Pucanj preko savjeta struke: Ministarstvo poljoprivrede nije prihvatilo preporuke Agencije za zaštitu životne sredine

Ministarstvo poljoprivrede ignorisalo je preporuke Agencije za zaštitu životne sredine da sa liste lovnih skine više vrsta sisara, među kojima i divokozu, na koju je, sada za sve kategorije - mužjaka, ženku i mladunče, dozvoljen lov.

Taj resor, uz saglasnost Ministarstva ekologije, donio je novi Pravilnik o lovnim sezonama divljači, koji je na snagu stupio 24. septembra. Pravilnikom se, uz lov na sve kategorije divokoze, uvodi i mogućnost lova na srnu i lane, koji su od 2008, tada Zakonom o divljači i lovstvu, do njegovih izmjena iz 2025, bili trajno zaštićeni.

Juče su saopštili da donošenja Pravilnika nema za namjeru ugrožavanje brojnosti populacija divljači:

“Već naprotiv daje osnov za unapređenje njihovih fenotipskih karakteristika i zdravstvenog stanja”, navode iz resora Vladimira Jokovića.

Kao argument, navode da je Pravilnik donijet u “transparentnoj proceduri, u saradnji sa Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera”, da su preko tog resora dobijeni i pozitivni komentari Evropske komisije, a da su šumarski i agronomski fakulteti u regionu i Evropi, “kroz stručnu literaturu i istraživački rad dali stručne podloge za odrednice date pravilnikom”.

Taj resor, međutim, nije u obzir uzeo preporuke Agencije za zaštitu životne sredine Crne Gore. Agencija, nezvanično je rečeno “Vijestima”, ni nakon više od godinu nije dobila ni odgovor resora Jokovića.

Prilikom izrade Pravilnika, osim što je Ministarstvo poljoprivrede ignorisalo preporuku za divokozu, u obzir nisu uzeli ni preporuku da sa liste lovnih skine šest vrsta ptica. Lov na kamenjarku, prepelicu, grlicu, šljuku, ćubastu i patku kržu i dalje je dozvoljen. Resoru Jokovića preporučeno je tada da sa liste lovnih vrsta skine i vuka i mrkog medvjeda.

Preporuke da pojedine sisare i ptice izuzme iz lovnih planova, Agencija je Ministarstvu uputila u aprilu 2025. godine, u procesu izrade Liste trajno zaštićenih vrsta biljaka, životinja i gljiva. Važeća lista je iz 2006. godine i njeno ažuriranje dio je Akcionog plana za ispunjavanje završnih mjerila u Poglavlju 27 - životna sredina i klimatske promjene.

Iz resora koji vodi Vladimir Joković juče su “Vijestima” rekli da oni nisu u obavezi da traže mišljenje Agencije. Kad je u pitanju statistika, kazali su da raspolažu podacima zaključno sa početkom aprila ove godine:

“Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede nije u obavezi da traži mišljenje Agencije za zaštitu životne sredine, već, kako Zakon propisuje, saglasnost dobija od nadležnog ministarstva. Ministarstvo raspolaže podacima o brojnom stanju na dan 1. 4. 2026. godine (početak lovne godine), a računanje prirasta (koje dolazi kod srneće divljači obično u maju mjesecu) vrši se u skladu sa koeficijentom prirasta, u odnosu na broj rasplodnih srna. Prirodan odnos polova kod većine divljači je približno 1:1”, naveli su u odgovoru.

PREPORUKE

Uz preporuku o izuzimanju pojedinih vrsta iz lovnih planova, Agencija je Ministarstvu poljoprivrede za vuka, mrkog medvjeda i divokozu preporučila i status strogo zaštićenih vrsta.

U obrazloženju, pored ostalog, za vuka i mrkog medvjeda naveli su da su procjene brojnosti populacija tih vrsta nepouzdane, za vuka dodatno navode i problem krivolova, pritisak na plijen...

Za divokozu navodi se pad populacije u sjeveroistočnom dijelu Crne Gore, da postoji pritisak krivolova, kao i da status u centralnoj i južnoj Crnoj Gori, kad je u pitanju ta vrsta, nije dovoljno poznat.

Agencija je Ministarstvu tada predložila da ove vrste stavi na listu strogo zaštićenih, da uradi genetička istraživanja, za medvjeda najmanje dvije takve studije, za divokozu takođe - najmanje dvije nacionalne studije i plan upravljanja.

Resoru Vladimira Jokovića preporučeno je tada i da sa liste lovnih skine i šest vrsta ptica. U obrazloženju, pored ostalog, naveli su da se dvije od njih, ćubasta i patka krža, praktično registruju samo u područjima gdje je lov već zabranjen, u Nacionalnom parku “Skadarsko jezero” i Parku prirode Ulcinjska solana, i to u veoma malom broju.

Četiri vrste su migratorne, gnijezde se u Crnoj Gori i, navode iz Agencije, neizvjesna je veličina njihove gnijezdeće populacije.

Jarebica je, navodi EPA, na Crvenoj listi ptica Crne Gore, gdje je njen status (ranjiva), dok je na Evropskoj crvenoj listi ptica klasifikovana kao gotovo ugrožena.

Za prepelicu, iz Agencije su u preporuci naveli da njena populacija na globalnom nivou značajno opada, a da je u Crnoj Gori ta vrsta na Crvenoj listi ptica klasifikovana kao “gotovo ugrožena”.

“Isti status ima i na Evropskoj crvenoj listi, zbog smanjenja populacija i stradanja jedinki tokom jesenje seobe, prvenstveno usljed nezakonitog lova pomoću vabilica”, navode.

Populacija grlice, ukazuje se, u Evropskoj uniji opada toliko brzo da se približava statusu ugrožene vrste. U Crnoj Gori, vrsta je kvalifikaciona za područja posebne zaštite prema Direktivi o pticama, i nalazi se na toj listi zbog posebnog značaja za nacionalnu zaštitu prirode.

Za šumsku šljuku naveli su da je na Crvenoj listi Crne Gore gdje ima status “nedovoljno podataka”, što, pojašnjavaju, ukazuje na potrebu za dodatnim terenskim podacima, kako bi se njen status mogao procijeniti prije nego se stavi na listu lovnih vrsta.

BROJIMO LI DOBRO?

Na vebsajtu Vlade juče je u prijepodnevnim satima objavljen Nacrt strategije razvoja lovstva za period 2026. do 2036. godine. Dokument “nasljeđuje” prethodne programe razvoja lovstva, od kojih je posljednji rađen za period 2014. do 2024. Iz resora poljoprivrede, u odgovoru “Vijestima”, pojasnili su da je to po planu:

“Strategija razvoja lovstva za naredni desetogodišnji period je trenutno u fazi nacrta, a planirano je da bude dostavljena Vladi na razmatranje i donošenje u IV kvartalu 2026. godine”.

U tom dokumentu, pored ostalog, opisane su metode brojanja divljači i navodi se da se one mogu kombinovati, ali i da izbor metode za utvrđivanje brojnog stanja za pojedine vrste divljači, “treba da se vrši uz pomoć stručnih lica i konsultovanje eksperata, kako bi se izabrala najpovoljnija metoda uzimajući u obzir geomorfološke karakteristike, konfiguraciju terena, poznavanje biologije i ekologije vrsta”.

U SWOT analizi, u dijelu u kojem su opisane slabosti i ograničenja, pored ostalog, navode neprijavljivanje realnog odstrela, kao problem navode i malu brojnosti populacija nekih vrsta koje su zbog toga stavljene pod trajnu zaštitu, pa kao primjer daju mrkog medvjeda. Za tu vrstu, prema novom Pravilniku lov je dozvoljen u skladu sa Planom gazdovanja i Akcionim planom gazdovanja mrkim medvjedom za pojedinu godinu.

Dalje u Nacrtu u SWOT analizi, resor poljoprivrede kao slabosti i ograničenja navodi neprofesionalan i neodgovoran odnos prema divljači i lovištima među korisnicima lovišta, kažu da su neprecizni i nepouzdani elementarni podaci o stanju populacija divljači, da je pogrešna procjena dinamike razvoja populacija lovostajem zaštićenih vrsta divljači. Takođe, kako stoji u dokumentu, nepouzdane su procjene brojnosti matičnih fondova, te pogrešne procjene razvoja strarosne i polne strukture divljači.

“Pogrešno određivanje kvota odstrela lovostajem zaštićenih vrsta divljači, neadekvatno upravljanje staništima”, navodi se u Nacrtu strategije.

Među slabostima navode i visok nivo nezakonitog lova, kao i nedosljednost u procesuiranju takvih aktivnosti i neadekvatnu kaznenu politiku pravosudnih organa...

Iz Ministarstva poljoprivrede juče su u saopštenju u vezi sa Pravilnikom kazali da su glavni razlozi za određivanje lovnih sezona divljači zasnovani na naučnim principima, da u svim zemljama i u okruženju i u Evropi nema ograničenja u odstrelu ženskih jedinki za bilo koju vrstu divljači, te da je Crna Gora, u odnosu na većinu, “i dalje zemlja sa najmanje lovnih dana u Evropi”.

Divljači za trećinu ispod evropskog standarda

Ekološki kapacitet Crne Gore u pogledu brojnosti divljači premašuje trenutno brojno stanje populacija, kaže biolog Bogić Gligorović.

On je u objavi na društvenoj mreži Fejsbuk, pored ostalog, naveo da staništa mogu da iznesu skoro još dvostruko više srna, nego što je to podatak koji komunicira javna statistika. Ukazao je i na značaj pojedinih vrsta za staništa.

“U Crnoj Gori na oko 710.000 hektara šumskih i oko 450.000 hektara zeljastih staništa, prema dostupnim podacima živi 8.860 srna, 2.347 divokoza, 40 jelena lopatara (za evropskog jelena ne postoje podaci) i 4.800 divljih svinja. Ekološki kapacitet staništa u Crnoj Gori je oko 21.500 srna, 7.500 divokoza, 7.000 jelena i 12.000 divljih svinja”, naveo je on i dodao da je brojnost jedinki na 100 hektara nešto ispod trećine evropskog standarda.

Navedene vrste su, pojašnjava, značajne jer sprečavaju zarastanje zeljastih staništa na ivicama šuma, planinskih na planinskim pašnjacima, kanjonima i zajedno sa domaćim životinjama omogućavaju očuvanje staništa sa Habitatne direktive.

“Srne i jeleni preveniraju šumske požare brsteći žbunje i mlado drveće, gazeći suvo lišće. Navedene vrste predstavljaju hranu za krupne predatore vuka i medvjeda, koji kada imaju dovoljno plijena ne napadaju domaće životinje”, naveo je Gligorović.

Te vrste, dodaje, đubre zemljište i omogućavaju kruženje materije u prirodi.

“I samim tim održavanje šumskih i zeljastih staništa. Godišnja vrijednost ekosistemskih usluga (sprečavanje zarastanja i požara, održavanje šuma, gubitak domaćih životinja od predatora) koje bi imale ove vrste kada bi imale optimalnu brojnost bila bi nekoliko desetina miliona eura”, poručio je.