Za donošenje Pravilnika o lovnim sezonama divljači Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede bilo je u obavezi da saglasnost traži od Agencije za zaštitu životne sredine, a ne od resora ekologije, kako su to ranije rekli “Vijestima”.
Takva obaveza propisana je izmjenama zakona o lovstvu koje je upravo Ministarstvo koje vodi Vladimir Joković donijelo 2025. godine.
Ministarstvo poljoprivrede nedavno je donijelo novi pravilnik kojim se propisuje lovna sezona i za vrste koje su ranije bile trajno zaštićene. Pravilnik, koji je na snagu stupio 24. septembra, sada propisuje da se od 1. oktobra do 31. decembra mogu loviti srna i lane, kao i sve kategorije divokoze, odnosno ženka i njeno mladunče.
Pravilnik o lovnim sezonama divljači donijet je na osnovu Zakona o divljači i lovstvu, čije su posljednje izmjene usvojene 2025. godine.
Tim izmjenama, pored ostalog, propisano je da se za propisivanje lovne sezone, zabranu lova… saglasnost traži od organa uprave nadležnog za zaštitu prirode, što je Agencija za zaštitu životne sredine.
Iz Ministarstva poljoprivrede prije nekoliko dana “Vijestima” su rekli da oni to nisu u obavezi, već da ih zakon obavezuje da saglasnost traže od Ministarstva ekologije.
Ministar ekologije Damjan Ćulafić juče je u “Bojama jutra” na Televiziji Vijesti ponovio ranije navode - da je taj resor dao saglasnost na Pravilnik nakon mišljenja Evropske komisije, i to obrazložio i time kako nisu imali pravni osnov da saglasnost uskrate. Aktuelni zakon o divljači i lovstvu, kod propisivanja lovne sezone, međutim, nigdje ne navodi nadležnost Ministarstva. On je najavio da će kroz budući propis o zaštiti prirode biti zaštićeno 540 vrsta životinja.
“Vijesti” su juče Agenciji uputile pitanja i u vezi sa tim da li će zbog toga što je Pravilnik o lovnim vrstama divljači donijet mimo njih, pokrenuti upravni spor i eventualno tim putem tražili poništavanje tog akta. Iz Agencije juče nisu odgovorili na taj upit.
Šta kaže zakon
Osnovni Zakon o divljači i lovstvu iz 2008. godine, u članu 35 predviđao je da resor poljoprivrede “propisom određuje lovne sezone za pojedine vrste divljači”... U članu 36, u toj verziji propisa, decidno su bile navedene pojedine vrste na koje je trajno zabranjen lov, među njima su bili i srna, lane, divokoza i njeno jare.
Nakon izmjena Zakona 2025. godine, član 36 je obrisan, a član 35 mijenjan. Tako sada u važećem Zakonu u članu 35 stoji da “lovne sezone za pojedine vrste divljači, kao i zabranu lova, u zavisnosti od njihovih bioloških svojstava i ekoloških uslova u kojima žive, propisuje Ministarstvo, uz saglasnost organa državne uprave nadležnog za zaštitu prirode”, odnosno Agencije za zaštitu životne sredine.
Isti član predviđa dobijanje mišljenja od Agencije i za skraćenje lovne sezone, “ako u lovištu nastane smanjenje brojnog stanja neke vrste divljači ispod prirodnog kapaciteta”.
Iz Agencije su prije nekoliko dana “Vijestima” rekli da u proceduri izrade Pravilnika nisu konsultovani, niti su izdali stručno mišljenje, primjedbe i preporuke, odnosno saglasnost na taj podzakonski akt.
Iz Ministarstva poljoprivrede, komentarišući te navode, kazali su da taj resor nije u obavezi da traži mišljenje Agencije, već, kako su naveli u odgovoru “Vijestima”, “kako Zakon propisuje, saglasnost dobija od nadležnog ministarstva”.
Agencija je prije više od godinu Ministarstvu poljoprivrede uputila i listu ptica i sisara koje treba izuzeti iz lovnih planova, te tada dala preporuku da se divokoza, na koju je sada dozvoljen lov, trajno zaštiti. Iz resora Vladimira Jokovića, međutim, tvrde iz Agencije, nisu nikad dobili odgovor na preporuke.
NE PROPUSTITE
Zašto je važna statistika
Ministarstvo je prije dva dana Vladi dostavilo Nacrt strategije o razvoju lovstva za period od 2026. do 2036. godine. Kao slabosti sistema, pored ostalog, u tom dokumentu navode neprecizne i nepouzdane elementarne podatke o stanju populacije divljači. Takođe, kod izbora metode brojanja, stoji i da treba da se vrši uz pomoć stručnih lica i konsultovanje eksperata, kako bi se izabrala najpovoljnija.
Sa druge strane, međutim, nisu uzeli u obzir preporuke crnogorskih institucija, prije dva dana saopštili su i da su šumarski i agronomski fakulteti u regionu i Evropi, “kroz stručnu literaturu i istraživački rad dali stručne podloge za odrednice date pravilnikom”. I taj i resor ekologije, poziva se na pozitivno mišljenje Evropske komisije.
Način na koji je Pravilnik donijet komentarisao je i redovni profesor Ekologije životinja na Univerzitetu Crne Gore, dr Vladimir Pešić, na mreži Fejsbuk, potom dodatno u pojašnjenju za “Vijesti”.
“Dužnost mi je da ukažem na to da procjena brojnosti životinja i divljači nije mehaničko brojanje jedinki na terenu”, naveo je on u objavi.
Zvanična statistika o populaciji divljači, navodi i Uprava za statistiku (Monstat) u svojim izvještajima, podaci su koje prikupljaju lovačka društva i ostala preduzeća koja imaju svoja lovišta i uzgajališta divljači.
Iz Ministarstva ekologije prije nekoliko dana, kao argument da se dozvoli lov na srnu, lane, divokozu, naveli su primjene više zemalja Evropske unije, gdje je to dozvoljeno. Pešić, međutim, sugeriše da se lovne kvote u EU rade na osnovu podataka naučnih institucija:
“U EU naučne institucije postavljaju metodologiju, kontrolišu podatke i daju konačnu riječ. Lovačka društva jesu uključena u terensko brojanje kroz koncept ‘citizen science’ (građanske nauke), ali država ne vjeruje nikome na riječ. Nauka tu služi kao jasan filter protiv preuveličavanja brojeva radi većeg odstrela. Tek na osnovu složenih matematičkih i bioloških modela koje izrađuju stručnjaci i profesori ekologije životinja, država propisuje tačne kvote”, kazao je za “Vijesti” i dodao da, ako populacija opada, lov se potpuno zabranjuje, bez obzira na zahtjeve lovaca.
Kako je kazao, za brojne vrste, posebno krupne zvijeri, primjenjuje se isključivo naučni monitoring, poput genetičkog uzorkovanja iz izmeta ili dlake.
“To rade biolozi i naučnici, a ne lovci, uz sve poštovanje prema njihovoj ulozi. U Crnoj Gori, podaci o procjeni broja divljači na osnovu kojih se donose odluke, uprkos što lovačka udruženja rade po postojećem pravilniku, naučno nisu validni, niti tačni”, rekao je on.
Životinje ne znaju za granice
Pešić ukazuje da loši i netačni podaci direktno ugrožavaju vrste koje su već ranjive i mogu ih, kako je rekao, dovesti do ruba lokalnog izumiranja (ekstinkcije).
“Populacije divljači u Crnoj Gori funkcionišu kao metapopulacije i klasično, administrativno prebrojavanje na terenu nije dovoljno za ozbiljno gazdovanje. Ozbiljna naučna procjena zahtijeva integraciju metapopulacione dinamike, procjenu vijabilnosti populacije (PVA) i utvrđivanje minimalne vijabilne veličine populacije (MVP). To je gradivo koje uče studenti biologije, a ne lovci”.
On pojašnjava i značaj takvog pristupa:
“U Crnoj Gori se procjena divljači radi na osnovu administrativnih granica lovišta. Životinje ne znaju za granice opština i lovačkih društava. Ako jedno lovačko društvo procijeni da na svojoj teritoriji ima, na primjer, 30 vukova, taj broj se posmatra izolovano i traži se kvota za odstrel. Međutim, tih 30 jedinki nisu izolovana populacija - oni su dio šire metapopulacije koja prelazi u susjedna lovišta ili susjedne države. Ako ih svi budu brojali i odstreljivali izolovano, ući ćemo u zonu trajnog uništenja vrste”.
Prema njegovim riječima, u EU lovačka društva su partneri biolozima i naučnim institucijama, i to može i mora da bude, kako kaže, slučaj u i Crnoj Gori:
“Ako nam je zajednički cilj zaštita prirode i divljači. Vjerujem da je to iskrena želja najvećeg broja lovaca kod nas”.
Pešić je rekao i da “niko nije protiv evropskih pravilnika”, ali i da “EU podrazumijeva uvođenje cjelokupnog evropskog sistema zaštite prirode i biodiverziteta”:
“A osnova tog sistema su tačni i vjerodostojni naučni podaci. Zato upućujem oštar apel da se primjena ovog pravilnika hitno stopira sve dok se ne uradi ozbiljna, nezavisna naučna analiza i uspostavi validan sistem monitoringa”, poručio je on.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
