Iz državne kase prošle godine odlilo se 23,7 miliona eura zbog sudskih sporova i izvršenja, ali su istovremeno pravosnažno odbijeni tužbeni zahtjevi protiv države “teški” 242,6 miliona.
Država je, stoji u Izvještaju institucije Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa (ZIPI), samo po osnovu sudskih troškova zbog dobijenih sporova prihodovala 395.112 eura.
Prema godišnjem izvještaju o radu, ZIPI je od 1. januara 2025. do kraja godine primio i otpočeo postupanje u 18.078 predmeta.
Precizirano je da je tokom godine Zaštitnik postupao pred 21 područnom jedinicom Uprave za nekretnine, tri komisije za povraćaj i obeštećenje, kao i pred Agencijom za mirno rješavanje radnih sporova i Centrom za alternativno rješavanje sporova.
Veliki dio predmeta, pojašnjeno je u dokumentu, odnosio se na potraživanja državnih službenika i funkcionera po osnovu prekovremenog rada, rada tokom praznika, minulog rada, neiskorišćenih godišnjih odmora, raznih dodataka i razlika u zaradi. Navodi se i da fizička i pravna lica od države potražuju naknade štete po različitim osnovima - od eksproprijacije i imovinskih sporova do koncesija, izvedenih radova, usluga i izgubljene dobiti.
Zaštitnik upozorava na to da značajan problem i dalje predstavlja neblagovremeno postupanje državnih organa po pravosnažnim presudama, rješenjima, fakturama i drugim obavezama, što direktno uvećava troškove po budžet.
Iz godišnjeg izvještaja proizlazi da je 2025. godinu obilježio i niz velikih sporova u kojima su sudovi odbili višemilionske zahtjeve protiv države.
Među njima su i postupci u kojima su odbijeni zahtjevi po osnovu koncesija za male hidroelektrane, spor vrijedan više od 100 miliona eura koji je protiv države vodio “Montenegro ejrlajns” u stečaju, kao i više drugih postupaka za naknadu štete, utvrđenje svojine i izgubljenu dobit.
Istovremeno, država nije bila uspješna u svim predmetima, pa su zabilježene i presude kojima je obavezana na isplatu višemilionskih iznosa, uključujući četiri miliona eura u predmetu po tužbi firme “Universal Monte”, kao i više od 752 hiljade eura u predmetu “Montenegro ejrlajns” u stečaju po osnovu razlike PDV-a.
“Zaštitnik je u 2025. godini podnio kvartalne izvještaje Vladi Crne Gore koji se odnose na broj primljenih tužbi, vrstu i strukturu istih, kao i na odliv sredstava kvartalno isplaćivanih po osnovu izgubljenih sporova po svim osnovima, sa iznosima sudskih troškova, troškovima prinudnog izvršenja i kamatama zbog neblagovremenog postupanja po pravosnažnim odlukama sudova (presudama, rješenjima). Prema ovim izvještajima, koji su usvojeni od strane Vlade Crne Gore, ukupan iznos koji je u 2025. godini odliven sa računa budžeta je 23.707.035,97 eura”, stoji u izvještaju institucije kojom rukovodi Bojana Ćirović.
Taj iznos, pojašnjeno je, odnosi se na pravosnažno dosuđene naknade štete, troškove po rješenjima sudova i tužilaštava, troškove službenih odbrana, vještačenja i tumačenja, kao i na obaveze po neplaćenim fakturama za robu, usluge i izvedene radove, uz dodatno uvećanje kroz prinudnu naplatu.
Nasuprot tome, u korist države pravosnažno su odbijeni zahtjevi teški više od 242 miliona eura.
“Nasuprot navedenom u izvještajnom periodu je pravosnažno odbijeno u korist države ukupno 242.630.913,64 eura. Navedeni iznos je iskazan bez vrijednosti dobijenih svojinskih sudskih sporova”, piše u izvještaju.
U izvještaju se posebno naglašava i da je izmjenama Zakona o parničnom postupku državi omogućena naplata troškova postupka u sporovima u kojima je spor okončan u njenu korist, što je donijelo direktan prihod budžetu.
“Izmjena Zakona o parničnom postupku je dala pravo Zaštitniku - državi za naplatu troškova postupka u sporovima u kojima je spor riješen u korist države, pa je institucija Zaštitnika prihodovala budžetu Države u 2025. godini iznos od 395.112,17 eura, isključivo na ime sudskih troškova, a što čini više od trećine.”
Zaštitnik je ocijenio i da je saradnja sa državnim organima tokom 2025. godine bila na “zavidnom nivou”, znatno boljem nego ranije, ali je ponovljena preporuka da se potraživanja zaposlenih prvenstveno rješavaju pred Agencijom za mirno rješavanje radnih sporova, kako bi se smanjio broj sudskih postupaka i troškovi prinudnog izvršenja.
Domen, Opština Budva...
U izvještaju Zaštitnika posebno su izdvojeni višemilionski sporovi, od kojih su pojedini već pravosnažno presuđeni u korist države.
Radi se o predmetima u kojima su odbijeni zahtjevi firme B.C.E. DOO od 27,5 miliona eura i P.H.P. DOO od 250 hiljada eura, kao i tužba kompanije “Domen” DOO u vezi sa ugovorom o. me domenu. Ta kompanija je tražila 45 miliona eura odštete jer im ugovor za registraciju oznake.me nije automatski produžen.
Država je istovremeno vodila spor protiv Opštine Budva vrijedan 29,25 miliona eura, dok su među značajnijim predmetima u izvještaju izdvojeni i postupci za utvrđenje državne svojine nad zemljištem u Budvi i Kotoru.
Borba za opale i dalje traje
U izvještaju ZIPI-ja stoji da ni u toku prošle godine nije okončan spor koji se odnosio na opale procijenjene na 300 miliona eura.
Prema tom dokumentu Robert Fanjek i Sterlenski Antoni tužili su državu Crnu Goru pred Osnovnim sudom u Kotoru, tražeći povraćaj tog poludragog kamenja i naknadu izgubljene dobiti.
Riječ je o predmetima koji su ranije trajno oduzeti jer nisu bili prijavljeni carini prilikom unosa u zemlju. Sud je u međuvremenu zabranio državi da raspolaže tim predmetima do okončanja postupka, koji je i dalje u toku.
Bonus video:
