Vlada je odlučila da do kraja godine uloži dodatnih 639.370 eura u osvješćivanje građana i kampanje koje govore o štetnosti plastičnih kesa po životnu sredinu, pri čemu je gotovo polovina novca predviđena za saradnju sa sportskim klubovima, 92.000 eura za NVO “Green Home” radi čišćenja deponija i puteva, 40.000 eura za istraživanja na Univerzitetu Crne Gore...
Dodatni novac predviđen je dopunama Programa za podizanje svijesti i javnog informisanja o štetnosti upotrebe plastičnih kesa a trošiće se do kraja 2026. godine. Ovaj Program pokrenut je u julu prošle godine sa budžetom od 800.000 eura, a finansira se iz naknada koje trgovci plaćaju za korišćenje debljih plastičnih kesa.
Crna Gora kampanje ove vrste mora da radi i zbog Evropske unije, odnosno zatvaranja pregovaračkog poglavlja 27 - Životna sredina i klimatske promjene.
Iz Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera su naveli da se kroz Program potpisuju memorandumi sa akademskim zajednicama, medijima, institucijama i drugima, sa ciljem smanjenja upotrebe kesa, plastičnog otpada, većeg korišćenja alternativa i podizanja svijesti o značaju reciklaže, uz promociju Crne Gore kao ekološke države. Istakli su da nadzor i kontrolu projekta radi Eko-fond, o čemu obavještavaju taj resor.
“Dopune Programa predstavljaju nastavak aktivnosti koje su započete prethodno usvojenim Programom. Aktivnosti iz prve faze sprovedene su po planiranoj dinamici i u odnosu na zadate indikatore i ciljeve, zbog čega se ukazala potreba da Program dobije kontinuitet i da se dodatno unaprijedi kroz uključivanje većeg broja partnera u njegovu realizaciju. Poseban akcenat stavljen je na uključivanje organizacija koje rade sa mladima i sportskih klubova, jer one imaju značajan potencijal da kroz svoje aktivnosti doprinesu podizanju svijesti i promociji ekološki odgovornog ponašanja. Istovremeno, Program predviđa saradnju sa univerzitetima, medijima i drugim partnerima, kao i sprovođenje istraživanja koja će doprinijeti unapređenju postojećih politika i budućih aktivnosti u oblasti zaštite životne sredine”, naveli su iz ovog resora.
Memorandumi za tri grupe
Iz Ministarstva su naveli da su zaključkom Vlade 18. juna određene nadležnosti pa će taj resor formirati Komisiju za praćenje Programa, dok će ugovore potpisivati direktor Eko-fonda. Tvrde da se ime razgraničavaju nadležnosti, transparentno upravlja novcem i efikasno prati Program.
Ovim Programom je kroz javni poziv koji će trajati dvije sedmice, planirano ulaganje od 310.000 eura za koje bi se prijavljivali sportski klubovi i učestvovali u širenju informacija o štetnosti upotrebe plastičnih kesa i otpada.
“Sa odabranim sportskim klubovima Ministarstvo ekologije potpisaće memorandume o saradnji, a Eko-fond potpisaće ugovore o sponzorstvu, shodno internim aktima tog privrednog društva. Nakon formiranja, Komisija će usvojiti Poslovnik o radu, kao i kriterijume za odabir sportskih klubova, bodovanje njihovih aplikacija i predviđenih aktivnosti, te, shodno tome, iznos sredstava na koja će sportski klubovi ostvariti pravo po ugovoru o sponzorstvu. Indikatori su minimum 20 potpisanih memoranduma o saradnji sa organizacijama koje okupljaju mlade, uključeno minimum 1.000 mladih u sprovođenju akcija od značaja za zaštitu životne sredine i čišćenje površina od plastičnih kesa, sprovedeno minimum pet akcija od značaja za podizanje svijesti i organizovane posebne radionice i info-sesije za mlade o štetnosti kesa”, ističe se u Programu.
Resor će sprovoditi i memorandume koje već ima sa nekim organizacijama pa je 185.000 eura, predviđeno kao direktna novčana podrška za one koji su zainteresovani za jačanje svijesti o potrebi očuvanja prirode i smanjenja upotrebe plastike.
Memorandumom o saradnji sa Centrom za multimedijalnu produkciju (CEZAM) planirano je 30.000 eura za filmski ekološki festival “Green Monetengro International Film Fest” (GMIFF), a očekuje se najmanje 300 posjetilaca, minimum dva predavanja ili tematske radionice i jedna akcija uklanjanja kesa iz prirode.
