Zajednica opština Crne Gore podnijela je Ustavnom sudu predloge za ocjenu ustavnosti odredaba tri zakona, Zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama, Zakona o šumama i Zakona o izmjenama i dopunama Zakona o socijalnoj i dječijoj zaštiti, uz zahtjev da ih sud razmatra po hitnom postupku, ocjenjujući da osporena rješenja ozbiljno zadiru u ustavom garantovanu finansijsku i budžetsku autonomiju lokalnih samouprava i prijete njihovom redovnom funkcionisanju.
U predlozima se navodi da su osporene odredbe u koliziji sa sistemskim zakonima o lokalnoj samoupravi i finansiranju lokalne samouprave, kao i sa Evropskom poveljom o lokalnoj samoupravi, jer opštinama nameću nove finansijske obaveze bez obezbijeđenih sredstava ili im umanjuju zakonom garantovane prihode. Zajednica opština upozorava da bi primjena ovih zakona lokalnim budžetima nanijela višemilionsku štetu, ugrozila pružanje osnovnih komunalnih i socijalnih usluga građanima, povećala rizik od sudskih sporova i dovela u pitanje stabilnost lokalnih vlasti, zbog čega od Ustavnog suda traži prioritetno odlučivanje.
Procijenjeno je da bi primjena osporenih odredaba Zakona o audiovizuelnim medijskim uslugama pojedine opštine godišnje koštala više od milion eura, dok bi zbog izmjena Zakona o šumama lokalne samouprave na godišnjem nivou izgubile više od dva miliona eura prihoda.
“Ovi zakoni direktno ugrožavaju finansijsku stabilnost opština, naročito u sjevernom regionu, i drastično otežavaju rad komunalnih preduzeća, čime se direktno ugrožavaju osnovne usluge građanima, poput vodosnabdijevanja, upravljanja otpadom i održavanja lokalne infrastrukture, istakli su iz Zajednice opština.
Iz Ustavnog suda su “Vijestima” kazali da su im predlozi Zajednice opština stigli 23. juna i da su predmeti dodijeljeni sudijama izvjestiocima i ustavnosudskim savjetnicima, metodom slučajne dodjele predmeta.
“U odnosu na Zakon o šumama, predlog je upućen Skupštini i Vladi Crne Gore, kako bi se izjasnili o navodima u roku od 30 dana, dok će ove nedjelje to biti učinjeno i u odnosu na ostala dva predloga”, kazali su.
“Vijesti” su pitale može li do donošenja konačne odluke Ustavni sud razmatrati mogućnost privremene obustave primjene osporenih zakonskih odredbi ako ocijeni da bi njihova primjena mogla izazvati i teško otklonjive posljedice.
“Sudije izvjestioci imaju mogućnost, ali i obavezu da ukoliko nađu za potrebno predlože donošenje privremene mjere, ali samo ukoliko su za to ispunjeni uslovi, odnosno ako na to ukaže preliminarna ustavnosudska analiza osporenih odredbi”, kazali su iz Ustavnog suda.
“Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama propisana su procentualna godišnja izdvajanja iz lokalnih budžeta za finansiranje lokalnih javnih emitera. Pored obaveznih fiksnih procenata izdvajanja za televizijske i radio emitere, propisano je i da se iznos sredstava uvećava za najmanje pet odsto ako emiter objavljuje i sadržaje na internetskoj publikaciji, a za najmanje 20 odsto ako je učešće sopstvene produkcije u ukupnom godišnjem vremenu emitovanja televizijskog programa iznad 50 odsto. Ove odredbe grubo povređuju zajamčeno pravo opština na samostalnost i na lokalnu samoupravu, odnosno pravo da uređuju i upravljaju određenim javnim i drugim poslovima na osnovu sopstvene odgovornosti i u interesu lokalnog stanovništva. Povređuju i pravo opština na budžet, kako je to propisano Ustavom Crne Gore”, objasnili su iz Zajednice opština.
Iako pojedina opštinska preduzeća pružaju usluge od javnog interesa koje predstavljaju osnovno ljudsko pravo, kao što su javno vodosnabdijevanje, upravljanje otpadom, komunalnim otpadnim vodama i slično, posebni zakoni iz tih oblasti ne propisuju, navode iz Zajednice opština, iznose koje opština mora utvrditi u lokalnom budžetu za njihovo finansiranje jer bi time povrijedili njeno pravo na fiskalnu autonomiju.
“Upravo to je urađeno Zakonom o audiovizuelnim medijskim uslugama, čime je opštinama oduzeta sloboda samostalnog utvrđivanja prioriteta u okviru lokalnih politika i sloboda da planiraju i ostvaruju budžet u skladu sa svojim zakonskim, ugovorenim obavezama i lokalnim propisima, planovima i programima”, ocijenili su iz Zajednice opština.
