Dvorac kralja Nikole na Topolici otvoren je sinoć nakon što su njegova vrata i kapija od novembra 2023. godine bili zatvoreni zbog sveobuhvatne i temeljne rekonstrukcije, prve u ovom obimu nakon više od četrdeset godina.
Brojne zvanice s političke, kulturne i društvene scene, Barani i Baranke, imali su priliku da sinoć premijerno obiđu dvorac u novom ruhu i pogledaju staru i novu postavku, restaurirane muzejske predmete, kao i zidno slikarstvo koje je tokom rekonstrukcije otkriveno ispod slojeva kreča.
Upravo ti umjetnički tragovi na zidovima bili su jedan od razloga zašto se ovaj projekat odužio – s predviđenih šest mjeseci, rok za ovaj projekat je premašio dvije i po godine, a njegova vrijednost, s planiranih 193 hiljade eura porasla na 870 hiljada eura a zatim i na preko dva miliona eura.
Pojsetioci su imali priliku da vide i performanse glumaca koji su u ovom zavičajnom muzeju dočarali kako se nekad u njemu živjelo a jedan od njih je predstavljao baš kralja Nikolu I Petrovića, koji se ogleda u ogledlu onamo gdje je nekad bila njegova soba, a u kojoj se i danas čuvaju predmeti iz nje.
Mladi Crnogorci koji čiste oružje, Crnogorke koja čitaju i stvaraju prikazane su kroz taj nastup a u balskoj dvorani je upriličen i koncert uz pratnju klavira i dvoje mladih u narodnim nošnjama, kako bi se pibližio nekadašnji način života na tom dvoru. Na gornjoj terasi, koja je uređena pločicama po uzoru na orginalne, prikazan je film o projektu rekonstrukcije i kadrovi radova.
Dugo su Barani čekali ponovno druženje i šetnju kroz dvorski park, posebno jer je predjsednik Opštine Bar Dušan Raičević krajem prošlog novembra najavio da će Dvorac na barskom šetalištu biti otvoren „u naredna tri mjeseca“, koja su se produžila na osam zbog, kako su „Vijesti“ ranije pisale, premiještanja muzealija i Uprave kulturnih dobara koju je Opština čekala da joj preda radove.
Iz Opštine Bar su kazali da je kao trajno svjedočanstvo kulturnog i istorijskog identiteta Bara, Dvorac obnovljen uz dosljedno poštovanje konzervatorskih principa, s ciljem da se očuva njegova istorijska vrijednost, ali i unaprijede uslovi za rad Zavičajnog muzeja i organizaciju brojnih kulturnih sadržaja.
Raičević: Jedna od najznačajnijih investicija obnove i zaštite kulturne baštine u Baru
Proglašavajući Dvorac zvanično otvorenim, Dušan Raičević je kazao da se ovim činom ne otvaraju samo vrata jednog zdanja, već da se time otvara jedno novo poglavlje najprepoznatljivijeg objekta u Baru i u Crnoj Gori.
“Dvorac na Topolici, ili kako ga mnoge generacije pamte – Dvorac kralja Nikole – nije samo objekat, to je dio naše istorije, dio našeg sjećanja, ali siguran sam da je nakon ove temeljne rekonstrukcije i dio naše budućnosti. Kada govorimo o rekonstrukciji, ona je bila vrlo zahtjevna, ali je isto tako sprovedena na kvalitetan način. I ovo nije bio samo proces obnove jednog građevinskog objekta, ovo je bio svojevrstan rad na neobrađenom kamenu i temeljna i pažljiva konzervacija najznačajnijeg kulturno-istorijskog spomenika na Topolici, odnosno u užem centru grada”, istakao je Raičević naglašavajući da je sve urađeno na kvalitetan, studiozan i posvećen način.
video: M. Pešić
Istakao je da je kroz prethodne dvije i po godine iz opštinskog budžeta uloženo 2.310.000 eura, od čega je država Crna Gora od PDV-a prihodovala blizu 400 hiljada eura.
Realizovani radovi predstavljaju jednu od najznačajnijih investicija u obnovu i zaštitu kulturne baštine u Baru u posljednjim decenijama, a njima je obuhvaćena građevinska sanacija i konzervatorsko-restauratorski radovi, dodao je, uz potpuno opremanje enterijera Dvorca u skladu sa savremenim standardima muzejske djelatnosti.
Posebnu vrijednost cjelokupnog projekta predstavlja otkriće i restauracija autentičnog zidnog slikarstva na gornjim etažama Dvorca. Kako kažu iz Opštine, ovi oslikani zidovi danas predstavljaju svojevrstan muzejski eksponat i čine Dvorac na Topolici jedinstvenim među dvorovima crnogorske kraljevske porodice, budući da je riječ o jedinom objektu u kojem je zidno slikarstvo sačuvano, stručno restaurirano i predstavljeno javnosti kao integralni dio kulturnog dobra.
