U novom nacrtu izmjena i dopuna Prostorno-urbanističkog plana Opštine Šavnik Hidroelektrana Komarnica ostaje kao varijanta ekonomskog i energetskog razvoja Crne Gore i značajan privredni subjekt i poslodavac u ovoj nerazvijenoj i najmanjoj crnogorskoj opštini, dok se u Izvještaju o strateškoj procjeni uticaja na životnu sredinu tog plana, kao glavna preporuka navodi da se odustane od njene izgradnje.
Nacrt izmjena PUP-a Šavnik i Izvještaju o strateškoj procjeni uticaja tog plana na životnu sredinu nalaze se na javnoj raspravi od 25. maja, a trajaće do 22. juna. Ministarstvo prostornog planiranja i Opština Šavnik organizovaće centralnu prezentaciju 12 juna u skupštinskoj sali Opštine Šavnik od 11 do 13 časova.
HE u svim planovima
U nacrtu plana se navodi da je izgradnja hidroelektrane Komarnica predviđena Prostornim planom Crne Gore do 2040. godine, Strategijom razvoja energetike Crne Gore do 2030. godine, Nacionalnom strategijom održivog razvoja Crne Gore do 2030. godine, kao i da se nalazi u Detaljnom prostornom planu za HE Komarnica iz 2020, Prostornom planu posebne namjene za Durmitorsko područje iz 2016. godine, PUP-u Plužina iz 2012 i PUP-u Šavnika iz 2014. godine.
U nacrtu plana se navodi da je projekat izgradnje HE Komarnica podržan je od strane Evropske komisije i da se svrstava u red ekološki prihvatljivih projekata.
“Za HE Komarnica su izdati urbanističko tehnički uslovi i u toku je izrada projektne dokumentacije (Idejni projekat). Elaborat o procjeni uticaja predmetnog projekta je osporen od strane Agencije za zaštitu životne sredine i čeka se konačan stav nakon obavljanja potrebne procedure. Projekat HE Komarnica je najspremniji u tehničkom smislu za realizaciju, međutim sa aspekta zaštite prostora i uticaja na životnu sredinu, nema podršku od strane institucija nadležnih za zaštitu životne sredine. Uvažavajući nesporan veliki značaj HE Komarnica u energetskom sistemu Crne Gore, a sa druge strane, ekološke zahtjeve i zahtjeve zaštite prostora, za konačno donošenje odluke o izgradnji HE Komarnica, važno je da se u okviru projektne dokumentacije i prateće procjene uticaja na životnu sredinu donesu zaključci od nadležnih institucija Crne Gore”, navedeno je u nacrtu plana.
U Prostornom planu Crne Gore do 2040, koji je usvojen 2025. godine, kao i u Strategiji razvoja energetike do 2030. HE Komarnica je glavni energetski objekat čija je izgradnja neophodna da bi se mogla zamijeniti proizvodnja struje iz Termoelektrane Pljevlja do 2040. Elektroprivreda od početka godine već plaća penale zbog proizvodnje struje iz uglja, odnosno umanjuju se njeni prihodi od izvoza struje u članice EU.
Odustati zbog velikih uticaja
Međutim, u Izvještaju o strateškoj procjeni uticaja na životnu sredinu nacrta izmjena PUP-a Šavnik kao glavna preporuka se navodi da se mora odustanje od njene izgradnje. Izvještaj je za potrebe i po narudžbi Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, uradila specijalizovana firma Biotehnički centar iz Bijelog Polja.
“Za projekat izgradnje HE Komarnica, nijesu definisane adekvatne kompenzacione mjere, niti je kompenzacija u funkcionalnom i ekološkom smislu realno ostvariva, a imajući u vidu obim i karakter očekivanih uticaja, pa se predlaže odustajanje od ovog projekta”, navedeno je označeno kao ključni nalaz procjene.
U izvještaju se ukazuje da je strateška procjena pokazala da plan sadrži i rješenja koja bi izazvala značajne negativne, kumulativne, prekogranične i u pojedinim slučajevima nepovratne uticaje na životnu sredinu, naročito u dijelu voda, biodiverziteta, pejzaža i geodiverziteta.
“Ovi uticaji su posebno izraženi kod velikih infrastrukturnih i energetskih zahvata, uključujući hidroenergetske objekte, eksploataciju mineralnih sirovina, saobraćajnice i energetske koridore. Posebno se izdvaja projekat izgradnje HE Komarnica, koji bi, ukoliko bi se realizovao, doveo do trajne transformacije riječnog i kanjonskog ekosistema, promjene hidrološkog režima, gubitka staništa, fragmentacije prostora i degradacije izuzetnih pejzažnih i geoloških vrijednosti. Za ovakav zahvat nijesu definisane adekvatne kompenzacione mjere, niti se može smatrati da kompenzacija uopšte može biti ostvariva u funkcionalnom i ekološkom smislu, imajući u vidu prirodu i obim očekivanih uticaja. Gubici koji bi nastali realizacijom ovog projekta odnose se na jedinstvene i neobnovljive prirodne sisteme, zbog čega se ne mogu nadomjestiti mjerama kompenzacije na drugim lokacijama ili kroz tehnička rješenja”, navedeno je u izvještaju.