Osporene odredbe Zakona o šumama utvrđuju prihod od korišćenja šuma i šumskog zemljišta kao prihod privrednog društva u državnom vlasništvu, od kojeg ono plaća 20 odsto naknade državi, a dio od tih 20 odsto se ustupa opštinama.
“Ovo je u suprotnosti sa odredbama sistemskog Zakona o finansiranju lokalne samouprave kojim se isti prihod utvrđuje kao prihod od koncesionih naknada za korišćenje dobara od opšteg interesa koje dodjeljuje država u skladu sa zakonom, a koji se ustupa opštini na čijoj teritoriji se nalaze, u procentu od 70 odsto. Kolizija sa sistemskim zakonom povređuje temeljne ustavne principe pravne sigurnosti i vladavine prava, jedinstva pravnog poretka, prava na lokalnu samoupravu i prava na budžet”, stav je Zajednice opština.
Za sva tri zakona Zajednica opština je predala inicijative u ime 14 predsjednika opština i gradonačelnika: gradonačelnika Glavnog grada Saše Mujovića, predsjednika Opštine Žabljak Radoša Žugića, predsjednika Opštine Bar Dušana Raičevića, predsjednika Opštine Rožaje Rahmana Husovića, predsjednika Opštine Pljevlja Darija Vraneša, predsjednika Opštine Plav Nihada Canovića, predsjednika Opštine Ulcinj Gencija Nimanbegua, predsjednika Opštine Zeta Mihaila Asanovića, predsjednika Opštine Petnjica Samira Agovića, predsjednika Opštine Mojkovac Veska Delića, predsjednika Opštine Bijelo Polje Petra Smolovića, predsjednika Opštine Kotor Vladimira Jokića, predsjednika Opštine Danilovgrad Aleksandra Grgurovića i predsjednika Opštine Plužine Slobodana Delića.
Osporene odredbe nijesu izolovan slučaj u pravnom poretku Crne Gore, već dio dugogodišnjeg kontinuiranog zakonodavnog pristupa kojim se opštinama nameću dodatne finansijske obaveze ili oduzimaju ili umanjuju prihodi bez istovremenog obezbjeđivanja drugih izvora finansiranja, što je trend koji se mora zaustaviti, poručili su iz Zajednice opština
Vlada može razriješiti predsjednika opštine ako se ne sprovodi zakon
U Zakonom o izmjenama i dopunama Zakona o socijalnoj i dječjoj zaštiti Zajednica opština spori to što je dio izvornih nadležnosti države prenijet na opštine, a da im istovremeno nijesu obezbijeđena sredstva iz državnog budžeta za izvršavanje tih obaveza.
“Riječ je o uslugama podrške za život u zajednici i savjetodavnim uslugama, za koje je opštinama nametnuta obaveza finansiranja u cjelosti, kao i o uslugama dnevnog boravka za koje je osporenim odredbama predviđeno sufinansiranje države u visini od 60 do 90 odsto ukupnog iznosa, ali samo kada je riječ o niže razvijenim opštinama”, pojašnjeno je iz Zajednice opština.
Opštine su ukazale i na formalne povrede Ustava pri donošenju ovih zakonskih rješenja jer asocijaciji opština i opštinama pojedinačno nije bila data suštinska mogućnost za izjašnjenje u roku od 15 dana u skladu sa Zakonom o lokalnoj samoupravi, čime je povrijeđeno i konvencijsko pravo lokalnih vlasti da budu konsultovane.
“Osim toga, u postupku pripreme zakona uopšte nisu utvrđene mogućnosti opština da izvršavaju ove veoma složene i skupe sopstvene poslove države, što je takođe zakonska obaveza.
Obezbjeđivanje finansijskih sredstava opštinama za prenesene poslove u posebnom je fokusu izvještaja monitoring misije Kongresa lokalnih i regionalnih vlasti Savjeta Evrope o primjeni Evropske povelje o lokalnoj samoupravi u Crnoj Gori iz marta 2024. godine, kao i preporuka za mapu puta koje su upućene Vladi Crne Gore krajem maja ove godine u vezi sa postmonitoringom stanja lokalne demokratije u Crnoj Gori.
“Važno je napomenuti i to da u slučaju neizvršavanja ovih prenesenih poslova, koje brojne opštine de fakto nisu u stanju da izvršavaju, Vlada ima pravo da razriješi predsjednika opštine i time izazove krizu lokalnih vlasti”, naglasili su iz Zajednice opština.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
