Borovinić Bojović: Skrining karcinoma dojke proširiti na više opština

Kasno otkrivanje karcinoma dojke jedan je od ključnih razloga visoke smrtnosti od te bolesti u Crnoj Gori, zbog čega je potrebno unaprijediti prevenciju i proširiti skrining program na više opština, poručeno je na panelu „Pobjeda počinje pregledom“.

Potpredsjednica Vlade Crne Gore Jelena Borovinić Bojović kazala je da se skrininga raka dojke trenutno sprovodi u četiri od ukupno 25 opština u državi, ocjenjujući da je da je program potrebno proširiti na više opština.

„Ako mi skrining imamo u četiri opštine od 25 opština u Crnoj Gori, to znači da većina žena mora poći u neki od centara da bi se pregledala“, kazala je Borovinić Bojović na panelu „Pobjeda počinje pregledom”, koji je organizovan na inicijativu supruge predsjednika države Milene Milatović.

Ona je istakla da je, uprkos dosadašnjim aktivnostima, potrebno dodatno intenzivirati napore u prevenciji i ranom otkrivanju bolesti, kako bi zdravlje žena bilo jedan od ključnih prioriteta zdravstvene politike.

„Dosta toga je urađeno, ali i dosta toga je pred nama. Uvijek može više i uvijek može bolje“, rekla je Borovinić Bojović.

Ona je podsjetila da je program skrininga raka dojke tokom pandemije koronavirusa bio privremeno obustavljen, ali da je ponovo pokrenut 2021. godine, u periodu kada je bila ministarka zdravlja.

Prema njenim riječima, ohrabruje to što se sve veći broj žena odaziva na skrining preglede po pozivu ljekara i medicinskog osoblja, ali ograničena dostupnost programa u opštinama ostaje problem koji treba rješavati.

„Ono što me brine jeste da taj skrining program imamo samo u četiri opštine u državi Crnoj Gori, što je jasan podatak da o tome moramo da vodimo računa i da se posvetimo rješenju tog problema“, kazala je ona.

Borovinić Bojović je naglasila da mjesto stanovanja ne smije biti prepreka pristupu preventivnim pregledima.

„Svaka žena u svakoj opštini, gdje god da živi, u bilo kojem selu, na granici, gdje god da se nalazi, jednako nam je važna i jednako je važno da dođe na pregled. Da li možemo imati skrining u više opština u Crnoj Gori? Ja svakako mislim da da i mislim da tome treba da posvetimo pažnju“, poručila je Borovinić Bojović.

Iternistkinja-onkološkinja Instituta za onkologiju Kliničkog centra Crne Gore (KCCG) Nevenka Lukovac Janjić ukazala je na to da u Crnoj Gori ne postoji registar malignih bolesti, ali da, prema podacima međunarodne baze GLOBOCAN za 2024. godinu, u zemlji godišnje od raka dojke oboli oko 490 žena, dok oko 160 umre od te bolesti.

Ona je istakla da se rak dojke u Crnoj Gori često otkriva u odmakloj fazi, što je jedan od ključnih razloga visoke smrtnosti od te bolesti.

“To što smo u vrhu po umiranju nije razlog jer nemamo ljekove za liječenje ili nemamo hirurge koji će dobro operisati te žene ili nemamo medicinske aparate. Razlog je zato što se kacinom dojka u Crnoj Gori otkriva u odmakloj fazi”, navela je Lukovac Janjić.

Ona je ocijenila da je upravo stadijum bolesti u trenutku postavljanja dijagnoze jedna od ključnih razlika između Crne Gore i razvijenih zemalja Evropske unije.

„Rano otkrivanje je preduslov za izlječenje i dugo preživljavanje“, poručila je Lukovac Janjić.

Prema njenim riječima, kada se bolest otkrije u odmakloj fazi, mogućnosti liječenja i pored savremenih terapija, kvalitetnih hirurških zahvata i napredne medicinske opreme ostaju ograničene.

Lukovac Janjić je ukazala na to da su među oboljelima i mlade žene, koje imaju važnu ulogu u životima svojih porodica i zajednica.

Radiološkinja KCCG-a Duška Radović smatra da preventivne preglede dojki treba započeti već sa 25 godina, te da žene ne bi trebalo da čekaju pojavu simptoma kako bi se obratile ljekaru.

Ona je istakla značaj redovnih kontrola i ranog otkrivanja raka dojke, navodeći da bolest može biti prisutna i kada žena ne primjećuje promjene.

„Ne bismo se oslanjali na simptome i na to da li ćemo nešto napipati u dojci ili nećemo, već na praćenje protokola i redovne preglede“, poručila je Radović.

Ona je naglasila da su prevencija i pravovremena dijagnostika ključne za otkrivanje bolesti, uz napomenu da se vrste i učestalost pregleda određuju u skladu sa uzrastom i medicinskim preporukama.

Specijalistkinja epidemiologije u IJZ Adrijana Vujović kazala je da se skrining program raka dojke u Crnoj Gori trenutno sprovodi u četiri opštine, te da proširenje na nacionalni nivo zavisi, između ostalog, od obuke zdravstvenih radnika.

Skrining se od 2015. godine sprovodi u Podgorici, Danilovgradu, na Cetinju i u Kolašinu, jer je, prema riječima Vujović, u početku Crna Gora imala samo jedan digitalni mamograf, koji se nalazio u KCCG.

“U međuvremenu su nabavljeni digitalni manografi i raspolažemo dovoljnim brojem aparata. Međutim, da bi se skrining program sprovodio kvalitetno, potrebno je da imamo jako obučan kadar”, rekla je Vujović.

Ona je istakla da je u toku obuka zdravstvenih radnika u Ljubljani, kao jedan od koraka ka proširenju programa.

Vujović je rekla da su ciljna grupa programa žene od 50 do 69 godina koje nemaju simptome bolesti, te istakla da je neinformisanost jedan od glavnih razloga slabijeg odziva na preventivne preglede.

„Neinformisanost je ključni razlog zašto se žene ne odazivaju. Sklone su zabludama da, ako se osjećaju dobro ili nemaju porodičnu istoriju bolesti, pregled nije za njih. Nažalost bolest ne bira. Vidjeli smo da obolijevaju i mlađe žene, tako da ne možemo gledati na ovu bolest sa predrasudama i zabludama “, kazala je Vujović.

Prema podacima koje je iznijela, ciljnu populaciju u četiri opštine tokom 2025. godine činila je 17.801 žena, dok je 51 odsto njih dobilo poziv za pregled, a stopa učešća iznosila je 45 odsto.

Vujović je pojasnila da dio žena koje prijave promjene ili simptome tokom kontakta sa izabranim ljekarom ne ulazi u skrining program, već se upućuje na dalju dijagnostiku.

Glumica Branka Otašević kazala je da je dijagnozu raka dojke dočekala uoči premijere predstave, svega sedam dana prije izlaska na scenu, ali da je vjerovala da će uspjeti da riješi zdravstveni problem.

Ona je priznala da prije dijagnoze nije redovno odlazila na preventivne preglede.

Otašević je rekla da je promjenu primijetila tokom igranja predstave, te istakla da ju je u tome, između ostalog, iscrpljenost od dugogodišnje borbe sa Kronovom bolešću dodatno opterećivala.

Milatović: Pobjeda počinje pregledom, zdravlje žena ne smije da čeka

Rano otkrivanje raka dojke od ključnog je značaja za uspješno liječenje, poručila je supruga predsjednika Crne Gore Milena Milatović i pozvala žene da vode računa o svom zdravlju i ne odlažu preventivne preglede.

„Briga o sebi nije nešto za što treba da pronađemo vrijeme. To je nešto za što moramo da odvojimo vrijeme“, poručila je Milatović na panelu „Pobjeda počinje pregledom“, organizovanom na njenu inicijativu povodom oktobra, mjeseca borbe protiv raka dojke.

Ona je istakla da oktobar predstavlja priliku da se dodatno ukaže na značaj prevencije, ranog otkrivanja bolesti i podrške ženama koje se suočavaju sa tom dijagnozom, ali i da se pošalje poruka koja će trajati tokom cijele godine.

„Danas smo se okupili da govorimo o zdravlju, o životu, o strahu koji ponekad osjećamo, ali prije svega o nadi i snazi jedne jednostavne odluke – da na vrijeme odemo na pregled“, kazala je Milatović.

Ona je naglasila da jedan pregled može donijeti mir i omogućiti pravovremeno otkrivanje bolesti, podsjećajući da se iza svake dijagnoze nalazi žena sa svojim snovima, planovima i ljudima kojima znači mnogo.

„Zato danas ne govorimo samo o bolesti. Govorimo o životima koje možemo sačuvati i o trenucima koje tek treba da podijelimo sa onima koje volimo“, kazala je Milatović.

Ona je ukazala na to da žene često svoje potrebe stavljaju na posljednje mjesto, dajući prednost porodici, poslu i svakodnevnim obavezama, i pozvala ih da odvoje vrijeme za sebe i ne čekaju pojavu simptoma da bi potražile ljekarsku pomoć.

„Zakažite preventivni pregled jer vi ste važne. Vaše zdravlje je važno. Vaš život je važan. Ne samo zbog onih koji vas vole i kojima ste potrebne, već prije svega zbog vas samih“, poručila je Milatović.

On je ženama koje se već suočavaju sa rakom dojke poručila da ne moraju uvijek biti snažne i da imaju pravo da pokažu strah, tugu i umor, kao i da zatraže pomoć.

„Želim da znate da nijeste same i ne morate uvijek biti snažne“, kazala je Milatović, dodajući da je važno oboljelima pružiti podršku, saslušati ih i biti uz njih u najtežim trenucima.

„Imate pravo da se plašite, da zaplačete, da budete umorne, da zatražite pomoć. Vaša hrabrost nije u tome da nikada ne pokleknete. A na nama je da budem uz vas, da pružimo ruku kada je najteže, da saslušamo kada riječi nedostaju, da zagrlimo kada je zagrljaj potrebni od bilo čega drugog. “, poručila je Milatović.

Ona je zahvalila ljekarima, medicinskim sestrama i svim zdravstvenim radnicima koji svakodnevno brinu o zdravlju žena.

Milatović je poručila da svaka žena zaslužuje šansu, podršku i priliku da živi, voli i ostvaruje svoje snove.

Ona je rekla da poruka „Pobjeda počinje pregledom“ ne treba da ostane samo naziv panela, već da stigne do svake žene u Crnoj Gori.

„Zakažite pregled za sebe, za život koji je pred vama, za sve osmijehe, zagrljaje i trenutke koji vas tek čekaju. Jer naše zdravlje ne može da čeka“, poručila je Milatović.