Energetika važna, ali je i priroda
Ukazuju da je izgradnja elektroenergetskih objekata nesumnjivo važna za razvoj zajednice, unapređenje energetskog sistema i stvaranje uslova za održiv ekonomski napredak, ali i da nijedan razvojni cilj ne smije biti ostvaren po cijenu trajnog gubitka najvrednijih prirodnih dobara.
Oni navode da je najveći potencijal Šavnika očuvana priroda i da ekonomski razvoj treba zasnivati na ekoturizmu i proizvodnji zdrave hrane.
“Dalji razvoj opštine Šavnik potrebno je primarno zasnivati na održivom korišćenju prirodnih resursa, uz afirmaciju djelatnosti koje su kompatibilne sa očuvanjem prostora i njegovih vrijednosti. To se prije svega odnosi na razvoj ekoturizma, održive i tradicionalne poljoprivrede, valorizaciju pejzažnih i kulturnih dobara, kao i unapređenje lokalnih proizvoda i usluga koji počivaju na očuvanoj prirodnoj osnovi. Očuvana priroda predstavlja ključni i dugoročno najstabilniji razvojni resurs ovog prostora, koji direktno doprinosi kvalitetu života i ekonomskim mogućnostima lokalnog stanovništva, ali i predstavlja zajedničko dobro svih građana Crne Gore. Nasuprot tome, intenzivni infrastrukturni i energetski zahvati često podrazumijevaju visoka ulaganja, dug period realizacije i neizvjesnu ekonomsku isplativost, uz nepovoljan odnos dugoročnih troškova i koristi, pri čemu se potencijalni benefiti ne ostvaruju nužno u korist lokalne zajednice niti šire javnosti, dok su negativni uticaji na prirodne resurse izvjesni i trajni. U tom smislu, razvoj zasnovan na očuvanju prirodnih vrijednosti predstavlja pouzdaniji i održiviji pravac u odnosu na projekte koji podrazumijevaju njihovu degradaciju”, navedeno je u izvještaju.
Osim odustajanja od izgradnje HE Komarnica među preporukama Izvještaja su i integrisati mjere zaštite prirode i životne sredine u sve planove nižeg reda, odustati od eksploatacije sedimentske stijene sedre u hidrografskom slivu Bukovice, izbjegavati realizaciju projekata koji trajno, nepovratno i značajno degradiraju prostor, razvoj zasnivati na očuvanoj prirodi kao ključnom resursu, uz razvoj održive poljoprivrede, ekoturizma i promociju prirodnih vrijednosti, unaprijediti promociju i valorizaciju prirodnih vrijednosti kao osnove lokalnog razvoja, rješenja usmjeravati ka održivim pristupima i minimalnom uticaju na životnu sredinu, razvijati OIE uz ograničenja na rješenja koja ne ugrožavaju prirodne vrijednosti, jačati lokalne kapacitete za zaštitu prirode i prostorno planiranje, promovisati održive oblike korišćenja prirodnih resursa i nastaviti sa informisanjem i uključivanjem javnosti u sve faze planiranja.
Plan za Šavnik predviđa gradnju solarnih elektrana na području Duži i Dubovskog, proširenje vjetroelektrane na Krnovu, novu VE Bijela na lokaciji Malinsko, kao i u katastarskim opštinama Krnja Jela, Boan, Tušinja i Timar.
Jakić: Tražili smo izmjene zbog investitora koji žele da ulažu u seoski turizam
Predsjednik Opštine Šavnik Jugoslav Jakić kazao je “Vijestima” da je cilj plana stvaranja kvalitetnih preduslova za dalji lokalni ekonomski razvoj i održivo korišćenje prirodnih potencijala naše opštine.
“Izmjene i dopune planskog dokumenta pokrenute su na inicijativu Opštine Šavnik, usljed sve većeg interesovanja građana, privrednika i investitora za razvoj turizma, posebno ruralnog i seoskog turizma, koji u posljednjim godinama predstavlja jednu od najperspektivnijih razvojnih grana na području opštine. Dosadašnji planski dokument bio je dominantno usmjeren na razvoj poljoprivrede kao osnovne djelatnosti, međutim, savremeni razvojni trendovi, prirodni potencijali i potrebe tržišta ukazali su na potrebu redefinisanja razvojnih prioriteta i stvaranja prostora za intenzivniji razvoj turističke privrede, uz očuvanje prirodnih resursa i autentičnosti područja”, kazao je Jakić.
On je naveo da Opština želi da promoviše principe održivog razvoja i izradi planski dokument koji će predstavljati kvalitetnu osnovu za otvaranje novih investicija, razvoj lokalnog preduzetništva, unapređenje infrastrukture i stvaranje novih radnih mjesta, uz istovremeno očuvanje životne sredine i tradicionalnih vrijednosti ovog kraja.
“Pozivam sve građane, predstavnike stručne javnosti, privrednike, nevladine organizacije i sve zainteresovane subjekte da aktivno učestvuju u javnoj raspravi, dostave svoje sugestije, predloge i mišljenja, kako bi zajedno doprinijeli kreiranju kvalitetnog i održivog planskog dokumenta koji će odrediti budući razvoj opštine. Javna rasprava predstavlja priliku da se kroz otvoren dijalog i zajedničko djelovanje definišu najbolja rješenja u interesu svih građana opštine”, kazao je Jakić.
U dva hotela, kampovima i domaćinstvima 1.046 ležajeva
Nacrt izmjena plana predviđa da se u Šavniku i Boanu formiraju hoteli, a da se na seoskom prostoru omogući i podstiče razvoj seoskog i ekoturizma u domaćinstvima i kampovima. Ukupan broj ležajeva u svim kategorijama smještaja predviđen je na 1.046.
“Glavni turistički sadržaji planirani su u blizini ključnih turističkih atrakcija, na lokacijama: Pošćenje, Gornja Bukovica (Popov Do), Kruševice, Miloševići, Donja Bukovica, Krnja Jela, kao i u naseljima Šavnik i Boan. Izgradnja turističkih smještajnih kapaciteta u ruralnom području planirana je kroz različite forme smještaja - ecolodge, agroturističko gazdinstvo, etno-selo, skijaško selo, kamp i druge, dok se u Šavniku i Boanu predviđa rekonstrukcija postojećih i izgradnja novih hotelskih kapaciteta”, navedeno je u planu.
Predlaže se da se na potezu Kruševice - Miloševići, u pravcu Krnovske glavice, ispitaju mogućnosti za izgradnju rekreativnog skijališta sa manjim smještajnim kapacitetima na vrhu i na dnu staze.
Ukazuje se da je kanjon Bijele povoljan za ribolov i kupanje, Krnovska visoravan za biciklizam i paraglajding, Meki do za dječje skijalište, planina Kravice i Lole za pješačenje i planinarenje, katuni Konjev do, Štirni do i Biovske gore za lov...
U Bukovici je predviđena izgradnja ekskluzivnog eko-lodž naselja u divljini, sa tematskim sadržajima vezanim za vodu, meditaciju, zdravlje i aktivne vidove odmora u prirodi (sportske aktivnosti, pješačenje, vožnja bicikla, jahanje i dr.).
U Boanu se predviđa rekonstrukcija zgrade starog hotela u minimum tri zvijezdice, agroindustrijski kompleks, kao i eventualno manje akumulacije na Tušini i Bukovici.
Fabrike vode, čaja, bentonita, sirare, novi tunel, brza cesta...
Najznačajniji planirani industrijski objekti su fabrike (pogoni) za flaširanje vode u Bukovici, pogon za proizvodnju i pakovanje čaja u Đuričinom dolu, pogon za proizvodnju sira (sirara) u gradu Šavniku, pogoni za preradu mlijeka (mljekare) u Boanu i Gornjoj Bukovici, mini-klanica i sušara u Boanu.
Predviđaju se detaljna geološka istraživanja i širem reonu Bona i Donje Bukovica uz mogućnost izgradnje fabrike bentonita, ukoliko se pokaže da su rezerve dovoljne za eksploataciju uz mjere zaštite prirode.
Izmjene plana obnavlju ideju probijanja tunela kroz prevoj Semolj, kao preduslov za povećanje efikasnosti putnog pravca Mioska-Žabljak, što ima za cilj da unaprijedi vezu opštine Šavnik sa opštinom Kolašin.
Plan predviđa brzu cestu kroz Šavnik, koja bi se uključivala na brzu cestu Nikšić - Šćepan Polje - Sarajevo, kod mjesta Brezna a zatim bi ta brza cesta išla koroz teritoriju Šavnika za Žabljak i dalje za Pljevlja.
“Na dionici puta Brezna - Žabljak - Pljevlja kroz opštinu Šavnik, planirana je izgradnja dva mosta - jednog preko kanjona Komarnice tj. budućeg akumulacionog jezera i drugog u blizini mosta Cikavac. Izgradnja mosta planirana je i nizvodno od naselja Šavnik, preko rijeke Pridvorice, na trasi zaobilaznice oko grada. Planiran je da zaobilaznica polazi iz Mokrog, spušta se u kanjon Pridvorice, prelazi preko buduće akumulacije i uključuje se na magistralni put Nikšić - Šavnik - Žabljak”, navedeno je u planu.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
