Komnenović za "Vijesti": Tivat je već spreman za Evropu

Tivat se ubrzano, u domenu onoga što se od lokalnih vlasti očekuje, priprema da bude domaćin najvećeg međunarodnog skupa koji će se desiti u istoriji Crne Gore, Samita Evropska unija - Zapadni Balkan koji će se održati 5. juna.

Gradonačelnik Željko Komnenović naglašava da je formiran operativni tim na nivou opštine u kome su predstavnici MUP-a i lokalnih organa i preduzeća, te da će građani uskoro biti precizno informisani što mogu očekivati i kako će grad funkcionisati uz vanredne mjere obezbjeđenja i organizacije tog skupa početkom narednog mjeseca.

“Potvrđeno je da stiže 37 državnih delegacija, 420 novinara, predstavnika svih praktično medijskih kuća sa starog kontinenta, te je Samit EU - Zapadni Balkan sigurno događaj koji je istorijski. Tivat je dobio čast da bude domaćin i siguran sam da ćemo da ispunimo sve što se od nas očekuje na najbolji mogući način. U bezbjednosne aspekte organizacije skupa neću ulaziti, nije mi to praktični posao, ali ono što je nama fokus to je komunalni red. Za taj dan imaćemo podršku predstavnika, službenika komunalnih policija iz okolnih gradova.

Određene gradske ulice biće u posebnom režimu tih dana, međutim ono što je sigurno neće biti toliko rigidno kao što se priča. Skoro 98 odsto aktivnosti dešavaće se na prostoru Porto Montenegra i taj dio grada će biti pod posebnim režimom i biti podijeljen na na perimetre, zavisno od učesnika samita i njihovih obaveza i aktivnosti tokom dana. Prvi put u istoriji Crne Gori ovom prilikom u višednevnoj posjeti boraviće predsjednik Francuske sa svojom delegacijom, a Tivat će tih dana ugostiti najznačajnije lidere evropskog kontinenta i EU.

Sa tog skupa biće poslata jasna politička poruka u smislu članstva Crne Gori u EU, ali i poruka da grad Tivat može da bude domaćin takvog jednog događanja. Iako je veliko opterećenje na prostoru malih gradova, ja sam i pitao i dobio uvjeravanja da će se i kod nas primjenjivati isti režimi kakvi su korišćeni u drugim manjim gradovima EU prilikom ovakvih samita, vezano za obezbjeđenje saobraćajnica tokom prolaska kolona štićenih ličnosti. Preliminarno mogu reći da će u posebnom režimu biti sam Porto Montenegro, areal oko bivšeg Doma vojske na Seljanovu i dio obalnog šetališta Pine. Ostali djelovi grada će funkcionisati kao i svih drugih dana. Međutim, ono što moraju građani da shvate je da to da 37 delegacija koje dolaze na mjesto dešavanja samo po sebi nosi sa sobom neke posebne režime saobraćanja. Tu će biti naravno i pripadnici svih mogućih službi obezbjeđenja, protokola i ostalih stvari.

Nakon što je proteklih godina bio fokalna tačka velikih stranih investicionih projekata poput Porto Montenegra i Luštice Bay, Tivat sada sve češće biva i pozornica političko-ekonomskih dešavanja visokog profila. Šta Vam to govori?

Prije pet ili šest godina mogao je neko samo da sanja da će se u Tivtu desiti događaji od međunarodnog značaja, ili bilo kakvog velikog regionalnog renomera. Ako se, međutim, održava samit EU u jednom malom gradiću koji se zove Tivat, jasno vam je šta i evropska administracija šta i državna administracija misli o našem gradu. Kad sam nedavno bio u Luksemburgu i kad sam domaćinima pričao o tome, ljudi iz luksemburške administracije nisu mogli da vjeruju da se uopšte u Crnoj Gori održava samit EU, a kamoli da je to u Tivtu koji ima 17.000 stanovnika.

Međutim, ostala je interna politička nestabilnost?

