Udruženja Međunarodnih prevoznika tereta Crne Gore u naredne dvije sedmice ponovo će organizovati blokade puteva u blizini graničnih prelaza, jer je radna grupa Evropske komisije odbila predloge prevoznika sa zapadnog Balkana da budu izuzeti iz novih šengen pravila a nezadovoljni su i jer crnogorska Vlada nije ispunila dogovor u vezi domaćih zahtjeva sa januarskog protesta.
To je nezvanično saopšteno “Vijestima” iz tog udruženja kamiondžija, a kao datum početka protesta razmatra se 12. ili 13. mart i on će biti dogovoren sa ostalim udruženjima prevoznika iz regiona. Udruženje prevoznika iz Bosne i Hercegovine već je donijelo odluku da blokira sve granične prelaze te države od 12. marta ako do 10. marta ne budu ispunjen zahtjev o izuzimanju regiona od novih šengen pravila.
Crna Gora je izuzetno uvozno zavisna, tako da duža blokada granica i drumskog prevoza roba može izazvati poremećaje u snabdijevanju hrane i naftnih derivata.
Crnogorski prevoznici o protestu će odlučiti narednih dana, ali je vjerovatno da će svi u regionu organizovati blokade od istog dana na sličan način kao i u januaru.
“Granice Crne Gore sa EU (Debeli brijeg i Luka Bar) biće blokirane zbog toga što se ne mijenja ETIAS, a ostali prelazi sa zemljama regiona jer Vlada nije ispunila dogovor u vezi sa zahtjevom koji su njoj bili upućeni”, kazao je sagovornik “Vijesti” iz crnogorskog udruženja prevoznika.
Nisu kabinski radnici
ETIAS pravila stupaju na snagu sredinom aprila, a njima se drumskim prevoznicima tereta ne priznaje status kabinskih radnika, za razliku od avionskih i brodskih prevoznika, već se praktično tretiraju kao turisti - odnosno u periodu od 180 dana na teritoriji članica EU mogu da borave/rade najviše 90 dana. Odnosno mjesečno će moći da voze kroz teritoriju EU najviše deset dana mjesečno, zbog čega više neće biti konkurentni prevoznicima iz EU koji će moći lakše da dobiju sve poslove prevoza između EU i država zapadnog Balkana.
Prevoznici na ovaj problem upozoravaju godinama, a pregovori sa radnom grupom EU organizovani su tek nakon što su krajem januara blokirali sve granične prelaze u regionu na kojima se obavlja kamionski transport.
Međutim, radna grupa je prije dvije sedmice odbila predlog da prevoznici sa zapadnog Balkana budu izuzeti, odnosno da dobiju status kabinskih radnika, uz članova iz EU komentare “da su zahtjevi nemogući, suviše kreativni i suprotni sa zakonom Šengena”.
Nakon toga, predstavnici EU su kao rješenje predložili da transportna preduzeća iz regiona osnuju firme na teritoriji EU, kao i da vozači prijave boravak u najbližim državama EU. Međutim prevoznici su to odbili kao mogućnost jer bi podnošenje tih prijava trajalo mjesecima, ako uopšte bude uspješno, a oni bez posla ostaju već naredni mjesec.
Protest za opstanak
Udruženje prevoznika iz BiH konzorcijum “Logistika BiH” najavio je blokade granica 12. marta ukoliko se ne riješi problem boravka vozača u EU do 10. marta. Oni imaju iste zahtjeve prema EU kao i prevoznici iz Crne Gore, Srbije i Sjeverne Makedonije, i zajedno su organizovali blokade granica od 26. januara.
“Ova odluka nije politička. Ona je egzistencijalna”, navodi se u saopštenju konzorcijuma “Logistika BiH” od prije dva dana.
Njihovi zahtjevi, koji će najvjerovatnije biti zahtjevi svih prevoznika sa zapadnog Balkana, odnose se na uspostavljanje moratorijuma na restriktivnu primjenu pravila boravka za kabinsko osoblje u međunarodnom drumskom prevozu robe i putnika, uz definisanje posebnog statusa profesionalnih vozača; jasan i kredibilan politički odgovor prema institucijama Evropske unije, s ciljem zaštite domaćih prevoznika od, kako navode, prakse koja ih dovodi u neravnopravan položaj u lancima snabdijevanja; hitno i koordinisano unutrašnje djelovanje svih institucija BiH prema EU, uz konkretne zaključke i precizne rokove; kao i na privremenu finansijsku mjeru, odnosno uvođenje mjesečne subvencije u rasponu od 21 do 30 miliona KM, kao kompenzacionog mehanizma za gubitke nastale usljed ograničenja poslovanja na tržištu EU, do donošenja sistemskog rješenja.
Oni su naveli da su na protest prisiljeni kako bi zaštitili “dostojanstvo rada i opstanak hiljada porodica’, apelovali na razumijevanje građana i poručili da će blokade granica ovaj put trajati do ispunjenja zahtjeva.
Nije ispunjena ni većina domaćih zahtjeva
Iz udruženja je “Vijestima” saopšteno i da nije ispunjena većina zahtjeva crnogorskih prevoznika koje je Vlada bila prihvatila 29. januara. Ti zahtjevi su se odnosili na povećanja iznosa povrata akciza na gorivo koje imaju njihove kolege u regionu, bržem povratu iznosa PDV-a na 30 do 60 dana jer sada čekaju godinama, kao i da se produži rad carinskim i fitosanitarnih inspekcija kako bi bili prilagođeni potrebama prevoznika kao poreskih platiša.
Prethodni protest prevoznika trajao je od 26. do 29. januara, kada im je obećano formiranje radne grupe sa EU za razmatranje zahtjeva u vezi ETIAS pravila, ali i kada je Vlada obećala da će ispuniti najveći dio zahtjeva koji je bio njoj upućen.
Nakon sastanka sa predstavnicima Vlade 29. janura, saopšteno je da će se PDV vraćati u zakonskom roku do 60 dana, da će procedure uvoza i izvoza od ulaza do granične ispostave biti do 72 sata, da će biri usvojen predlog za beneficirani radni staž, a da će povećanje povrata akciza zavisiti od razgovora sa EU. Tada je bilo dogovoreno da se radno vrijeme fitosanitarnih i veterinarskih inspektora na većim graničnim prelazima produži od 7 do 20 časova, dok će subotom raditi od 8 do 14 časova.
Bonus video:
