ANALIZA SOCIO-EKONOMSKE EFIKASNOSTI MHE

WWF: Projekti malih hidroelektrana neisplativi bez subvencija

"Zahvaljujući uspostavljenom sistemu podsticaja proizvodnje električne energije iz obnovljih izvora prosječna privatna isplativost 11 projekata mHE koje su obrađene u analizi, tj. isplativost iz ugla investitora i zajmodavca je izrazito visoka", navodi se u saopštenju WWF Adria
782 pregleda 3 komentar(a)
Ilustracija, Foto: Shutterstock, Shutterstock, Shutterstock, Shutterstock
Ilustracija, Foto: Shutterstock, Shutterstock, Shutterstock, Shutterstock

Privatna isplativost projekta malih hidroelektrana (mHE)  pada na neprihvatljivo nizak nivo kada se projekcije očiste od subvencija, odnosno kada se simularaju bilansi na način da se u njima polazi od tržišnih cijena, saopšteno je iz WWF Adria. 

To se navodi u analizi socio-ekonomske efikasnosti malih hidroelektrana u Crnoj Gori, koju je uradio prof. dr Milenko Popović, za potrebe WWF-a, svjetske organizacije za zaštitu prirode.

"Zahvaljujući uspostavljenom sistemu podsticaja proizvodnje električne energije iz obnovljih izvora prosječna privatna isplativost 11 projekata mHE koje su obrađene u analizi, tj. isplativost iz ugla investitora i zajmodavca je izrazito visoka", navodi se u saopštenju WWF Adria. 

Prema sprovedenoj analizi ona iznosi 15,5% i daleko je veća od takozvane zahtijevane stope prinosa, odnosno minimalne stope po kojoj su preduzetnici spremni da investiraju u posao tog nivoa rizika, a koja u slučaju energetike iznosi oko 8%.

“Dodatno, ako analizirane projekte mHE posmatramo samo iz perspektive vlasnika kompanija koje gazduju mHE, tada stopa prinosa svih projekata u prosjeku iznosi gotovo nevjerovatnih 53,5%. Očito ovdje se radi o gotovo spektakularno visokoj stopi prinosa. Ovo dodatno uvećanje stope prinosa je rezultat činjenice da su ovi “'dobro zaštićeni' projekti dominantno finansirani putem kredita”, navodi se u analizi prof. dr Milenka Popovića.

On je dodao da projekti mHE, koji svi skupa imaju negativnu vrijednost ekonomskog toka, a nemaju istovremeno neke nemonetarne pozitivne eksterne koristi, kao što su koristi od ekoloških usluga  kojima bi to kompenzirali, moraju biti društveno loši projekti.

"Naime, utvrđeno je da je sadašnja vrijednost ekoloških koristi nastalih usljed smanjenja emisije CO2 ekvivalentna godišnjoj vrijednosti koja se kreće u rasponu od 192,000 eura godišnje do 249,000 eura godišnje.Te koristi čine osnovu kojom se opravdavaju subvencije za proizvodnju struje u mHE. Međutim, ove koristi su više nego četiri puta manje od subvencija koje bi upravo trebale da predstavljaju nadoknadu za nemonetarne koristi. Dodamo li ovome vrijednost ekoloških šteta od mHE, koja je višestruko veća od koristi, slika katasrofalne štete postaje potpuna", navodi se u saopštenju WWF Adria koje potpisuje Milija Čabarkapa.

U saopštenju se dodaje da ostoje i pozitivni uticaji mHE na blagostanje nekih zainteresovanih strana: državni budžet, javni prihodi lokalne samouprave, novo-zaposleni. Međutim ti su pozitivni efekti višestruko manji od negativnog uticaja subvencija na smanjenje blagostanja potrošača.

Subvencionisane cijene električne energije u Crnoj Gori doprinose smanjuju potrošačevog viška, kao mjere njegovog blagostanja  i u istoj srazmjeri dovode do povećanja proizvođačevog profita. Drugačije rečeno ove cijene dovode do preusmjeravanja sredstava iz ruku potrošača u ruke vlasnika kapitala mHE. 

“Važno je napomenuti da se u prethodnim godinama od povlašćenih proizvođača električne energije iz mHE energija otkupljivala po cijeni koja je 61% do 2,14 puta veća od cijena na međunarodnom tržištu, a direktno na štetu građana Crne Gore koji iz ovog razloga imaju povećane račune za električnu energiju.  Građani Crne Gore će i u nadolazećem periodu recesije i ukupne ekonomske stagnacije zemlje zbog posljedica izazvanih virusom SARS-CoV-2 kroz račune za električnu energiju nastaviti sa plaćanjem subvencija investitorima u mHE “, navodi Milija Čabarkapa, iz WWF Adrije.

Dodaje se da slika postaje još poraznija kada se pogleda uticaj projekta mHE na druge djelatnosti. 

"Sprovedena analiza u kojoj se upoređuju kretanja nakon preduzimanja projekata sa onim kojim bi imali bez projekta, je pokazala da su očekivani gubici u poljoprivredi mjereni preko neto sadašnje vrijednosti na nivou od oko 7.020.000 eura. U turizmu tako definisani gubici su na nivou od najmanje 3.490.000 eura pa do 4.656.000 eura. Mjereni u prosječnom godišnjem iznosu ovi gubici u djelatnosti poljoprivrede iznose preko 560.000 eura godišnje, dok su ti gubici u turizmu oko 400.000 eura godišnje", navodi se u saopštenju.

Zbog toga, kako su istakli, Vlada moram ukinuti plaćanje podsticaja.

„Zbog svega navedenog, kao i zbog izuzetnog negativnog uticaja na životnu sredinu, Vlada Crne Gore mora trajno ukinuti plaćanje podsticaja za male hidroelektrane te raskinuti do sad potpisane ugovore o koncesiji, a za koje je WWF Adria već objavila da su sadržali preko dvadeset nezakonitosti i nepravilnosti. Tako bi se spriječilo uništavanje naših rijeka te bi se izbjegli dodatni gubici za građane, a sredstva za subvencije mogu se usmjeriti prema društveno korisnim projektima i zaštiti životne sredine“, zaključuje Čabarkapa.

Iz WWF Adria podsjećaju na zahtjev koji su uputili.

"Prupa nevladinih organizacija (NVO) krajem marta ove godine uputila zahtjev Vladi i Ministarstvu ekonomije da stave van pravne snage uredbu o isplati subvencija za struju proizvedenu iz obnovljivih izvora energije. Do danas Vlada i Ministarstvo ekonomije nijesu odgovorili na ovaj zahtjev", zaključuje se u saopštenju WWF Adria.