Nijedno preduzeće čiji je osnivač Opština Bar nije uskladilo statut s novim Zakonom o privrednim društvima za šta je rok istekao 15. juna. Dok iz barske uprave ćute na pitanja o tome, izvori “Vijesti” kažu da su “radni papiri” spremi, ali da će teže doći do dogovora o članovima odbora direktora tih firmi zbog situacije u tamošnjoj vladajućoj većini i odnosa između Demokratske partije socijalista (DPS) i Socijaldemokrata (SD).
Zbog toga što najvažniji akt nisu uskladili sa zakonom, za njih može doći do potencijalnih problema u poslovanju jer su neki označeni kao “neaktivni” na portalu Poreske uprave, ali, uprkos tome, ni iz jednog preduzeća već sedmicu nijesu zvanično odgovorili na pitanja “Vijesti” o eventualnim komplikacijama i razlozima zbog kojih se s tom obavezom kasni.
O tim pitanjima nema odgovora iz Komunalnih djelatnosti koje vodi Stevo Pejović (SD), Parking servisa na čelu s Nikicom Purlijom (DPS), “Lovstva” čiji je direktor Marko Brnjada (DPS), Kuće maslina s direktoricom Marijom Markoč (DPS), Sportsko-rekreativnog centra koji vodi Božidar Janković (DPS) i Vodovoda i kanalizacija kojim rukovodi Mladen Đuričić (DPS).
U grupu preduzeća koje je osnovala Opština spada i Lokalni javni emiter Radio Bar i deponija “Možura” čiji je direktor Senad Arabelović (DPS), u čijem osnivanju je barska opština učestvovala sa 65 odsto, a Opština Ulcinj sa 35 odsto.
Ne odazivaju se ni iz Opštine Bar koju predvodi Dušan Raičević (DPS) na poziv da odgovore dokle se stiglo s usklađivanjima, te kad će pokrenuti izbor novih članova odbora direktora, brinu li ih moguće poteškoće u radu preduzeća…
Izvor “Vijesti” koji u lokalnoj upravi učestvuje u tom procesu kazao je da sve “stoji u jednom folderu” te da su “papiri spremni”, ali da se radi o radnim verzijama, dodajući da je to “posao koji mogu da završe za svega par dana” budući da je potrebno srediti “finese”.
On očekuje da će se statuti naći pred odbornicima na narednoj sjednici Skupštine opštine (SO) za koju se još ne zna kad će biti a “Vijestima” je iz tog parlamenta potvrđeno da im statuti nisu dostavljeni.
Opštinski i zakonski propisi nalažu da preduzeća - direktori i odbor direktora statut dostavljaju Opštini Bar pa nadležni sekretarijat daje mišljenje, nakon čega taj dokument ide ka SO na usvajanje.
Izvor “Vijesti” iz lokalne uprave tvrdi i da u tom procesu nema ništa sporno, budući da je u međuvremenu donesen i Zakon o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države koji umjesto jednodomnog predviđa samo dvodomni model pa ostaje otvoreno pitanje na koji način će se “odrediti” barska preduzeća, ostavivši mogućnost da taj dio bude “šarenolik”.
DOSTAVILI STATUTE I - NIŠTA
Direktor jednog od barskih preduzeća je nezvanično kazao “Vijestima” da su sastanak o ovoj problematici imali početkom juna, neposredno pred istek roka za usklađivanje, i da im je tada rečeno da statute dostave što prije, što su oni i učinili za nekoliko dana.Tom sastanku su prisustvovali direktori ili predstavnici preduzeća, ljudi iz resornih sekretarijata u Opštini Bar a na dijelu sastanka je bio i Raičević.
Nakon toga, kako navodi, dobili su pozitivna mišljenja ili sugestije od nadležnih sekretarijata na radnu verziju tih dokumenata koji su “poslati kao vord fajl” ali nakon toga nijesu dobili nikakvu informaciju o tome šta su dalji koraci i kad će oni biti usvojeni.
“Preduzeća su svoju obavezu u nekom razumnom roku ispunila i sad ostaje na Opštini da se vidi zašto se ništa nije uradilo po tom pitanju”, kazao je jedan od direktora.
Ocjenjuje i da za lokalnu upravu predstavlja izazov ono što slijedi - rasformiranje aktuelnih odbora direktora i izbor novih budući da će “teže doći do dogovora”.
Da će se koalicioni partneri u Baru nekako dogovoriti oko popunjavanja mjesta u odborima direktora potvrđuju brojni događaji koji su se odvili na političkoj sceni u tom gradu u proteklom periodu a o kojima su “Vijesti” pisale - “nesuglasice” između DPS-a i SD-a, bojkot otvaranja Dvorca kralja Nikole od strane SD-a a koji je organizovao Raičević, predsjednik barske skupštine Branislav Nenezić (SD) odbio je zimus niz Raičevićevih predloga za opštinski budžet…
KOALICIONI I DRUGI PROBLEMI
Iz razgovora s više zaposlenih u barskim preduzećima “Vijesti” saznaju i da je početak rada na ovom procesu “uzdrmao” neke članove tih tijela koji su tražili potvrdu i osiguranje da će na tim mjestima ostati do isteka mandata, za šta većina njih prima nadoknadu od oko 300 eura.
Drugi izvor iz Opštine Bar je kazao da je sporna primjena Zakona o privrednim društvima u lokalnim samoupravama jer ima određene nelogičnosti u poređenju sa Zakonom o lokalnoj samoupravi.
Navodi da bi se prelaskom na taj način upravljanja preduzećima, kad se definiše šta su mala a šta velika preduzeća, potencijalno došlo do ukidanja nekih odbora direktora pa bi funkcionisao model - direktor plus SO, a u slučajevima gdje bi bio “zadržan” bord direktora je upitno da li bi morao biti smanjen broj članova.
U konačnom, kako je kazao, to može dovesti do koalicionih problema kao što je bio slučaj i na državnom nivou, a i u drugim opštinskim preduzećima širom Crne Gore.
U razgovoru sa zaposlenima u preduzećima više puta je ponovljena ocjena da je pravni dio posla završen, ali da sad ostaje “političko pitanje” koje znatno usporava put statuta od opštinskih fioka do lokalnog parlamenta jer odmah nakon toga bi trebalo da uslijedi izbor novih članova borda direktora.
SPORNA I PRIMJENA
Zakonom o privrednim društvima koji je Skupština usvojila prošlog ljeta, kako bi se uskladila s normativnom Evropske unije, predviđene su izmjene u dosadašnjem načinu upravljanja preduzećima, kroz jednodomni ili dvodomni model.
Kod jednodomnog modela iz reda odbora direktora jedan od članova tog preduzeća može biti izvršni direktor i uz mogućnosti da do tri člana odbora budu izvršni direktori, a četiri neizvršna. Kod dvodomnog modela je predviđeno da nema odbora direktora, već nadzorni organ i institut generalnog direktora iz upravnog odbora.
Da su ovi zakoni u koliziji sa sistemskim zakonima koji se odnose na lokalne samouprave ukazivali su ranije iz Zajednica opštine Crne Gore (ZOCG) iz koje su ranije podnijeli inicijativu da se rok za usklađivanje privrednih društava sa Zakonom o privrednim društvima produži do kraja septembra.
Tada su ukazali da opštinska preduzeća zbog speficičnog pravnog položaja u odnosu na druga nijesu u mogućnosti da završe sve propisane obaveze do kraja marta (prvobitni rok, nakon čega je produžen do 15. juna).
Naveli su tada da se statuti lokalnih preduzeća ne mogu uskladiti s novim zakonom a da istovremeno ne dođe do povrede Zakona o lokalnoj samoupravi, te zakona koji se odnose na njihovo finansiranje, državnu imovinu, komunalne djelatnosti, rad i sprečavanje korupcije.
Kao izlaz iz ove situacije su predložili odlaganje usaglašavanja dok se ne usvoji zakon o privrednim društvima u vlasništvu države, kojima bi trebalo da budu prepoznate specifičnosti ovih preduzeća. Vlada je nedavno utvrdila tekst ovog zakona koji je ušao u skupštinsku proceduru.
Iz ZOCG su u martu ove godine poručili da u slučaju da se opštine odluče da imaju odbor direktora, zakon predviđa da u njemu bude i direktor, što je u direktnoj koliziji sa Zakonom o lokalnoj samoupravi prema kojem direktora imenuje Skupština opštine, a ne odbor.
S druge strane, ukoliko bi se opštine odlučile da imaju samo skupštinu i direktora, bez borda, to bi značilo davanje ogromnih ovlašćenja direktoru, što bi, kako su ocijenili, direktno ugrozilo javni interes.
U tom slučaju bi se, po njihovoj ocjeni koja je iznijeta u skupštinskom Odboru za ekonomiju, prenošenje nadležnosti donošenja operativnih odluka na SO, koja nije operativni organ, izgubila efikasnost djelovanja lokalnih preduzeća imajuću u vidu svakodnevnu dinamiku poslovanja.
Ponovo će mijenjati statute do jula 2027. godine
Novi Zakon o upravljanju privrednim društvima u vlasništvu države koji je stupio na snagu 2. jula 2026. godine, donosi niz novih obaveza i za privredna društva u vlasništvu lokalnih samouprava jer propisuje da moraju da usklade svoju organizaciju i poslovanje s novim pravilima, kao i da registruju promjene u Centralnom registru privrednih i drugih subjekata (CRPS), najkasnije u roku od 12 mjeseci od stupanja zakona na snagu - odnosno do 2. jula 2027. godine.
U praksi to znači da opštinska preduzeća moraju preispitati i uskladiti svoje statute, organizaciju i način upravljanja, uključujući sastav i funkcionisanje organa društva, način imenovanja i odgovornosti članova organa upravljanja, kao i odnose između osnivača i društva. Zakon uvodi sistem po kojem vlasnik, u ovom slučaju opština, ostvaruje vlasnička prava kroz jasnije definisana pravila upravljanja, uz veći naglasak na odgovornost organa društva, izvještavanje i nadzor nad poslovanjem.
Posebna obaveza postoji za subjekte koji još posluju kao javna preduzeća jer oni moraju da promijene pravni oblik u društvo sa ograničenom odgovornošću (DOO) ili akcionarsko društvo (AD), takođe u roku od 12 mjeseci od stupanja zakona na snagu a ako to ne učine u propisanom roku, članovima organa upravljanja mandat prestaje po sili zakona.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