Mi smo kao grad i društvo od promjene lokalne vlasti 2020. i odlaska DPS u opoziciju prešli jedan veliki put i uz to, platili i veliku cijenu za ove pozicije danas. Svaki povratak u prošlost bio bi povratak ka nekim stvarima od kojih smo se jedva izvukli. Ekonomija Tivta nikad nije bila dovedena u pitanje, ali tivatskom političkom scenom prije su vladali opskurni krugovi, bliski kriminalnim klanovima i organizacijama koji su i dan-danas u vrhu ovih medijskih priča vezanih za borbu sa kriminalom. Oni i dalje imaju svoj debeli interes u ovom gradu jer, pazite, neko ko je pobjeđivao na izborima 2016. sa apsolutnom vlašću, neće se odreći tih privilegija 2026. godine. A u situaciji kada imate nestabilne političke prilike u lokalnom parlamentu gdje samo jedan glas odlučuje o nečemu, jasno je da će se dešavati ovakve anomalije kakve sada povremeno gledamo na tivatskoj političkoj sceni.

To nas vraća na temu koja mjesecima puni stupce medija; neslaganja i sve izraženiji sukobi unutar konstituenata lokalne vlasti, prije svega između građanske liste Narod pobjeđuje (NP) koju Vi prevodite i Nove srpske demokratije (NSD) sa predsjednikom SO Tivat Miljanom Markovićem na čelu. Koliko je zapravo tivatska vlast stabilna i hoće li “dogurati” do planiranog termina za opšte lokalne izbore u junu naredne godine?

Imamo situaciju u kojoj se vještački pravi nestabilnost zbog interesa pojedinaca i partija i jednog, da kažem, odnosa koji pokušava da na ucjenjivački način etablira svoje zahtjeve, prije svega prema meni, a i najvećem dijelu parlamentarne većine. Sjetimo se činjenice da smo zbog odnosa dijela parlamentarne većine, prije svega predsjednika SO, početkom godine došli u situaciju privremenog finansiranja grada, bez ikakvog nekog velikog suštinskog razloga. Došli smo takođe u situaciju uvođenja praktično ne vanrednog, ali formalno-pravno zamalo vakuuma u upravljanju Komunalnim preduzećem, a sada dolazimo i u situaciju, praktično, gdje dio parlamentarne većine i glasa protiv odluka sopstvene izvršne vlasti.

To je sistemski problem. Okidač za ovo jeste izbor direktora Komunalnog i neuspješna kandidatura predsjednika SO za tu poziciju. Odbor direktora Komunalnog je nakon zakonitog konkursa donio odluku kakvu je donio i ta odluka se ne može povući. Ja sam u političkom smislu bio za to da do izbora, što bi negdje možda bilo i pravedno u nekom političkom smislu, preduzeće bude u v. d. stanju, ali to nije po zakonu te je stoga aktuelni direktor izabran i imenovan nakon sprovedenog javnog konkursa.

Zašto NSD toliko insistira na tome da oni preuzmu Komunalno preduzeće?

Riječ je o koalicionim dogovorima nakon izbora 2022. godine, ali jednostavno to rješenje je neprihvatljivo za najveći dio parlamentarne većine. I to ne samo za NP - i druge liste uopšte nisu bile za to rješenje, to je jasno rečeno. Taj dogovor je predviđao i da NP dobije i “Vodovod i kanalizaciju”, pa je nije dobio. U međuvremenu, i neka druga mjesta koja smo mi dobili, prije svega “Postrojenje za praćenje otpadnih voda”, pripalo je praktično NSD-u itd. Bitno je, dakle, promijenjena arhitektura toga koncepta. Sada mi u tom smislu restrukturiramo arhitekturu, ne bi li na kraju krajeva to oslikavalo sliku izbora iz 2022.

Mi smo veliku energiju potrošili da se to Komunalno preduzeće dovede u red, da bude jedno od najuspješnijih preduzeća te vrste u državi i da Tivat ne bude na listi gradova koji imaju problema sa čistoćom. Sve ankete građana i turista pokazuju da smo u tome uspjeli i da se Tivat prepoznaje kao uređen grad. Stoga ovo što radi NSD, insistirajući na preuzimanju Komunalnog, nije pokušaj unapređenja stanja u djelatnostima od javnog interesa kojom se ta firma bavi, već je to prvenstveno pokušaj njihovog boljeg pozicioniranja pred izbore. Nema to veze sa partnerskim odnosom.

Izborna kampanja je već počela, ali zabrinjava što ona već sada poprima obrise prljave kampanje koja nikad nije viđena u Tivtu i očekujem da se u narednoj godini poveća intenzitet te prljave kampanje koja se vodi preko medija koji su bliski toj političkoj opciji. Ono što je negdje suština, jeste da ucjene i opstrukcije neće proći. Princip je jasan - u realnom političkom životu grada, naroda, odnosno građana, biračko tijelo koje je jednom osjetilo slobodu ne možete više da zaustavite, niti vratite u neke političko-partijske zavrzlame iz kojih smo mi jedva izašli nakon 30 godina.

Kako stvari stoje sa ekonomskog stanovišta i posebno, kakav je Vaš odnos prema namjeri Vlade da Aerodrom Tivat da u koncesiju, istovremeno zanačajno redukujući zakonska prava lokalne samouprave na ekonomske benefite od tog aranžmana, a za što Vas takođe proziva i kritikuje opozicija?

Iz opozicionih redova pokušavaju uz očiglednu i prećutnu, skoro i transparentnu podršku dijela parlamentarne većine, da kritikuju finansijsku stabilnost Opštine, iako čak i njima naklonjeni mediji pišu da je Tivat jedna od rijetkih opština u Crnoj Gori koja nema centa duga ni prema kome. Koja uredno servisira svoje obaveze i koja iz godine u godinu ima jasan dijagram rasta gradskih finansija i gradskih investicija. Samo u prošloj godini potrošili smo u lokalnu infrastrukturu preko 10 miliona eura, a za šest godina koliko je ova opcija na vlasti, ova administracija uložila je preko 46 miliona u gradsku infrastrukturu.

Tako da ti spinovi, ta medijsko-kafanska strategija opozicije i dijela aktuelne vlasti bi možda i dala neki rezultat u većim sredinama, ali u maloj sredini kao što je Tivat vrlo teško. Mi koji živimo u ovom gradu čitav život odlično poznajemo i okolnosti i pojave i odnose, tako da se vrlo teško tu može dobiti rezultat koji oni očekuju.

Što se aerodroma tiče, mi smo ovih dana poslali svoje negativno mišljenje o raspodjeli jednokratne koncesione naknade koju Vlada predlaže. Sa mojim potpisom prije toga, prošle sedmice poslato je Skupštini negativno mišljenje i u ime Zajednice opština, a svoje negativno mišljenje iskazala je i opština Zeta. Mi ne pristajemo na način da se mijenja aktuelno rješenje o raspodjeli koncesionih prihoda koje predviđa Zakon o finansiranju lokalne samouprave.

Da li će biti koncesija ili neće biti koncesija? To ćemo vidjeti na Skupštini, kako će konstituenti državne vlasti glasati. Međutim, ono što je bitno je sljedeća stvar: mi na terenu imamo najgoru aerodromsku infrastrukturu, vjerovatno u Evropi, koju odavno Tivat ne zaslužuje. Kako ćemo to da popravimo? Imali smo šansu svih ovih decenija i godina, bojim se da je nismo iskoristili. Za sadašnje rukovodstvo, menažment Aerodroma Crne Gore imam samo riječi hvale na čelu sa g. Rokom Tolićem, koji je međunarodni ekspert velikog renomea koji inače voli Tivat i želi da pomogne koliko god može. Međutim, bojim se da nemamo kapaciteta kao država da mi to unaprijedimo.

Nemamo kapaciteta ili nemamo političke volje?

Pa i jedno i drugo. Šta je sada suština čitave priče? Sudbina aerodroma je riješena 2006. godine prodajom Aerodroma Tivat koji je tada bio JAT-ov aerodrom u kojem je i Opština Tivat imala svoj udio, preduzeću Aerodromi Crne Gore. Tivatski aerodrom je tada ušao u ekonomsku masu koja se zove ACG. Ja bih volio da Tivat osamostali aerodrome i čak sam predlagao tzv. joint venture model, po uzoru na Hrvatsku, gdje su zajedno i grad i županije i država vlasnici aerodroma i dijele dobit. Mi to, međutim, ne možemo na ovaj način zaštititi, nemamo političku snagu, nemamo ni bilo koju drugu snagu da to završimo. Ono što možemo da završimo jeste, i to je sigurno, da ćemo se boriti za pravedno finansijsko obeštećenje grada. Da li će aerodromsku infrastrukturu da radi neki koncesionar ili država, to je manje bitno.

Kako će se riješiti spor sa ogromnom imovinom Opštine u kompleksu aerodroma koju je država prepisala na sebe?

