Nefunkcionalnost novog sistema IRMS Poreske uprave stvara velike probleme privrednicima, računovođama, advokatima i notarima, dok Poreska uprava i treću put pomjera rokove za digitalnu obradu IOPPD obrazaca (obračun poreza i doprinosa na mjesečne zarade) i PDV prijava.
Već mjesec i po uopšte neradi dio sistema za obradi IOPPD obrazaca, za osnivanje novih firmi ili promjene ovlašćenih osoba, dok djelimično i povremeno radi dio digitalnog sistema koji se odnosi na mogučnost predaje finansijskih izvještaja i izdavanje potvrda, uvjerenja i sličnih dokumenata.
Iz Unije poslodavaca “Vijestima” su kazali da su zbog problema u radu IRMS-a zatražili da se rok iz Zakona o privrednim društvima za obavezno usklađivanja statutarnih akata do 31. marta produži do kraja septembra, kao i da su organizovali više savjetovanja i radionica sa Poreskom upravom kako bi pokušali da se prevaziđu problemi.
Advokatica Andrea Kažić ukazuje da je od 30. decembra u potpunosti van funkcije dio sistema koji se odnosi na bivši centralni registar privrednih subjekata, odnosno da je već mjesec i po nemoguće osnovati novo preduzeće ili promijeniti ovlašćenu osobu i obaviti druge statutarne promjene, čime je, kako tvrdi, privreda blokirana.
Poreska uprava je 30. decembra prestala sa prijemom papirnih zahtjeva i obrazaca i u potpunosti prešla na digitalni sistem IRMS, uz najavu da će on biti u potpunoj funkciji od 12. januara. Kako je zakonski rok za predaju IOPPD obrazaca i PDV prijava do 15. u mjesecu za prethodni mjesec, prvo je Poreska uprava taj rok, ali i najavu potpune primjene sistema, pomjerila za 30. januar, pa kako problem nije riješen ni do tada, PU ponovo pomjera rok za 15. februar. Prema novom saopštenju PU, rok za primjenu sistema i predaju IOPPD obrazaca i PDV prijava je sada pomjeren za 27. februar.
Iz Unije poslodavaca kazali su “Vijestima” da su izazovi pri korišćenju novog IRMS-a bili prisutni od samog početka njegove primjene.
“Vođena time, Unija poslodavaca je prethodnog mjeseca održala dva savjetovanja za svoje članove, kako bi oni kroz prezentacije i direktnu komunikaciju sa nadležnim službama Poreske uprave dobili sva potrebna pojašnjenja, informacije i uputstva za korišćenje novog IRMS-a. Ove radionice su bile od velikog značaja za poboljšanje komunikacije između privrednika i Poreske uprave, razmjenu informacija, pojašnjenje otvorenih pitanja i konstruktivan dijalog”, naveli su iz ove organizacije.
Oni navode da je 1. januara stupio na snagu novi Zakon o privrednim društvima uz obavezu usklađivanja statutarnih akata svih preduzeća sa novim zakonom u roku do 31. marta 2026. godine.
“Novi integrisani informacioni sistem koji prati ovaj postupak usklađivanja je u određenim periodima bio faktički blokiran, što je kod privrednih subjekata izazvalo alarmantno stanje i značajno usporilo redovno poslovanje, kao i aktivnosti pred drugim državnim organima. Unija poslodavaca je ovim povodom Vladi i Savjetu za konkurentnost krajem januara uputila zahtjev za produženje roka za usklađivanje sa tri na devet mjeseci. Nadamo se da ćemo naići na razumijevanje imajući u vidu da se pred obavezom preregistracije nalazi oko 70.000 subjekata, što je objektivno nemoguće okončati u postojećem roku”, saopštili su iz UPCG.
Advokatica Kažić navodi da je Poreska uprava IRMS najavila kao ključni korak ka modernoj i efikasnoj poreskoj administraciji, koji će početi sa radom 12. januara.
“Međutim, umjesto olakšanja poslovanja i ubrzanja procedura, Crna Gora je tim datumom ušla u potpuni institucionalni i tehnički kolaps poreskog sistema. Od 30. decembra 2025. godine, kada je Poreska uprava prestala da prima zahtjeve u papirnoj formi, do danas, privreda je praktično blokirana. IRMS sajt je nedostupan, usporen ili povremeno radi svega sat ili dva, nakon čega ponovo prestaje. Dio sistema koji obuhvata osnivanje društava i statusne korporativne promjene, uopšte nije u funkciji. Sistem koji je trebalo da unaprijedi poslovni ambijent, isti taj ambijent je paralisao”, navela je Kažić.
