Zetu ne štite samo u Danilovgradu

Dio rijeke Zete koji protiče kroz Danilovgrad nije zaštićen kao UNESCO rezervat biosfere, iako je pod zaštitom njen tok kroz Nikšić i Podgoricu.

Danilovgradske vlasti nijesu potpisale saglasnost za uključivanje dijela toka u granicama te opštine u međunarodno zaštićeno dobro jer “prethodno treba riješiti pravna, imovinska i upravljačka pitanja u vezi sa Parkom prirode ‘Rijeka Zeta’.

Međutim, odbornik Skupštine opštine Danilovgrad Vuk Iković poručuje da nefunkcionisanje tog parka ne može biti prepreka za nominaciju, već da je riječ o problemu unutrašnje politike zbog kojeg Danilovgrad propušta priliku za međunarodnu podršku, održivi razvoj i bolju zaštitu rijeke Zete.

Iković je početkom sedmice na Fejsbuku saopštio da predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović nije potpisao saglasnost za uključivanje Zete u UNESCO rezervat biosfere zajedno sa Skadarskim jezerom, Moračom i Cijevnom. Prema njegovim tvrdnjama, ranije su takvu saglasnost dale opštine Nikšić, Kolašin, Podgorica, Bar, Ulcinj, Zeta i Tuzi.

Iz Opštine Danilovgrad, pak, kažu da je “prije svega, neophodno izvršiti reviziju zona i studije ovog zaštićenog područja”.

“Tokom prethodnog perioda, odnosno pripreme nominacionog dosijea, obavili smo više konsultativnih sastanaka i zajednički stav je da u ovom trenutku ne treba ulaziti u proces nominacije dok se otvorena pitanja na lokalnom nivou ne riješe”, kazali su iz Opštine.

Iković: Kriza se koristi kao izgovor

UNESCO rezervati biosfere su područja koja se prepoznaju zbog značajnih prirodnih vrijednosti, biološke raznovrsnosti i mogućnosti da se zaštita prirode uskladi sa održivim razvojem lokalnih zajednica.

Iković je u odgovorima “Vijestima” kazao da upravo područjima kakva je dolina rijeke Zete treba dodatna pravna i finansijska podrška, a da UNESCO status ne znači zabranu razvoja niti “stavljanje prostora pod stakleno zvono”.

“Da rukovodstvo zna svoj posao, ono bi nas uvelo u UNESCO da bi što prije izašli iz krize. Nažalost, umjesto da krizu iskoriste kao podsticaj za unapređenje upravljanja i privlačenje međunarodne podrške, aktuelno rukovodstvo je koristi kao argument protiv uključivanja u UNESCO rezervat biosfere”, rekao je Iković.

On ocjenjuje da je najavljena izmjena granica Parka prirode “Rijeka Zeta” samo izgovor, jer je rukovodstvo Opštine, kako tvrdi, sa projektom UNESCO rezervata biosfere upoznato prije tri godine.

“Za tri godine mogla su biti otvorena nova radna mjesta, pokrenuti projekti održivog turizma i obezbijeđena sredstva iz međunarodnih fondova. Umjesto toga, nijesmo dobili čak ni službu zaštite ni izmjene granica Parka prirode”, kazao je Iković.

Dodao je da “rijeku ne čini samo voda, već i njena obala na kojoj žive ljudi”, te da bi to trebalo posmatrati kao dodatnu vrijednost za Danilovgrad.

“Ako neko ima viziju, on će da se hvali time da će veći dio Bjelopavlićke ravnice biti brendiran, odnosno da može postati dio UNESCO baštine, a ne da mu to služi kao opravdanje zašto je odbio da uvede naš grad u UNESCO. Dok su Nikšić, Kolašin, Podgorica, Bar, Ulcinj, Tuzi i Zeta prepoznali priliku i podržali uključivanje svojih područja u UNESCO rezervat biosfere, Danilovgrad je rekao ne”, izjavio je Iković.

On je ocijenio da će ta odluka ostati upamćena kao “primjer kako ne treba raditi”.

“Biće to primjer kako politička, urbanistička i ekološka nepismenost jednog funkcionera utiče negativno na sve građane jedne opštine i države. Odbijanjem da najvredniji dio teritorije opštine postane dio UNESCO rezervata biosfere ne propušta se samo prilika za unapređenje zaštite prirode, već i šansa za novi razvojni model zasnovan na održivom turizmu, međunarodnoj prepoznatljivosti i kvalitetnijem životu lokalne zajednice. Ovo nije ideološko pitanje zaštite prirode, ovo je pitanje razvoja, ekonomije i vizije Danilovgrada”, poručio je Iković.

