Glavni projekat za proširenje deponije “Možura” između Bara i Ulcinja, vrijedan oko 200.000 eura, biće spreman ovog ljeta, nakon čega će, moguće do kraja godine, biti raspisan međunarodni tender za izvođenje radova kako bi se riješilo jedno od gorućih pitanja upravljanja otpadom u Crnoj Gori.
Za prijeko potrebno proširenje Vlada nije željela da ustupi zemljište, iako bi to riješilo problem odlaganja otpada za narednih 20 godina, pa je “Možura” kupila imanje u privatnom vlasništvu za preko milion eura, mada je izvršna vlast za taj projekat budžetom za ovu godinu namijenila 15 miliona eura.
Direktor “Možure” Senad Arabelović kazao je prošlog oktobra da kapaciteti deponije mogu zadovoljiti potrebe još najviše godinu i da je njeno proširenje od krucijalne važnosti, o čemu se govorilo i na sjednicama lokalne skupštine.
Iz tog opštinskog preduzeća “Vijestima” su kazali da je menadžment deponije još prije četiri godine pokrenuo prve procedure koje se odnose na proširenje kapaciteta deponije, svjestan činjenice da je riječ o jednom od najvažnijih infrastrukturnih i ekoloških projekata ne samo za Bar i Ulcinj, već za čitav primorski region Crne Gore.
Od samog početka imali su podršku opština osnivača, Bara i Ulcinja, koje su prepoznale značaj ovog pitanja i razumjele da se problem upravljanja otpadom mora rješavati planski, odgovorno i na vrijeme.
U prethodnom periodu urađeno je više studija i analiza koje su pokazale da je najracionalnije i ekonomski najisplativije rješenje proširenje kapaciteta na zemljištu koje se nalazi u nastavku postojeće deponije, a koje je bilo u privatnom vlasništvu.
Upravo zbog toga, “Možura” je tokom 2023. godine, iz sopstvenih sredstava, od privatnih vlasnika otkupila 44.430 metara kvadratnih zemljišta, u vrijednosti većoj od 1,1 milion eura. Time su stvoreni osnovni preduslovi da se ozbiljnije pristupi pripremi i realizaciji projekta proširenja kapaciteta deponije.
Postojala je i inicijativa da Vlada Crne Gore opredijeli dodatnih 40.000 metara kvadratnih zemljišta u svom vlasništvu.
“Tako bi se pitanje upravljanja otpadom na području primorskog regiona dugoročno riješilo za narednih 20 godina. Međutim, na tu inicijativu nijesmo dobili pozitivan odgovor”, poručili su iz “Možure”.
Važan korak u ovom procesu, ističu, predstavljala je Odluka predsjednika Opštine Bar o izdavanju urbanističko-tehničkih uslova za izgradnju lokalnog objekta od opšteg interesa, čime je omogućeno da se projekat proširenja realizuje na predmetnom zemljištu. Bez te odluke, tvrde oni, dalje aktivnosti na pripremi projekta ne bi bile moguće.
Podršku realizaciji projekta pružili su Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, kao i Ministarstvo kapitalnih investicija. Vlada Crne Gore je Budžetom za tekuću 2026. godinu i odlukom o zaduženju opredijelila 15 miliona eura za proširenje kapaciteta deponije.
“Trenutno je u završnoj fazi izrada Glavnog projekta proširenja deponije, a paralelno sa izradom projekta sprovodi se i njegova revizija. Očekujemo da revidovani Glavni projekat bude završen tokom ljetnjih mjeseci, čime će se steći uslovi za raspisivanje međunarodnog tendera za izvođenje radova. Vrijednost izrade Glavnog projekta iznosi oko 200.000 eura i finansira se iz sredstava ‘Možure’”, saopštili su redakciji.
Projekat proširenja kapaciteta Regionalnog centra za upravljanje otpadom “Možura” realizuje se u saradnji s Evropskom bankom za obnovu i razvoj (EBRD), koja je kroz grant obezbijedila konsultantsku podršku za pripremu tehničke dokumentacije i davanje stručnih smjernica za druge važne projekte “Možure”.