Saradnje će biti i sa Turističkom organizacijom Andrijevica, pa će im biti isplaćeno 30.000 eura radi organizovana najmanje dva ekološka muzička događaja, dva predavanja ili kampanje na temu zaštite životne sredine, najmanje deset objava na društvenim mrežama lokalnih i nacionalnih emitera o promociji zaštite životne sredine...
Novi predmeti i studije
Partnerstvo vrijedno 20.000 eura planirano je i sa Univerzitetom “Donja Gorica” (UDG), kroz koje će se štampati udžbenik “Ekološko pravo”, odnosno prva monografija koji se bavi ekologijom u širokom smislu. Namjera je uvođenje i novog nastavnog predmeta “Ekološko pravo”, zbog organizacije redovnih tribina i edukacije mladih o ekologiji.
Ističe se da će UDG biti partner i u zaštiti novootkrivene biljke “Petrolamium crnojevicii”, pri čemu će se organizovati jedna izložba radi njenog predstavljanja, najmanje dva predavanja na temu zaštite i njene održivosti...
Kroz memorandum o saradnji sa Univerzitetom Crne Gore biće uloženo 40.000 eura, zbog podrške pilot projektu “Mikroplastika u rijeci Tari - nevidljiva prijetnja biseru prirode”, kroz koji će se ispitati prisustvo mikroplastike u Tari i procijeniti njen uticaj na ekosistem. Cilj je da se provjeri uticaj plastičnih kesa i mikroplastike na ovu rijeku.
“U cilju snažnije medijske potpore osvješćivanju stanovništva, planirana je saradnja sa Radio i televizijom Crne Gore (RTCG) i to kroz potpisivanje memoranduma. Indikatori su snimljeno i emitovano 36 emisija TV serijala sa ekološkom tematikom, podjela minimum 10.000 cegera građanima Crne Gore, sa jasnim ekološkim porukama i kao alternativu plastičnim kesama i emitovanje minimum deset emisija obrazovnog i informativnog sadržaja, odnosno podkasta “Čista priča”. Ukupan budžet sredstava opredijeljenih iznosi 65.000 eura”, ističe se u Programu.
Za treći dio Programa planirano je 144.370 eura, od čega će Ministarstvo uložiti 8.000 eura u istraživanje kojim bi se prepoznali nedostaci i rizici i odredile mjere za unapređenje stanja. Kroz memorandum sa NVO “Green Home” planirano je 92.370 eura za čišćenje i rehabilitaciju puteva, odnosno nelegalnog otpada, unapređenje bezbjednosti i izgleda ruta na najmanje 260 nelegalnih deponija.
Kada je u pitanju memorandum sa “Organizacijom KOD”, namjera je da se nabavi drobilica za drvo i smanji rizik od spaljivanja biljnog otpada. Za ovu saradnju je opredijeljeno 44.000 eura, uz pošumljavanje dronom na nedostupnim terenima.
Državi od kesa 1,79 miliona
Iz Ministarstva ekologije su “Vijestima” kazali da je Eko-fondu po osnovu naknada za trgovačke kese deblje od 50 mikrona, u periodu od oktobra 2024. godine do kraja marta ove godine - uplaćeno 1,79 miliona eura.
Prodaja plastičnih kesa djelimično je zabranjena krajem oktobra 2024. godine, kroz Zakon o upravljanju otpadom, od kada građani u marketima i ostalim prodajnim objektima više ne mogu da kupe lagane kese kojima je debljina zidova od 15 do 50 mikrona.
“Eko-fond raspolaže podacima da ukupan iznos naplaćenih sredstava po ovom osnovu, za period od novembra 2024. godine zaključno sa 31. martom 2026. godine, iznosi 1.796.588 eura”, kazali su iz resora ekologije.
Kese deblje od 50 mikrona se kupuju na kasi i koštaju 17 centi po komadu, dok su one tanje od 15 mikrona besplatne i u marketima se najčešće koriste na sektoru voća. Trgovci za prodaju ovih debljih kesa, plaćaju naknadu od pet centi po komadu.
Od oktobra 2024. na snazi je i zabrana prodaje plastike za jednokratnu upotrebu i to štapića za uši, pribora za jelo, tanjira, slamki i posuda za hranu od ekspandiranog polistirena.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