“Koristim ovu priliku da se zahvalim svim ljudima koji su dali nemjerljiv doprinos, počev od arhitekata, konzervatora, arheologa, slikara i izvođača radova. Veliku zahvalnost upućujem i kolegama saradnicima iz JU Kulturni centar, kao i Upravi za zaštitu kulturnih dobara, koja je od samog početka pratila sve aktivnosti, davala stručne smjernice i bila institucija koja je pružala punu podršku u nastojanju da Dvorcu vratimo stari sjaj”, poručio je Raičević, uz iskazanu zahvalnost sugrađanima koji su strpljivo i s razumijevanjem pratili cjelokupan proces svjesni važnosti projekta.
Raičević se zahvalio i svim bivšim predsjednicima Opštine kao i svim bivšim direktorima JU Kulturni centar Bar koji su, kako je rekao, dio sebe ugradili u ovo zdanje koje od sinoć ponovo sija punim sjajem.
„Ovo je samo jedan dio našeg zadatka, a naš zadatak jeste da kompletan Dvorski kompleks obnovimo na isti ili sličan način, dok je večerašnji čin otvaranja Dvorca kralja Nikole jedan dobar pokazatelj u kom pravcu idemo. Moram uputiti zahvalnost i onima koji možda nijesu uvijek blagonaklono posmatrali sve ono što je ovaj projekat nosio sa sobom, ali sam siguran da će proces kroz koji smo prošli biti primjer kako i na koji način se ide u pravcu valorizacije kulturno-istorijskog nasljeđa i sprovode konzervatorske mjere poštujući pravila struke“, naglasio je prvi čivjek barske Opštine.
Svečanost povodom otvaranja obnovljenog Dvorca upotpunio je prigodan kulturno-umjetnički program koji je oživio Dvorac kroz muziku i priče koje povezuju prošlost i budućnost, te posjetiocima simbolično prenio duh nekadašnjeg života na dvoru.
Radove na sanaciji i rekonstrukciji Dvorca na Topolici izvela je kompanija “KOTO DSD” Podgorica, specijalizovana za zaštitu i obnovu kulturnih dobara, dok je stručni nadzor vršio “Studio Prostor” iz Podgorica, uz kontinuiranu saradnju i nadzor Uprave za zaštitu kulturnih dobara.
Rekonstrukcija otkrila blaga i probleme
Tokom izvođenja konzervatorsko-restauratorskih radova, kako su iz Opštine govorili tokom prošle godine, otkriveni su brojni elementi koji nisu mogli biti sagledani u fazi izrade samog projekta što je nametnulo produženje roka za izvođenje radova. Najznačajnija saznanja odnosila su se na stanje konstruktivnog sistema objekta, fasadne stolarije i fasade, kao i na otkrivanje zidne dekoracije koja se segmentno prožima kroz sve spratove Dvorca.
Ti nalazi dokumentovani su kroz 15 stručnih izvještaja dostavljenih Upravi za zaštitu kulturnih dobara, od koje su dobijene smjernice i saglasnost za izmjene i dopune Glavnog revidovanog projekta rekonstrukcije sa uređenjem enterijera.
Slikar-konzervator Vladimir Petrović, koji je na oživljavanju oslikanih zidova radio s još pet kolega, ispričao je “Vijestima” prošlog oktobra tokom obilaska radova da su pronađeni ostaci zidne likovne dekoracije, a u ponekim prostorijama ona je otkrivena i u tri sloja.
“To slikarsvo je sada jedna vrsta eksponata. Izložen je bio samo namještaj kraljeve porodice, a ovi oslikani zidovi sada će imati umjetničku vrijednost eksponata”, naglasio je lani Petrović i dodao da se radi o zahtjevnom poslu.
Da je Dvorac kralja Nikole na barskom šetalištu bio u lošem stanju kada su krenuli s radovima, kazao je profesor Goran Radović, predstavnik firme “Studio prostor” koja vrši stručni i konzervatorski nadzor.
Pojasnio je da su sve obnove, koje su rađene poslije razornog zemljotresa 1979. godine, bile koncipirane tako da se zidovi samo nanovo kreče, pa su naslage bijele boje godinama pokrivale vrijedne umjetničke slike na zidovima dvorca.
Gdje god bi zagrebali, prepričao je, pronašli bi nešto vrijedno, ili nešto na čemu treba raditi. Najveće probleme primijetili su u balskoj dvorani, gdje je ispitivanjima konstrukcije dvorane i terase iznad nje konstatovano da nije bezbjedna za boravak, ukoliko bi na terasi iznad bilo više od 20 ljudi.
Dodao da su sondažnim istraživanjima, uvidom u projekat rekonstrukcije poslije zemljotresa, došli do saznanja da pola nije urađeno, kao što su, recimo, konstruktivne grede oko unutrašnjeg obruča, što nije izvedeno.
Jedan od razloga za produžetak tokova je i taj što su s demontažnim radovima, ispitivanjima i bukvalnim grebanjem ispod površine mogli krenuti tek kada je dvorac bio ispražnjen, što je bilo prije više od dvije godine.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