“Ti projekti se, između ostalog, odnose na izgradnju centra za reciklažu i kompostiranje, kao i sistema za tretman procjednih voda. Svi projekti koje ‘Možura’ bude realizovala biće usklađeni sa evropskim standardima, pravilima i legislativom u oblasti zaštite životne sredine i upravljanja otpadom. Vrijednost EBRD granta iznosi 480.000 eura”, rekli su iz tog opštinskog preduzeća.
Umjesto međuopštinska, postala regionalna
Odgovarajući na pitanja o kapacitetu deponije “Možura”, iz kabineta direktora su kazali da je ona projektovana kao međuopštinska deponija za potrebe opština Bar i Ulcinj, s planiranim rokom eksploatacije od 25 godina.
Međutim, odmah nakon početka rada, 2012. godine, “Možura” je postala centar za odlaganje otpada ne samo za Bar i Ulcinj, već i za opštine Budva, Kotor i Tivat. To je značajno uticalo na skraćenje njenog projektovanog životnog vijeka, naznačili su.
Do danas je na “Možuri” odloženo više od milion tona otpada.
“Ipak, zahvaljujući kvalitetnom radu, dobrom upravljanju deponijskim prostorom i efikasnom kompaktovanju otpada, iskorišćenost prostora je bolja od projektovane za oko 40 odsto. To je omogućilo da se raspoloživi kapaciteti koriste duže i racionalnije nego što je prvobitno bilo planirano”, poručili su.
Prema trenutnim procjenama menadžmenta, postojeći prostor za odlaganje može primiti još približno 130.000 tona otpada. Imajući u vidu količine koje se godišnje dopremaju na deponiju, jasno je da je proširenje kapaciteta neophodno i da se ne može odlagati, kazali su “Vijestima”.
Kad je u pitanju količina otpada koja dolazi iz primorskih opština, ako posmatraju 2025. godinu, najviše su dopremile opštine Bar i Budva. Opština Bar je deponovala oko 28.000 tona otpada, dok je Opština Budva deponovala oko 23.000 tona.
Slijede Opština Ulcinj sa približno 17.000 tona i Opština Kotor sa oko 15.500 tona, dok je Opština Tivat tokom 2025. godine deponovala gotovo 8.000 tona otpada.
“Ovi podaci jasno pokazuju da ‘Možura’ ima regionalni značaj i da pitanje proširenja njenih kapaciteta nije samo pitanje jednog preduzeća ili jedne opštine, već pitanje stabilnog funkcionisanja sistema upravljanja otpadom za veći dio crnogorskog primorja”, naglasili su iz uprave deponije.
Proširenje - ekološko pitanje
Upitani koje bi bile posljedice ukoliko, eventualno, ne bi došlo do proširenja “Možure”, iz menadžementa deponije odgovaraju da bi se otpad s primorja mogao ekološki i sanitarno odlagati samo na deponiji “Livade” u Podgorici, koja se takođe suočava sa problemom popunjenosti sanitarnih kada.
“Otpad treba posmatrati kao resurs, a najbolji pokazatelj toga je elektrana na deponijski biogas, koja je na ‘Možuri’ u radu od kraja decembra prošle godine. Ona svakodnevno proizvodi električnu energiju iz otpada, kojom se snabdijevaju crnogorska domaćinstva. To je najbolji primjer da se, uz odgovorno planiranje i savremene tehnologije, otpad može pretvoriti u energiju i vrijednost za zajednicu”, kazali su redakciji.
“Možura” je regionalni centar crnogorskog primorja za upravljanje otpadom i ima ključnu ulogu u funkcionisanju sistema zaštite životne sredine u ovom dijelu države, dodali su, i akcentovali da njeno proširenje nije važno samo zbog obezbjeđivanja dodatnog prostora za odlaganje otpada, već i zbog prelaska na savremeniji, održiviji i evropski usklađen sistem upravljanja otpadom.
Ukupna vrijednost oko 15 miliona eura
Menadžment “Možure” još uvijek ne zna konačnu vrijednost investicije proširenja deponije, ali kažu da će revidovani glavni projekat dati precizan predmjer i predračun radova, nakon čega će biti poznata i ukupna cifra. Ukupni troškovi će biti oko 15 miliona eura.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