Što se tiče imovine privatnih vlasnika, ona se završava eksproprijacijom. Što se tiče grada, ja nisam pristalica toga da opština ulazi u sudske procese protiv države, ali vidite, mi već vodimo postupak i on se vodi pred Upravnim sudom. Čak i ona bivša DPS gradska administracija se sudski požalila, pokrenula tužbu protiv toga. Mi smo čak u četiri predmeta i dobili pozitivno mišljenje i odluku Upravnog suda da se situacija sa zemljištem koje pripada Opštini vrati na početak priče jer je Opština smatrala sa potpunim pravom da se na taj način njena imovina ne može mijenjati, već samo ekspropijacijom, što ovdje nije bio slučaj. Mi smo tu odluku Upravnog suda koja je išla u našu korist tražili od Katastra da sprovede i upiše u evidenciju 2022. ili 2023. godine, ali lokalni katastar u Tivtu to nije uradio. Pa smo mi opet digli tužbe i taj proces još traje. Mi nismo odustali od toga.

Niti Opština, niti ja lično kao član Tenderske komisije koja je izabrala najbolju ponudu ne donosimo konačnu odluku hoće li ili ne aerodromi ići u koncesiju. To će uraditi Skupština. Dobili smo ponudu Incheona koja je finansijski superiorna, koja obezbeđuje da 36 % svih prihoda koncesionara pripadne državi, ponudu koja obezbeđuje socijalnu sigurnost zaposlenima na najmanje pet godina, da se u Tivtu grade novi aerodormski kapaciteti, a da Podgorica pored ostaloga dobije cargo hub za ovaj dio Evrope za kompanije Amazon i još 12 kompanija koje oni kontrolišu. Mislim da to je više nego ono što je traženo koncesionim aktom.

Sve su češće informacije da ćemo završiti na međunarodnoj arbitraži sa Portom Montenegrom u vezi sa sporom sa obračunom i naplatom komunalija za taj projekat. Pominje se cifra od 13 miliona eura. Što nam možete o tome reći?

Formirali smo mješovitu komisiju u kojoj učestvuiju i predstavnici Porto Montenegra, njihovi članovi menadžmenta i pravne službe. Imali smo i sastanke nedavno i sa predstavnicima Ministarstva javne uprave i Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa države, i ono oko čega smo se saglasili je prije svega da Porto Montenegro zaista ima odluku Agencije za zaštitu konkurencije, da ono ranije opraštanje 5,7 miliona eura komunalija nije bila državna pomoć. Iako smo mi potpuno suprotan stav štitili, rekli smo da to ide na Upravni sud i da Upravni sud da smjernice oko toga što je bilo i kako to riješiti, a da novu situaciju za naplatu komunalija za nove objekte u Porto Montenegru rješavamo novom opštinskom Odlukom o naknadi za komunalo opremanje građevinskog zemljišta, gdje bi se obezbijedilo investitoru da fazno uplaćujete nadoknade. Oni su time bili sasvim zadovoljni, što bi riješilo naša buduća sporenja.

Nažalost, nastupila je u Tivtu politička nestabilnost i onda mi jednostavno ne možemo takvu krupnu odluku sada u ovom momentu da donesemo. Imali smo sastanak gdje je ministarka Majda Adžović čak razgovarala sa odbornicima SO Tivat. Ja sam organizovao taj sastanak da im se predoči koliko je to važno. Međutim, naravno zbog raznih političkih razloga, nova Odluka o komunalijama još nije došla na dnevni red.

Imao sam kratak susret sa vlasnikom projekta Porto Montenegro na forumu u Budvi i zamolio ga da u direktnom kontaktu pokušamo da im predočimo ovu situaciju. Nadam se da do arbitraže neće doći. Ono što je definitivno jasno je sljedeće: nakon dogovora, po zakonima ove države, javna infrastruktura u Porto Montenegru pripada gradu.

Ono što je ostalo kao sporenje je ta razlika u onome što je uloženo u tu infrastrukturu što se tiče investitora i onoga što bismo mi radili sa našim zakonodavstvom, zakonom i javnim nabavkama jer sigurno taj nivo kvaliteta izrade ne bi bio takav, da ga je radila Opština uz sva naša zakonska ograničenja.

Druga stvar koja je veoma važna jeste da javna infrastruktura pripada gradu, ali da mi nemamo pravo takođe po našem zakonodavstvu, da javne površine, odnosno lokalne puteve zatvaramo kapijama i rampama. Investitor to shvata i oni čak predlažu neki vid koncesije za to. Ja u svim tim pregovorima i dogovorima od samog početka insistiram i insistiraću na kraju dok god se budem pitao, da se to sve mora rješavati u okviru zakonskog sistema države Crne Gore i da ne možemo tražiti ad hoc nezakonska rješenja. Jasna mi je pozicija investitora, međutim mora da bude i državi jasna pozicija i lokalnih interesa.