Ona ukazuje da je poseban problem što nije predviđeno nikakvo prelazno rješenje.
“U svim ozbiljnim administrativnim reformama, naročito onima koje se tiču digitalizacije, standard je paralelno funkcionisanje starog i novog sistema u prelaznom periodu. U Crnoj Gori se desilo suprotno: stari sistem je ugašen ‘preko noći’, dok novi nije zaživio. Posebno zabrinjava ćutanje institucija. Ne oglašava se direktor Poreske uprave, ne reaguje Ministarstvo finansija, Ministarstvo pravde, niti Notarska komora. Umjesto zvaničnih objašnjenja i jasnih rokova, poslovna zajednica danima sluša istu rečenicu: “biće sve spremno sledeće nedjelje”. Ta sledeća nedjelja, međutim, nikako da dođe. Ovo nije tehnički problem. Ovo je institucionalni propust sa direktnim ekonomskim posljedicama. Stranim investitorima je nemoguće objasniti da država koja se deklarativno bori za investicije, u isto vrijeme ne može da registruje ni jedno jedino novo društvo”, kazala je Kažić.
Ona navodi da se sada nameće legitimno pitanje: ko će snositi odgovornost za štetu koja je nanijeta privredi, građanima i državi.
Notari neće ovjeravati dok se problemi ne riješe
Iz Notarske komore “Vijestima” su kazali da su pojedini tehnički i proceduralni aspekti elektronskog podnošenja dokumentacije Poreskoj upravi neprecizni i kontradiktorni, zbog čega traže dodatno normativno i tehničko preciziranje.
Oni ukazuju da notari ne mogu početi da elektronski ovjeravaju i/ili potvrđuju osnivačke akte privrednih društava, dok nadležni ne riješe pitanja na koja ukazuju od početka primjene.
Naveli su da se od 1. januara primjenljuju nova zakonska rješenja koja su donijela značajne izmjene u oblasti osnivanja, statusnih promjena i registracije privrednih društava, uključujući obaveznu elektronsku komunikaciju sa registrom.
“U praksi je uočeno da su određena pitanja u vezi s usklađenošću Zakona o registraciji privrednih i drugih subjekata i Zakona o privrednim društvima sa zakonima koji uređuju notarsku djelatnost, kao i pojedini tehnički i proceduralni aspekti elektronskog podnošenja dokumentacije, u znatnoj mjeri neprecizna, pa u nekim segmentima i kontradiktorna i zahtijevaju dodatno normativno i tehničko preciziranje. U tom smislu i smislu navedenih okolnosti, pojedini postupci pred CRPS-om su usporeni”, ukazuju iz Notarske komore.
Oni navode da su netačne informacije da su notari “nepripremljeni” dočekali primjenu novih propisa.
“Tokom prošle godine uporno smo ukazivali na moguće kolizije u novim zakonima, te tražili njihovo usklađivanje, ili u krajnjem relevantno tumačenje i uputstva za njihovu primjenu, upozoravajući da bez toga neće biti moguće postupati po navedenim propisima. Notarska komora je odmah po uočavanju navedenih problema, inicirala komunikaciju sa nadležnim institucijama i održala više radnih sastanaka sa ciljem prevazilaženja spornih aspekata tumačenja i obezbjeđivanja nesmetane primjene propisa. Istovremeno, ističemo da su se notari tehnički i kadrovski pripremili i u potpunosti su spremni za digitalizaciju poslovanja i elektronske ovjere u skladu sa Zakonom o registraciji privrednih subjekata, ali je problem u novim zakonskim propisima koji nisu na precizan način propisali formate u kojima se vrši potvrđivanje, ovjera i digitalizacija notarskih akata i digitalizovani notarski akti dostavljaju CRPS. I pored upornog insistiranja NKCG na razrješenju ovih pitanja, ista do danas nisu riješena. Dok ta pitanja ne riješe ministarstva i drugi državni organi nadležni za primjenu novih propisa, notari ne mogu početi da elektronski ovjeravaju i/ili potvrđuju osnivačke akte privrednih društava”, navedeno je iz ove komore.
Bonus video:
