Najavljeni “Euro model” unio je neizvjesnost u pripremu opštinskih budžeta za 2027. godinu, jer lokalne samouprave još ne znaju koliko će im novca donijeti, a koliko odnijeti nova ekonomska reforma.
Dok opštine već planiraju prihode i rashode za narednu godinu, upozoravaju da bez preciznih podataka o povećanju zarada, poreskim izmjenama i njihovom uticaju na lokalne finansije, ne mogu pouzdano projektovati budžete.
Strahuju i da bi veći izdaci za plate, uz moguće smanjenje prihoda, mogli ugroziti ulaganja u puteve, vodovode i druge razvojne projekte.
To proizlazi iz odgovora koje su “Vijestima” dostavili predstavnici opština Bijelo Polje, Ulcinj, Tivat i Kolašin, koji od Ministarstva finansija, kojim rukovodi ministar Novica Vuković, očekuju što skorije smjernice i konkretne procjene efekata najavljene reforme.
Iako pripremu budžeta nastavljaju prema važećim propisima, ne isključuju mogućnost naknadnih izmjena finansijskih planova, pa ni rebalansa tokom naredne godine.
Dodatni problem predstavlja vrijeme, jer opštine nacrte budžeta Ministarstvu finansija moraju dostaviti do 1. novembra, a konačne odluke usvojiti do kraja godine.
Predsjednik Vlade Milojko Spajić predstavio je “Euro model” 17. septembra, a njegova primjena planirana je od januara 2027. godine. Prema tom modelu, minimalna neto zarada za radna mjesta sa osnovnim i nižim obrazovanjem iznosila bi 1.000 eura, za radna mjesta sa srednjim obrazovanjem 1.250, a za ona sa visokim obrazovanjem 1.400 eura. Uz to, smanjuju se procenti koji su opštinama preusmjeravani od poreza na dohodak fizičkih lica i poreza na nepokretnosti i motorna vozila, ali i naknada od igara na sreću, pa će veći dio tih iznosa ostati u državnom budžetu...
Ministar Vuković ranije je kazao da nije glasao za Euromodel i da njegov resor nije bio konsultovan.
“Treba mi još nekoliko dana da se upoznam s predlogom programa ‘Euro model’”, rekao je Vuković 21. septembra, ali se ni do juče nije izjasnio o programu.
TIVAT STRAHUJE ZA PRIHODE
Najava uvođenja “Euro modela koji predviđa drastičan rast zarada zaposlenih u Crnoj Gori od 1. januara naredne godine, za sada nije uticala na pripremu budžeta Opštine Tivat za 2027, ali u toj lokalnoj samoupravi očekuju da im Ministarstvo finansija u najskorije vrijeme da smjernice kako da postupe prema najavi premijera Spajića da je Euro model maltene gotova stvar i da će se primjenjivati od početka naredne godine.
“Nacrt odluke o budžetu Opštine Tivat za 2027. godinu priprema se u skladu sa propisima koji su trenutno na snazi i uputstvom Ministarstva finansija. Najavljene izmjene zahtijevaju dodatnu analizu, jer mogu uticati i na prihode i na rashode Opštine. Priprema budžeta se nastavlja, ali su za pouzdanu procjenu ukupnih efekata potrebna konačna zakonska rješenja, dodatne smjernice i podaci Ministarstva finansija”, saopštili su “Vijestima” iz Opštine Tivat.
Istakli su da trenutno nije moguće pouzdano projektovati sve budžetske stavke po novom modelu jer se još ne znaju svi detalji ove ekonomske reforme.
“U ovom trenutku nije moguće pouzdano projektovati prihod od ustupljenog poreza na dohodak fizičkih lica. Na njega istovremeno utiču promjena udjela opštine, ukidanje stope od 15 odsto na dio zarade iznad 1.000 eura bruto i povećanje minimalnih zarada. Nije moguće precizno projektovati ni prihod od prireza porezu na dohodak fizičkih lica. Planiran je za 2026. godinu u iznosu od oko 1,5 miliona eura, a kako se obračunava na iznos poreza, zavisi od istih faktora”, obrazlažu iz Opštine Tivat.
Dodali su da i kada su u pitanju zarade zaposlenih u organima lokalne uprave, još nije poznato da li će i na koji način biti usklađen sistem zarada u javnom sektoru, odnosno odnos zarada na različitim nivoima radnih mjesta.
Na pitanje da li će opština zbog najavljenog “Euro modela” morati da mijenja već pripremljene projekcije prihoda i rashoda za 2027. godinu i očekuju li od Ministarstva finansija nove smjernice za izradu budžeta, iz lokalne uprave Tivta su odgovorili da se aktuelne projekcije budžeta Tivta za 2027. “zasnivaju se na važećim propisima”.
“Ukoliko predloženi zakoni budu usvojeni, projekcije prihoda i rashoda biće usklađene sa njima. Ministarstvo finansija izdaje uputstvo za pripremu budžeta opština, u skladu sa Zakonom o budžetu i fiskalnoj odgovornosti. Ministarstvo daje i mišljenje na odluku o budžetu, između ostalog o nivou potrošnje i politici zarada. Zato očekujemo dodatne smjernice Ministarstva o tome kako efekte predloženih izmjena treba uzeti u obzir pri planiranju budžeta za 2027. godinu”, podvukli su iz gradske uprave.
Nijesu isključili ni mogućnost da neizvjesnost oko konačnog sadržaja i vremena usvajanja “Euro modela” u Skupštini Crne Gore, uspori pripremu i usvajanje opštinskog budžeta za narednu godinu, te su u tom smislu zatražili od Ministarstva finasija da im što prije dostavi precizne parametre za izradu budžeta.
Prema Zakonu o budžetu i fiskalnoj odgovornosti, nacrt Odluke o budžetu opštine dostavlja se Ministarstvu finansija na uvid do 1. novembra. Predlog odluke, uz pribavljeno mišljenje Ministarstva, dostavlja se Skupštini opštine do 1. decembra, dok se odluka donosi do kraja godine. Ukoliko Odluka o budžetu za narednu godinu ne bude donijeta do 31. decembra tekuće godine, primjenjuje se privremeno finansiranje...
“Da bi efekti reforme bili implementirani već u predlog odluke, konačna zakonska rješenja i smjernice Ministarstva trebalo bi da budu poznati prije utvrđivanja predloga, odnosno u toku novembra. Ukoliko zakoni budu usvojeni kasnije, budžet će biti donijet na osnovu propisa koji su tada na snazi. Usklađivanje će se izvršiti izmjenama i dopunama odluke o budžetu nakon što novi propisi počnu da se primjenjuju”, poručili su iz Opštine Tivat.
PLATE UGROŽAVAJU INVESTICIJE
Predsjednik Opštine Tivat Željko Komnenović u dosadašnjim javnim nastupima oštro je kritikovao najavljeni “Euro model”, upozorivši da bi njegova primjena bez detaljne analize mogla ozbiljno ugroziti stabilnost lokalnih samouprava. On je naglasio da će kombinacija smanjenih prihoda i povećanih rashoda za plate administracije direktno uticati na razvoj gradova, a procjenjuje se da će Opština Tivat zbog smanjena poreza i prireza po ovom modelu, dogodine izgubiti najmanje oko 1,3 do 1,5 miliona eura budžetskih prihoda.
Prema Komnenovićevim riječima, nivo kapitalnih investicija Opštine će zbog toga “morati da pati, što znači usporavanje ili obustavljanje ključnih infrastrukturnih projekata na lokalnom nivou”.
Opština Bijelo Polje je započela aktivnosti na pripremi budžeta za 2027. godinu, ali najavljeni Euro model u ovom trenutku predstavlja značajnu nepoznanicu za realno planiranje lokalnih finansija, kazao je predsjednik Petar Smolović za “Vijesti”..
Smolović je istakao da u ovom trenutku nemaju još sve precizne parametre na osnovu kojih bi mogli pouzdano procijeniti konačni fiskalni efekat “Euro modela”.
“Posebno je važno znati kako će najavljene promjene uticati na masu zarada zaposlenih u lokalnoj upravi i javnim službama, ali i na prihode Opštine, prije svega od poreza na dohodak fizičkih lica i Egalizacionog fonda. Za Bijelo Polje, kao opštinu sa sjevera koja značajan dio finansijske stabilnosti ostvaruje kroz zakonom definisane ustupljene prihode i Egalizacioni fond, promjena bilo kojeg od tih parametara može imati veliki uticaj na budžet. Zato očekujemo da Vlada i Ministarstvo finansija lokalnim samoupravama što prije dostave precizne fiskalne efekte najavljenih mjera”, kazao je Smolović.
Već sada postoje stavke budžeta koje u ovom trenutku Opština ne može pouzdano projektovati, dok ne budu poznati svi detalji “Euro modela”.
“Posebno je teško u ovom trenutku pouzdano projektovati rashode za bruto zarade, ali i određene ključne prihode budžeta. Ako ‘Euro model’ podrazumijeva značajnije povećanje zarada, to direktno povećava tekuće rashode Opštine. Istovremeno, eventualne izmjene poreskih stopa, načina raspodjele poreza na dohodak ili Egalizacionog fonda mogu uticati na prihodnu stranu budžeta. Problem nastaje ukoliko se istovremeno povećavaju obavezni tekući rashodi, a smanjuju ili ostaju neizvjesni prihodi lokalnih samouprava. U takvoj situaciji pritisak se neminovno prenosi na kapitalni budžet, odnosno sredstva namijenjena putevima, vodovodima, javnoj infrastrukturi i drugim razvojnim projektima, kazao je Smolović, ukazujući na stav Opštine da povećanje životnog standarda i zarada treba podržati, ali da ono mora biti fiskalno održivo i ne smije dovesti do smanjenja razvojnih mogućnosti opština, naročito na sjeveru.
Smolović je ocijenio da je vrlo moguće da će Opština zbog najavljenog “Euro modela” morati da mijenja već pripremljene projekcije prihoda i rashoda za 2027. godinu i da od Ministarstva finansija očekuju nove smjernice za izradu budžeta.
“Od Ministarstva finansija očekujemo jasne i blagovremene smjernice koje će sadržati konkretne projekcije uticaja reforme na prihode i rashode lokalnih samouprava. Nije dovoljno znati samo koliko će određene kategorije zarada biti povećane. Moramo znati i ko će finansirati dodatni trošak i kakav će biti neto efekat reforme na budžet svake opštine. Opština Bijelo Polje je već ukazala na potrebu uvođenja svojevrsne kompenzacione klauzule, kojom bi država garantovala da lokalne samouprave neće snositi negativan neto fiskalni efekat mjera koje se donose na državnom nivou. To smatramo posebno važnim za opštine sjevera, jer ne smijemo doći u situaciju da sredstva namijenjena razvoju i kapitalnim investicijama preusmjeravamo na pokrivanje povećanih tekućih rashoda”, naglasio je on.
Odgovarajući na pitanje može li neizvjesnost oko konačnog sadržaja “Euro modela” usporiti pripremu i usvajanje opštinskog budžeta i do kada bi lokalne samouprave morale dobiti precizne parametre reforme kako bi budžete pripremile u zakonskim rokovima, prvi čovjek Opštine je kazao da će i pored toga što neizvjesnost svakako otežava kvalitetno planiranje, učiniti sve da Opština Bijelo Polje svoje obaveze završi u zakonskim rokovima.
Međutim, naveo je Smolović, lokalne samouprave moraju što prije, i prije finalizacije nacrta budžeta za 2027. godinu, dobiti precizne parametre “Euro modela”. Budžet nije samo formalni dokument - on mora biti zasnovan na realnim i održivim projekcijama prihoda i rashoda, ocijenio je.
“Podržavamo svaku reformu koja vodi povećanju zarada i boljem standardu građana. Istovremeno očekujemo da država obezbijedi da trošak takvih reformi ne bude prebačen na lokalne samouprave i njihove kapitalne budžete. Naš princip je jednostavan: veće zarade građana - da, ali ne po cijenu razvoja opština i smanjenja investicija, posebno na sjeveru Crne Gore, kazao je Smolović,
ULCINJ STRAHUJE ZBOG GUBITKA
Sekretar za budžet i finansije u Opštini Ulcinj Arjan Ljamović za “Vijesti” je kazao da imajući u vidu da se planiranje budžeta zasniva na važećim propisima, koji su trenutno na snazi i kojih su dužni da se pridržavaju, priprema budžeta za 2027. godinu za sada se odvija u skladu sa postojećim zakonskim okvirom.
“Najave izmjena kroz ‘Euro model’ unose određeni stepen neizvjesnosti u proces planiranja, imajući u vidu da još uvijek nijesu poznati svi elementi i konkretni parametri reforme”, istakao je Ljamović.
