove poslove.
Burić je naglasio da trenutno nijedna opština nema grobnice pa je potrebno odrediti mjesto, na kojem bi se u slučaju pojave bolesti zakopavali ili spaljivali leševi zaraženih životinja.
“Izbor lokacije za ukopavanje zaraženih životinja mora se zasnivati na pažljivoj analizi pedoloških i hidrogeoloških karakteristika svake lokacije. Angažovanjem ljudi od struke, pedologa i hidrogeologa, Opština Danilovgrad je 2024. godine definisala lokaciju na kojoj bi se moglo odrediti mjesto za izgradnju stočnog groblja i/ili jame - grobnice. Međutim, ovo nije realizovano jer mještani ne žele da na njihovom terenu u blizini njihovih domova i imanja bude izgrađeno stočno groblje i/ili jama - grobnica. Ovo je problem s kojim ćemo se suočiti na terenu bez obzira koju lokaciju i koje mjesto odredimo za izgradnju stočnog groblja i/ili jame - grobnice”, naglasio je Burić.
Bar gradi krematorijum
Iz Opštine Bar kojom rukovodi Dušan Raičević kazali su “Vijestima” da se u tom gradu neće graditi stočno groblje, već krematorijum (spalionica) za životinjske ostatke. Istakli su da im se Ministarstvo poljoprivrede tek početkom februara obratilo sa preporukama, po zaključcima Vlade iz decembra prošle godine.
“Imajući u vidu strateško opredjeljenje Opštine Bar da ovo pitanje rješava dugoročno i sistemski, obavještavamo da Opština Bar neće pristupati izgradnji stočnog groblja, već je, u cilju što veće racionalizacije i efikasnosti, započeta procedura izrade projektne dokumentacije za postrojenje za neškodljivo uklanjanje nusproizvoda životinjskog porijekla, s ciljem da se postrojenje u najkraćem mogućem roku stavi u promet i obezbijedi trajno, bezbjedno i propisno rješenje”, poručili su iz ove Opštine.
Naglasili su da je nabavka i izgradnja ovog krematorijuma već je prepoznata kroz Program rada opštinske kompanije “Lovstvo” Bar i nacrt Strateškog plana opštine Bar za period 2026-2030. godine, kao alternativno rješenje za smanjenje neadekvatnog odlaganja životinjskih ostataka - uključujući odlaganje u boksove namijenjene za komunalni otpad ili nepropisno odbacivanje u korita rijeka i potoka.
“Navedeno potvrđuje da je Opština Bar čvrsto opredijeljena za trajno, sistemsko i kvalitetno rješavanje ovog pitanja, te da su u tom pravcu već preduzeti konkretni koraci, uz očekivanje da se planirano rješenje u doglednom periodu uspješno realizuje”, naglasili su oni.
Podgorica ima tri opcije
Iz Službe za podršku poljoprivredi i ruralnom razvoju Podgorice su naglasili da su tek krajem januara ove godine primili zaključak Vlade i informaciju o potrebi rješavanja ovog problema i planiranja izgradnje stočnog groblja. Istakli su da na ovom pitanju rade sa službama pri Ministarstvu poljoprivrede i Upravi za bezbjednost hrane.
“Naša Opština je trenutno u fazi predloga lokacija za stočna groblja i za sada su predložene tri lokacije. U narednom periodu organizovaće se javne rasprave i konsultacije sa lokalnim zajednicama. lntenziviraće se aktivnosti u ovoj oblasti i nastojaće se da se ispoštuje zadati rok”, naveli su oni.
Parcelu još nema ni Opština Tivat, iz koje su “Vijestima” kazali da su sredinom decembra primili zaključak Vlade o obavezi formiranja stočnog groblja - pa od tada komuniciraju sa nadležnim institucijama.
“Tivat u ovom trenutku nema lokaciju definisanu kao stočno groblje. Prema važećoj prostorno-planskoj dokumentaciji na teritoriji Opštine Tivat trenutno ne postoji predviđena lokacija za izgradnju takvog objekta. Imajući u vidu da je lokalna uprava u obavezi da ga obezbjedi, u planu je definisanje lokacije u te svrhe, a u skladu sa obavezama i potrebama, propisanim uslovima za takve objekte, kao i karakteristikama područja opštine Tivat”, istakli su iz ove Opštine.