Porto Montenegro je uspio projekat zato što je integrisan u gradu, integrisan sa gradom. Nijesam za stavljanje barijera između Porto Montenegra i grada, ja smatram da i oni vide taj dio priče. Druga je stvar što mi želimo svi iz ovoga maksimum, da postignemo maksimum iz pregovoračkog minimuma.

Nadam da smo na nekom dobrom putu, oni grade sada i nove neke objekte i u pregovorima smo kako da se rješava pitanje komunalija za njih, ali mislim da se ono mora definitivno rješavati na osnovu postojeće opštinske Odluke o komunalnom opremanju građevinskog zemljišta.

Što se desilo sa inicijativom koju ste Vi pokrenuli i oko koje su se lani okupili predsjednici svih primorskih opština da se donese novi Zakon o morskom dobru i značajno decentralizuje upravljanje obalom?

Prosto je nevjerojatno da je zajednički zakonski predlog primorskih opština procesuiran preko Zajednice Crne Gore, mjesecima čamio u ladicama predsjednika Skupština Crne Gore i nije stavljan na dnevni red. Ovaj predlog je ignorisan, pa se ušlo u izradu novog zakonskog rješenja bez primorskih opština, jer su opštine rekle: mi smo već dali svoje zakonsko rješenje i želimo da se o njemu raspravlja i odlučuje.

Ovaj proces koji smo mi zakonski pokrenuli se, međutim, ignoriše i sada se pravi neko novo zakonsko rješenje. Da ne bi niko bio u nekoj velikoj iluziji: niko od trenutnih rukovodstava primorskih opština nije se ni milimetar pomjerio od stavova koje smo sublimirali i saopštili u našem ranijem stavu i predlogu zakona koji smo uradili i mi ćemo insistirati na njemu preko poslanika sa primorja koji podržavaju ovu našu ideju. Postoje tu i neki da kažemo, sveži vjetrovi i u Vladi koji su svjesni da su visina ulaganja aktuelnog JP Morsko dobro u obalnu infrastrukturu na teritoriji primorskih opština i ono što to JP od te obale ubira, u totalnom nesaglasju.

Volio bih kada bi i javno preduzeće Morsko dobro shvatilo da se to jednostavno mora uraditi, ako misli da u partnerskim odnosima sa opštinama, dođe do nekog rezultata. Međutim, ako to gledamo kao što to sada radi JP Morsko dobro, kao aparat političke represije prema neistomišljenicima u svim primorskim opštinama, onda dolazimo do ove situacije koja je, pravo da vam kažem, malo šizofrena.

Ne može niko bolje upravljati prostorom nego lokalna uprava. Pa nije, valjda, zakonodavac bio naivan kada je to stavio u sva zakonska rješenja i Ustav. A onda su oni to, kad je primorje u pitanju, autsoursovali JP-u Morsko dobro sve godine, kroz Zakon o morskom dobru iz 1992. koji ima, zapamtite, deset članova. Ovo Javno preduzeće koje kao takvo već godinama po zakonu, ne bi mi smjelo da postoji u pravnom sistemu, upravlja kompletnom obalom Crne Gore. To je potpuno nevjerovatna stvar. Pričali smo o tome i sa ovim specijalnim izvjestiocem EU za Crnu Goru Marijanom Šarecom i on nam je dao apsolutnu podršku.

U pristupnim pregovorima Crne Gore i EU mi ćemo insistirati na tome. Ništa drugo mi ne tražimo kao opština, nego dajte nam, molim vas, mogućnost koja je utvrđena Ustavom, zakonom i svim pozitivnim pravnim propisima, da možemo da upravljamo svojom teritorijom. Jer nije normalno da se primorski gradovi sada uključuju na kraju tog procesa, u recimo donošenje Programa privremenih objekata u zoni morskog dobra od strane države. Nekad su se predstavnici lokalnih urbanizama delegirali da budu dio radnog tima za ovaj program, a sada nas uopšte Ministarstvo prostornog planiranja i urbanizma u to ne uključuje. Znači, jednostavno, umjesto decentralizacije kojim se hvali Vlada i parlamentarne stranke, dobili smo najgori mogući oblik centralizacije. Čak gori nego u ono vrijeme prije augusta 2020.