Opština: Zaštita mora imati podršku mještana

Iz Opštine Danilovgrad kazali su da se inicijativa za uspostavljanje rezervata biosfere ne odnosi samo na dolinu rijeke Zete, već i na širi prostor Bjelopavlićke ravnice i teritoriju te opštine.

Objasnili su da bi predložena zonacija rezervata bila oslonjena na postojeću zonaciju Parka prirode “Rijeka Zeta”, pa bi jezgro, zaštitna i dio tranzitne zone bile usklađene sa zonama I, II i III Parka prirode. Preostali dio teritorije opštine, van granica Parka prirode, bio bi obuhvaćen tranzitnom zonom.

“Takođe, napominjemo da se Odluka o proglašenju Parka prirode ‘Rijeka Zeta’ trenutno nalazi u postupku ocjene ustavnosti pred nadležnim sudom. Brzo donošenje Odluke o proglašenju Parka prirode ‘Rijeka Zeta’, netransparentnost, povreda ustavom zagarantovanih prava, gdje je na svojevrstan način 2019. godine ograničeno pravo građanima da raspolažu svojom imovinom, dovelo je do značajnog nepovjerenja i dugotrajnog nezadovoljstva među građanima”, poručili su iz Opštine.

Dodali su da te okolnosti i danas utiču na odnos javnosti prema novim inicijativama u oblasti zaštite prirode i upravljanja prostorom.

Iz Opštine tvrde da njihov stav ne znači protivljenje konceptu rezervata biosfere, već da je za uspješnu nominaciju potrebno obezbijediti punu informisanost i podršku lokalne zajednice.

“Što se tiče hidrološkog sliva, nema dileme da rijeka Zeta i područje opštine Danilovgrad predstavljaju važan dio ovog prostora i da po svojim prirodnim vrijednostima zaslužuju da budu obuhvaćeni rezervatom biosfere. Međutim, riječ je o procesu koji traje i zahtijeva ispunjavanje određenih uslova. Očekujemo da se u međuvremenu riješe otvorena pitanja na lokalnom nivou, posebno revizija postojeće Odluke i da Park prirode ‘Rijeka Zeta’ u potpunosti zaživi i funkcioniše kako je predviđeno”, kazali su iz Opštine.

Poručili su i da donošenje brzih odluka, bez aktivnog dijaloga i uključenosti zajednice, naročito kada se zaštićeno područje planira velikim dijelom na privatnoj imovini, može rezultirati odlukama koje nijesu primjenjive.

“Opština Danilovgrad nije jedina lokalna samouprava koja nije pristupila nominacionom procesu, i to je vrlo važno istaći. Cetinje, čija teritorija obuhvata Nacionalni park ‘Skadarsko jezero’, nije dio rezervata biosfere”, saopštili su iz Opštine.

Naveli su da saglasnost o potrebi sprovođenja rezonacije potvrđuje i to što će uskoro, na inicijativu nevladinog sektora, biti održan sastanak povodom projekta koji se odnosi upravo na rezonaciju, a koji je podržalo Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera.

Tek nakon završetka tog procesa, kako su kazali, može se razmatrati uključivanje u procedure za sticanje dodatnih međunarodnih statusa zaštite.

“Opština Danilovgrad je opredijeljena za unapređenje zaštite prirode i podržava sve inicijative koje doprinose očuvanju prostora za buduće generacije. Naš cilj nije odustajanje od zaštite, već stvaranje uslova da ona bude kvalitetna, održiva i prihvaćena od strane lokalne zajednice”, zaključili su iz Opštine Danilovgrad.

Iković: Najveći prirodni kapital opštine

Iković je “Vijestima” naglasio i da UNESCO rezervat biosfere nije trošak za opštinu Danilovgrad:

“On je magnet za međunarodni novac, razvojne projekte, održivi turizam, ekološku poljoprivredu, rekreaciju i nova radna mjesta”.

U brojnim zemljama, tvrdi odbornik danilovgradske skupštine, upravo su ovakvi statusi pomogli da ljudi ostanu da žive na selu, unaprijede svoja domaćinstva, pokrenu male biznise...

“Kao i da ostvare dodatne prihode kroz turizam i održivo korišćenje prirodnih resursa. Umjesto da se pohvalimo kako je Zeta postala dio međunarodno priznatog UNESCO područja, ostali smo po strani dok su drugi iskoristili priliku.

Rijeka Zeta je najveći prirodni kapital Danilovgrada. Fabrike se mogu zatvoriti. Vlasti se mogu promijeniti. Ali ako sačuvamo Zetu, ona će uvijek ostati razvojna šansa budućim generacijama”, poručio je Iković.