Knežević: Tajnim izmjenama iz Natura 2000 mreže izbačena rijeka Ćehotina

Predlog nacionalne mreže zaštićenih područja Natura 2000, koji je Vlada Crne Gore nedavno usvojila, pretrpio je „skandalozne i nezakonite izmjene na štetu prirode“.

To tvrdi Vaso Knežević, samostalni savjetnik za zaštitu životne sredine Opštine Pljevlja, predsjednik Sportsko-ribolovnog kluba „Lipljen“ i ekološki aktivista.

Kako navodi, nakon što je javna rasprava uspješno završena u aprilu ove godine, iz obuhvata budućeg zaštićenog područja „Ljubišnja – Ćehotina“ potpuno je i bez javnog obrazloženja izbačen kompletan riječni tok Ćehotine, čime je ovo područje podijeljeno na dva izolovana dijela.

„Na javnim raspravama održanim tokom aprila 2026. godine javnosti je zvanično predstavljen nacrt predloženih Natura 2000 područja, u okviru kojeg je područje ‘Ljubišnja – Ćehotina’ bilo definisano kao jedinstvena, ekološki koherentna cjelina“, navodi Knežević.

Međutim, prema njegovim riječima, u dokumentu koji je Vlada Crne Gore naknadno usvojila rijeka Ćehotina je u potpunosti izbačena iz ovog područja.

„Time je ova cjelina vještački podijeljena na dva izolovana dijela, čime se narušava njen prirodni i ekološki integritet“, upozorava Knežević.

Ističe da ovakva odluka predstavlja direktno kršenje pravnih tekovina Evropske unije i osnovnih principa zaštite prirode.

„Rijeka Ćehotina je ključno i dokumentovano stanište za strogo zaštićene vrste sa Priloga II Direktive o staništima (92/43/EEC), uključujući mladicu (Hucho hucho) i vidru (Lutra lutra). Prema praksi Suda pravde Evropske unije, odabir Natura 2000 područja mora se vršiti isključivo na osnovu naučnih kriterijuma, a ne političkih ili ekonomskih kompromisa“, ističe on.

Dodaje da se izbacivanjem riječnog koridora direktno ugrožava opstanak ovih vrsta na području sjevera Crne Gore.

„Podjela područja na dva dijela prekida prirodni ekološki kontinuitet i koridore kretanja divljih vrsta, što obesmišljava samu suštinu mreže Natura 2000 koja teži očuvanju koherentnosti ekosistema“, navodi Knežević.

Posebno problematičnim smatra način na koji su izmjene izvršene nakon završetka javne rasprave.

„Izmjena ključnih granica zaštićenog područja nakon javne rasprave, bez ponovnog uključivanja javnosti i stručne zajednice, predstavlja grubo kršenje prava građana na učešće u donošenju odluka o životnoj sredini. Ovo je školski primjer kako se struka i naučni kriterijumi povlače pred pritiscima eksploatatorkih lobija. Nedopustivo je da građani na javnoj raspravi raspravljaju o jednoj mapi, a da Vlada usvoji potpuno drugu, osakaćenu verziju o kojoj niko nije konsultovan. Ovim potezom grubo je prekršen Zakon o zaštiti prirode, ali i Arhuska konvencija koja garantuje pravo građana da učestvuju u donošenju odluka o životnoj sredini“, rekao je Knežević.

Upozorava da bi ovakav potez Ministarstva ekologije i Vlade mogao imati posljedice i na evropski put Crne Gore.

„Evropska komisija i nezavisni evropski naučnici vrše strogu reviziju svake predate mape Natura 2000 mreže. Ukoliko Brisel utvrdi da su ključna staništa zaštićenih vrsta namjerno izostavljena zbog ekonomskih interesa, mreža će biti proglašena nedovoljnom“, navodi Knežević.

Prema njegovim riječima, to bi značilo da će Crna Gora morati da vrati rijeku Ćehotinu u okvir zaštite kako bi mogla zatvoriti Poglavlje 27 koje se odnosi na životnu sredinu.

Zbog, kako kaže, „proceduralnog i ekološkog incidenta“, Knežević je uputio zvaničnu žalbu Delegaciji Evropske unije u Podgorici, kao i Glavnoj upravi za životnu sredinu Evropske komisije (DG ENV) u Briselu.

„Istovremeno je upućena urgencija Ministarstvu ekologije i Agenciji za zaštitu životne sredine sa zahtjevom da se sporna odluka hitno povuče i rijeka Ćehotina vrati na mapu Natura 2000“, saopštio je on.

Knežević smatra da postoji opravdana sumnja da su razlozi za izostavljanje rijeke iz zaštićenog područja prije svega ekonomske prirode.

„Postoji opravdana sumnja da je rijeka Ćehotina izbačena pod pritiskom partikularnih ekonomskih i infrastrukturnih interesa, nauštrb javnog interesa i međunarodnih obaveza Crne Gore“, upozorio je on.

Na kraju je pozvao evropske institucije da tokom evaluacije crnogorskog predloga Natura 2000 mreže uzmu u obzir sve iznesene činjenice.

„Molim Delegaciju Evropske unije u Crnoj Gori da ove činjenice uzme u obzir tokom predstojeće evaluacije crnogorskog predloga Natura 2000 mreže, te da kroz mehanizme Poglavlja 27 i u saradnji sa Evropskom komisijom insistira na vraćanju rijeke Ćehotine u okvire ovog zaštićenog područja u skladu sa naučnim podacima“, poručio je Knežević.