Slovački recept za crnogorsku ekonomiju: Milica Duborija, studentkinja ekonomije u Bratislavi

Priča Podgoričanke Milice Duborije, studentkinje ekonomije u Bratislavi, pokazuje kako studiranje u inostranstvu nije samo akademsko iskustvo, već i prilika za lični razvoj, upoznavanje svijeta i sticanje šire perspektive. Istovremeno, njena priča govori i o generaciji mladih ljudi koji žele da uče, putuju i napreduju, ali koji uprkos tome i dalje svoj život vide upravo tamo odakle su krenuli - u Crnoj Gori.

Za mnoge mlade ljude odlazak na studije u inostranstvo predstavlja veliki životni korak, spoj uzbuđenja, neizvjesnosti i želje za novim iskustvima. Za Milicu, taj korak bio je prirodan nastavak puta koji je gradila još od osnovne škole - kroz rad, disciplinu, radoznalost i otvorenost prema novim znanjima i ljudima.

Danas Milica dio svojih studija provodi u Bratislavi, glavnom gradu Slovačke, gdje kroz Erasmus program stiče nova iskustva, upoznaje drugačije obrazovne sisteme i gradi prijateljstva sa studentima iz cijelog svijeta. Ipak, koliko god da uživa u životu u inostranstvu, Podgorica i Crna Gora ostaju mjesto kojem želi da se vrati.

Njena priča počinje u Podgorici, gdje je završila Osnovnu školu “Dr Dragiša Ivanović”. Još tada se izdvajala rezultatima i uspjesima na takmičenjima, zbog čega je bila dobitnica nagrade iz Fonda za kvalitet i talente. Kao nosilac diplome “Luča”, upis u Gimnaziju “Slobodan Škerović”, opšti dvojezični smjer, bio je, kako kaže, sasvim prirodan izbor.

“Interesovanja za različite društvene teme uglavnom sam pokazivala kroz učešće u volonterskim akcijama”, kaže Milica.

I tokom gimnazijskih dana nastavila je niz uspjeha, završivši školovanje kao dobitnica diplome “Luča 1”. Međutim, osim dobrih ocjena, posebno su je zanimale oblasti koje povezuju matematiku i društvene nauke.

“Nakon gimnazije najviše me privlačio studij koji bi objedinjavao matematiku sa ekonomskim i društvenim naukama. Vjerovatno je na to uticala i porodična tradicija, koja je bila na strani matematike”.

Zbog toga je odlučila da upiše Ekonomski fakultet u Podgorici, ali sa jasnom idejom da dio studija nastavi u inostranstvu čim joj se ukaže prilika. Ta prilika došla je kroz Erasmus program razmjene studenata.

“Mali Beč” premašio očekivanja

Za nastavak školovanja odabrala je Bratislavu, grad koji ju je privukao još prije dolaska.

“O univerzitetu i gradu sam čula mnogo lijepih stvari. Uz to, Bratislava ima odličan geografski položaj, blizu su Beč, Budimpešta i Prag, a pošto volim putovanja i upoznavanje novih mjesta, to je dodatno uticalo na moj izbor”.

Prvi susret sa slovačkom prijestonicom ostavio je snažan utisak.

“Prvi utisci su bili odlični. Studentski dom u kojem boravim nalazi se u mirnom dijelu grada, okružen zelenilom. Bratislavu mnogi nazivaju malim Bečom i zaista ima posebnu atmosferu”.

Posebno joj se dopao način na koji grad funkcioniše.

“Grad je veoma čist, organizovan i pun zelenih površina. Gradski prevoz je odlično uređen, pa je veoma lako kretati se kroz grad”.

I fakultet je premašio njena očekivanja.

“Fakultet je mnogo veći nego što sam zamišljala i ima veliki broj međunarodnih studenata. Od prvog dana profesori i kolege bili su veoma gostoprimni i spremni da pomognu stranim studentima da se prilagode”.

Njeni dani u Bratislavi uglavnom su pažljivo organizovani između fakultetskih obaveza, druženja i istraživanja grada.

“Prvu polovinu dana uglavnom provodim na predavanjima i vježbama. Pauze često koristim za učenje i rad na projektima kako bih ostatak dana mogla bolje organizovati”.

Nakon fakulteta slijede svakodnevne studentske obaveze, ali i vrijeme za odmor i druženje.

“Kada završim sve što imam za fakultet, najčešće idem u šetnju gradom ili se družim sa kolegama. Trudim se da maksimalno iskoristim vrijeme koje provodim ovdje”.

Jedna od aktivnosti koja joj je ostala posebno u sjećanju jeste volontiranje u azilu za pse.

“Šetnja pasa iz azila veoma je popularna među studentima i to mi je bilo jedno od ljepših iskustava”.

Iako studira ekonomiju, Milicu posebno privlače interdisciplinarne oblasti koje povezuju ekonomiju sa drugim naukama.

“Najviše me interesuju biznis i upravljanje, kvantitativna ekonomija, ali i savremene oblasti koje kombinuju ekonomiju sa psihologijom, ekologijom i sličnim disciplinama”.

Kada govori o odnosu sa profesorima, kaže da je koncept studiranja veoma sličan onome u Crnoj Gori, ali da ipak postoje određene razlike.

“Nastava se odvija kroz kombinaciju predavanja, vježbi i projekata. Primijetila sam da je ovdje mnogo veći fokus na timskom radu i projektima nego kod nas”.

Posebno izdvaja predmet Finansijska matematika i profesora Jana Gogolu.

“Profesoru je zanimljivo da razgovara sa nama o Crnoj Gori, našem jeziku i kulturi, pa često kroz razgovore poredi naše zemlje i način života”.

Posebno joj je značilo i to što su studenti iz Crne Gore dobili pohvale od profesora iz Bratislave tokom njihove posjete Univerzitetu Crne Gore.

“Bilo mi je drago što smo ostavili lijep utisak i na neki način predstavili svoju zemlju u najboljem svjetlu”.

U Bratislavi trenutno studira troje studenata iz Crne Gore, ali Milica se druži sa kolegama iz cijelog regiona i Evrope.

“Najviše vremena provodimo sa studentima iz Hrvatske, Slovenije, Bosne i Hercegovine, Grčke i Španije. Nekako je to prava Evropa u malom”.

Među kolegama ima i prijatelje iz mnogo udaljenijih krajeva svijeta.

“Imamo kolegu iz Vijetnama koji nam je pričao koliko se tamo ulaže u obrazovanje. Kroz druženje sa ljudima iz različitih zemalja upoznajete njihove običaje, način života i potpuno drugačije perspektive”.

Studentski život, kaže, nije mnogo drugačiji od onoga u Podgorici.

“Izlazimo u kafiće i pabove, ali studentske organizacije često organizuju međunarodne večeri na kojima predstavljamo svoje zemlje, hranu i kulturu. To su uvijek veoma zanimljiva iskustva”.

Osamostaljenje i širenje vidika

Studiranje u inostranstvu, priznaje, promijenilo ju je u velikoj mjeri.

“Osamostalila sam se i proširila vidike. Kontakt sa studentima iz različitih država promijenio je moj pogled na različitosti i naučio me da ih mnogo više cijenim”.

Dodaje da život u novoj sredini donosi brojne izazove, ali upravo kroz njih čovjek sazrijeva.

“Takva iskustva jačaju samopouzdanje i doprinose ličnom razvoju”.

Iako trenutno uživa u studentskom životu u Bratislavi, planira da nastavi obrazovanje i u drugim evropskim zemljama.

“Nadam se da ću naredni semestar provesti u Poljskoj kroz studentsku razmjenu, a voljela bih i da master studije nastavim u inostranstvu”.

Ipak, kada govori o budućnosti, jasno je da ne razmišlja o trajnom odlasku iz Crne Gore.

“Podgorica je moj grad i mjesto u kojem može lijepo da se živi. To što su nam i more i planina tako blizu jednostavno nema cijenu”.

Voljela bi da jednog dana radi u ozbiljnom poslovnom sistemu ili korporaciji gdje bi mogla dodatno da usavršava svoje znanje i vještine. Međutim, smatra da u Crnoj Gori još uvijek nije dovoljno razvijen sistem u kojem se znanje i kvalitet vrednuju na pravi način.

“Čini mi se da meritokratija još nije dovoljno zaživjela i da se prilikom zapošljavanja često ne cijene dovoljno obrazovanje, sposobnosti i vještine”.

Zbog toga smatra da država mora više ulagati u mlade ljude i stvaranje uslova zbog kojih bi njihov povratak bio realna opcija.

“Mladima treba dati šansu. Finansijski momenat jeste važan, ali država mnogo može uraditi kroz podršku pri rješavanju stambenog pitanja i stvaranju boljih uslova za život i rad”.

Erasmus+ program

Erasmus+ je program Evropske unije namijenjen obrazovanju, mladima, sportu i razmjeni iskustava između evropskih univerziteta i institucija. Kada se govori o studentskoj razmjeni, Erasmus+ omogućava studentima da jedan ili više semestara studiraju na partnerskom univerzitetu u drugoj državi, uz priznavanje položenih ispita na matičnom fakultetu.

Program je danas jedan od najpopularnijih oblika međunarodne studentske mobilnosti u Evropi, jer studentima pruža priliku da steknu akademsko, profesionalno i životno iskustvo u drugoj zemlji.

Univerzitet Crne Gore već godinama učestvuje u Erasmus+ programu i studenti mogu konkurisati za razmjene u desetinama evropskih država – od Slovačke, Poljske i Italije do Francuske, Njemačke i Španije.

Mnogi nakon Erasmus iskustva nastave master ili doktorske studije u inostranstvu, dok se dio njih vraća u Crnu Goru sa novim znanjem i iskustvima.

Vodeći fakultet za biznis

Ekonomski univerzitet u Bratislavi osnovan je 1940. godine i najstarija je visokoškolska institucija ekonomskog usmjerenja u Slovačkoj. Danas je jedan od vodećih univerziteta za ekonomiju, biznis i menadžment u toj zemlji, sa sedam fakulteta i programima na osnovnim, master i doktorskim studijama. Nastava se izvodi i na engleskom jeziku, a univerzitet je uključen u brojne međunarodne programe razmjene, uključujući Erasmus+.