Slično je i u Opštini Žabljak, iz koje navode da su upoznati sa ovom obavezom, da rade po zakonu i u saradnji sa institucijama, te da izgradnja nije počela jer lokacija nije predviđena važećom planskom dokumentacijom.
“Radna grupa za praćenje izrade Izmjena i dopuna Prostorno-urbanističkog plana Opštine Žabljak je 11. aprila 2025. godine (akt br. 01-018/25-1094) uputila zahtjev obrađivaču plana da se odredi adekvatna lokacija za groblje za životinje, ali do danas nije dostavljen povratni odgovor niti su izmjene plana usvojene. Imajući u vidu da još nijesu stvoreni planski preduslovi, a u cilju prevazilaženja ove situacije, Opština će razmotriti donošenje Nacrta odluke o utvrđivanju lokacije za izgradnju lokalnog objekta od opšteg interesa, koji bi bio upućen Skupštini opštine na usvajanje, kako bi se potencijalno na taj način obezbijedili uslovi za rješavanje predmetnog pitanja u ostavljenom roku”, kazali su iz ove Opštine.
Iz Opštine Nikšić su “Vijestima” kratko kazali da se o ovom pitanju obrate Ministarstvu poljoprivrede.
Problem ogolila kju groznica
Da je manjak stočnih grobalja problem pokazalo je 2024. godine i širenje kju groznice, kada je širom države uspavano više stotina goveda.
U Župi nikšićkoj je u septembru te godine lokalna komunalna služba zakopala više od 40 eutanaziranih krava, koje su zatim premještene i zakopane na novoj lokaciji u Ljeskovim dolima, u mjesnoj zajednici Bogetići.
Otpor je tada stigao od mještana više mjesnih zajednica jer groblje nije dobro sanirano, pa su građani, osim smrada, vidjeli i kravlje noge.
Mještani Pješivaca iz Bogetića su zatim dvije sedmice organizovali blokadu magistale Nikšić-Podgorica, i tražili garanciju od predsjednika Opštine Marka Kovačevića da se na teritoriji tog mjesta više ne zakopava uginula oboljela stoka, bez znanja i odobrenja Savjeta mjesne zajednice.
Kako su “Vijesti” tada objavile, Kovačević je obećao da kopanja na tom mjestu više neće biti, dok su mještani naveli da je tu zakopano oko 200 grla uginulih krava, bez poštovanja procedura, “pod okriljem noći i uz pomoć kordona policije, tako da im je onemogućeno da se odupru ovoj nevolji”.
Bijelo Polje i Nikšić odbili postrojenje
Crna Gora je u junu 2018. usvojila Plan upravljanja nusproizvodima životinjskog porijekla koji nijesu namijenjeni ishrani ljudi, kroz koji je kasnije planirana izgradnja postrojenja za preradu ovog otpada 2021. u Bijelom Polju i 2024. u Nikšiću, ali su oba projekta zaustavljena zbog primjedbi mještana.
To piše u informaciji Ministarstvu poljoprivrede, koja je utvrđena na sjednici Vlade u decembru prošle godine.
Ovaj resor je naveo da se ovi nusproizvodi i dalje ne odlažu u potpunosti po EU i domaćim propisima, jer ih komunalna preduzeća sakupljaju i odlažu na gradskim deponijama u neizdvojenim i neoznačenim zonama, što je rizično u slučaju izbijanja opasnih zaraza ili zoonoza, a opštine nisu odredile posebne prostore, stočna groblja predviđena Zakonom o veterinarstvu, kao prihvatljivo privremeno rješenje.
“Ako Crna Gora ne pronađe alternativno rješenje za bezbjedno zbrinjavanje nusproizvoda životinjskog porijekla, dovodi se u pitanje i privremeno zatvaranje poglavlja 12. Stočna groblja ili jame grobnice moraju biti izgrađene do 1. maja 2026. godine u skladu sa uslovima za stočna groblja i jame grobnice za zakopavanje i spaljivanje nusproizvoda”, naveli su oni.
Ističe se i da će ta groblja nakon izgradnje biti upisana u registar objekata za nusproizvode životinjskog porijekla, koji vodi Uprava za bezbjednost hrane.
Bonus video:
