Hapšenje samo kad dođe do trovanja: Ni 20-ak dana od prijave slučajeva botulizma, nema podataka o zaplijenjenim bočicama

Ni dvadesetak dana nakon što su dvije žene potražile pomoć zbog trovanja nakon upotrebe botoksa koji je nabavljen nelegalnim putem, ne zna se da li je u pitanju falsifikat i da li je u upotrebi još bočica spornog lijeka na našem tržištu.

U međuvremenu, još četiri žene su zbog dijagnoze botulizma završile na liječenju na Klinici za infektivne bolesti, a nakon toga na Klinici za kardiologiju i čovjek koji je koristio lijek protiv mršavljenja, nabavljen preko interneta.

Crnogorska policija procesuirala je oba slučaja, ali ne odgovara na pitanja “Vijesti” o tome koliko su od početka godine sproveli kontrola, akcija i drugih aktivnosti usmjerenih na suzbijanje nelegalnog prometa falsifikovanih, neregistrovanih ili na drugi način nedozvoljenih ljekova i medicinskih preparata. Redakcija je Upravu policije pitala i o tome koliko je takvih preparata od početka godine oduzeto, koje vrste i u kojim količinama, koliko osoba su uhapsili i koliko krivičnih prijava podnijeli i da li trenutno istražuju još slučajeva zbog prodaje ljekova putem interneta, društvenih mreža ili drugih nelegalnih kanala prodaje.

Odgovarajući na pitanja u vezi sa slučajem hospitalizacije muškarca kojem je pozlilo nakon korišćenja lijeka protiv mršavljenja, iz Uprave policije su rekli da su odmah po objavljivanju tekstova u medijima preduzeli mjere i radnje radi utvrđivanja činjenica i rasvjetljavanja okolnosti događaja.

“Policijski službenici su, ovim povodom, obavili razgovor sa navedenim licem - punoljetnim muškarcem, koji je, kako je kazao, koristio preparat pod nazivom ‘retatrutid”, koji još nije odobren za zvaničnu prodaju i nalazi se u fazi ispitivanja. On je izjavio da je navedeni preparat naručio putem interneta iz druge države. Policijski službenici nisu izuzeli navedeni preparat koji je ovo lice koristilo jer ga je on, po sopstvenom kazivanju, nakon upotrebe bacio. Policijski službenici su o navedenom upoznali državnog tužioca u Osnovnom državnom tužilaštvu u Podgorici. Preduzimaju se dalje mjere i radnje”, piše u odgovoru.

Botulizam i u Danskoj

Danski mediji objavili su da je u septembru šest osoba na ostrvu Zeland hospitalizovano zbog ozbiljnog trovanja nakon tretmana botulinum toksinom, koji je primijenjen zbog pojačanog znojenja ili u estetske svrhe.

Mediji pišu da ne mogu sa sigurnošću da dobiju potvrde da postoji povezanost između ovih šest slučajeva, ali da mnogo toga ukazuje na to da je riječ o tretmanu neodobrenim preparatom u neregistrovanoj klinici za estetiku ili o tretmanu koji je u domu samih osoba obavila neovlašćena osoba, ali niko od šestoro hospitalizovanih nije želio da navede gdje je obavio tretman.

Apelovali su na građane da ukoliko su bili podvrgnuti tretmanu botoksa i primijete simptome trovanja kao što su dvostruke slike ili drugi poremećaji vida, poteškoće s govorom i gutanjem, izražena slabost mišića, paraliza ili otežano disanje, kontaktiraju svog ljekara ili dežurnu medicinsku službu, a da u slučaju poteškoća sa disanjem ili gutanjem pozovu hitnu pomoć na broj 112.

Slučajevi trovanja botulinskim toksinom u Crnoj Gori takođe su zabilježeni prošlog mjeseca, kada je pet žena potražilo pomoć ljekara KCCG. Tada je uhapšena Julija Kušnereva koja je u neregistrovanom prostoru bez licence za rad obavljala tretmane, kao i Dražen Lakićević, inače zaposlen u farmaceutskom sektoru koji je nelegalnim putem sa Kosova ili iz Albanije nabavio sporni botoks.

Nakon odluke sudije za istragu da odbije predlog tužilaštva o mjerama nadzora, Krivično vijeće Osnovnog suda odlučujući po žalbi preinačilo je ta rješenja i osumnjičenoj Kušnerevoj izreklo mjeru obaveznog javljanja policiji i privremeno oduzimanje pasoša, dok je Lakićeviću izrečena mjera zabrana napuštanja stana.

Postupajuće vijeće je prekvalifikovao krivično djelo koje se stavljalo na teret osumnjičenoj Kušnerevoj, koja ima diplomu ljekara iz Ukrajine, ali ne i licencu za rad u krivično djelo nesavjesno pružanje ljekarske pomoći, za koje je zaprijećena i stroža kazna.

Sumnju da je pacijentkinjama aplikovan škodljiv preparat “Dysport” dodatno je pojačalo saopštenje crnogorskog Instituta za ljekove i medicinska sredstva (CInMED) da se ovaj botoks nalazi među ljekovima čije su falsifikovane serije identifikovane prethodnih godina u većem broju zemalja.

Botoks “Dysport”, koji je Lakićević nabavio ilegalnim putem, a Kušnereva ga aplikovala pacijentkinjama koje su kasnije razvile botulizam i primljene na bolničko liječenje, upravo je jedan od ljekova za koje su tokom posljednjih godina u različitim zemljama identifikovane falsifikovane serije i to u Ujedinjenom Kraljevstvu, Poljskoj, Norveškoj, Danskoj, Grčkoj, Turskoj, na Kipru, o čemu je upozorenje 2022. izdala i Svjetska zdravstvena organizacija.

SZO je 2022. godine izdao posebno upozorenje povodom otkrivanja falsifikovanih serija navedenog lijeka u više zemalja Evropske unije, Velike Britanije, Bliskog istoka i Latinske Amerike.

Britanska granična policija u saradnji sa britanskim regulatorom MHRA prošle godine zaplijenila je više od 4.700 bočica botoks preparata, a nakon što je tokom dva mjeseca registrovan 41 slučaj botulizma.

U Evropi zaplijenili ljekove vrijedne 33 miliona

U operaciji SHIELD VI, sprovedenoj od aprila do novembra 2025. pod koordinacijom Europola, uz podršku OLAF-a i drugih međunarodnih partnera, vlasti u 30 evropskih zemalja zaplijenile su ilegalne lijekove i druge proizvode vrijedne više od 33 miliona eura. Među istragama bila je i španska mreža za distribuciju ilegalnih lijekova za estetsku medicinu. Ipak, javni zbirni podaci ne potvrđuju koliko je, ako ih je bilo, zaplijenjeno preparata “Dysporta” ili drugih konkretnih brendova botulinum toksina”.

U okviru evropske operacije SHIELD VI, carinske službe 14 država članica Evropske unije zaplijenile su više od 3,1 milion tableta, 23.014 ampula i bočica, 104.000 pakovanja ilegalnih proizvoda i više od tone lijekova, doping-supstanci i drugih neodobrenih preparata. Prema podacima hrvatske policije, koja je objavila zbirne rezultate šire operacije koordinisane od strane Europola, zaplijenjeno je i 3.219.952 tablete i pilula ilegalnih lijekova, 916.173 bočice i ampule ljekova, kao i dodatnih 4.587.835 tableta i pilula i 1.170.383 komada doping-supstanci. Ukupna vrijednost zaplijenjene robe procijenjena je na više od 33,1 milion eura.

Razmjere akcije ilustruju i rezultati istraga: tokom operacije u 30 zemalja podnijete su krivične prijave protiv 3.354 osobe, pokrenuto je 907 istraga, razbijene su 43 organizovane kriminalne grupe, zatvoreno pet tajnih laboratorija i deset proizvodnih pogona, a ugašeno je 66 internet stranica povezanih s ilegalnom prodajom.

CInMED: Ljekove nabavljati samo legalno, a nakon preporuka zdravstvenih radnika

Institut za ljekove i medicinska sredstva Crne Gore (CInMED) ponovo je apelovao na građane da ljekove nabavljaju isključivo u zdravstvenim ustanovama i koriste ih u skladu sa preporukama zdravstvenih radnika, upozoravajući na ozbiljne zdravstvene posljedice koje mogu izazvati falsifikovani preparati.

Iz CInMED-a su ukazali na značaj nabavke ljekova kroz legalne i kontrolisane lance distribucije, kao i sprovođenja tretmana botulinskim toksinom isključivo u registrovanim zdravstvenim ustanovama, od strane ovlašćenih zdravstvenih radnika.

“Proizvodi nepoznatog porijekla i sastava, kao i neadekvatno doziranje ili primjena, mogu dovesti do ozbiljnih zdravstvenih posljedica”, upozorili su iz Instituta.

Kako su naveli, u proteklom periodu zabilježene su brojne prijave sumnje na falsifikovanje, ali i potvrđeni slučajevi falsifikovanog preparata “Dysport”, kako u zemljama Evropske unije, tako i širom svijeta.

Prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) i Evropskog direktorata za kvalitet ljekova i zdravstvenu zaštitu (EDQM), od 2020. godine do danas falsifikati ovog lijeka otkriveni su u Ujedinjenom Kraljevstvu (2022), Poljskoj (2022), Grčkoj (2023), Norveškoj (2024), Slovačkoj (2026), Izraelu (2020. i 2024), Turskoj (2022, 2023. i 2026), Jordanu (2022), Kipru (2023), Meksiku (2022), Kuvajtu (2022), Saudijskoj Arabiji (2025), Kostariki (2025), Brazilu (2026), Alžiru (2026) i Argentini (2026).

Iz Instituta su pojasnili da su u tim slučajevima utvrđene nepravilnosti u identifikacionim podacima, pakovanju i drugim karakteristikama proizvoda, dok je proizvođač Ipsen potvrdio da je riječ o falsifikatima.

CInMED je ukazao i na slučaj iz Danske, gdje je u septembru 2026. godine šest osoba hospitalizovano zbog komplikacija nakon primjene botulinskog toksina u estetske svrhe.

Kako su saopštili, nadležne danske institucije, odnosno Agencija za bezbjednost pacijenata Danske, izrazile su sumnju da je korišćen neodobren preparat u neregistrovanoj klinici ili da je tretman obavio neovlašćeni pružalac usluge.

“Nije potvrđeno da su svi slučajevi međusobno povezani, niti je utvrđeno da li su simptomi posljedica primijenjenog preparata, nepravilnog doziranja ili samog postupka”, navodi se u informacijama koje je saopštio CInMED.

Iz Instituta su naglasili da, zbog nedostatka pouzdanih informacija o primijenjenom proizvodu, još nije utvrđeno da li je u Danskoj korišćen falsifikovani “Dysport”.