On je naglasio da je “Euro model” do sada predstavljen na relativno opštem nivou, bez dovoljno konkretnih podataka i parametara koji bi omogućili precizno planiranje njegovih fiskalnih efekata.
“Zbog toga u ovom trenutku nije moguće sa potrebnom pouzdanošću projektovati pojedine budžetske stavke koje bi mogle biti obuhvaćene najavljenim promjenama”, ocijenio je Ljamović.
Ukoliko dođe do usvajanja novih zakonskih propisa kojima će se mijenjati postojeći sistem finansiranja ili drugi elementi od značaja za lokalne samouprave, naveo je, biće neophodno uskladiti već pripremljene projekcije prihoda i rashoda sa novim zakonskim okvirom, odnosno pripremiti rebalans Budžeta već u prvoj polovini 2027. godine.
“U tom smislu očekujemo da Ministarstvo finansija blagovremeno obezbijedi jasne i konkretne smjernice za planiranje budžeta za 2027. godinu”, kazao je.
Dodao je da neizvjesnost u pogledu konačnog sadržaja i fiskalnih efekata najavljenih reformi može otežati i usporiti proces pripreme i usvajanja opštinskih budžeta.
“Kako bi lokalne samouprave mogle realno i kvalitetno planirati svoje prihode i rashode i ispoštovati zakonske rokove, neophodno je da precizni parametri reforme i njeni finansijski efekti budu poznati u dovoljnom roku prije finalizacije budžeta”, ocijenio je.
Naglasio je da pored najavljenog “Euro modela”, dodatnu neizvjesnost predstavljaju i predložene izmjene Zakona o finansiranju lokalne samouprav.
“Za Opštinu Ulcinj posebno je značajno smanjenje procenta ustupljenih prihoda, koje bi, prema trenutno predloženim rješenjima, značilo smanjenje prihoda za oko 25 odsto. Istovremeno, predloženo smanjenje sredstava Egalizacionog fonda dodatno bi se odrazilo na finansijsku stabilnost Opštine, odnosno na mogućnost redovnog izmirivanja mjesečnih obaveza i održavanje potrebnog nivoa likvidnosti”, upozorio je Ljamović.
Imajući u vidu ograničene mogućnosti ostvarivanja sopstvenih prihoda i postojeće obaveze Opštine, naveo je, ovakve promjene zahtijevaju dodatnu pažnju prilikom planiranja budžeta za 2027. godinu.
Odgovore na pitanja “Vijesti” o uticaju najavljenog “Euro modela” na pripremu opštinskih budžeta za 2027. godinu do zaključenja ovog broja nijesmo dobili iz opština Bar i Budva.
Kolašin se nada održivom budžetu
Sekretar za finansije Vuk Vuković kazao je da je u kolašinskoj lokalnoj upravi u toku analiza uticaja “Euro modela” na opštinski budžet, te da se konačni efekti još ne mogu precizno procijeniti. Objasnio je da se, uz smanjenje prihoda, očekuje rast rashoda za zarade, kako u Opštini, tako i u javnim preduzećima koja se finansiraju kroz budžetske transfere.
“Smanjenje prihoda ne možemo računati samo na osnovu nižih poreskih stopa, jer će rast zarada dovesti i do povećanja poreske baze. Trenutno ne znamo koliki će biti konačni efekat. Možemo napraviti projekcije, ali ćemo tek 2027. godine vidjeti koliko su bile precizne”, kazao je Vuković.
Prema njegovim riječima, Ministarstvu finansija trebalo bi ukazati i na način na koji su planirane zarade zaposlenih sa srednjom školom i fakultetom, kao i onih koji rade na poslovima sa visokim stepenom odgovornosti. Ocijenio je da smanjivanje razlika među zaradama može dovesti do toga da sistem ne bude dovoljno podsticajan za zaposlene na odgovornijim radnim mjestima.
“Vjerujemo da će biti dodatnih usklađivanja. Očekujemo i da ćemo u narednu godinu prenijeti značajna sredstva iz ovogodišnjeg budžeta, pa smatramo da ćemo, uz povećanje poreske baze, uspjeti da napravimo održiv budžet i očuvamo likvidnost Opštine”, rekao je Vuković.
Odgovore na pitanja ‘Vijesti’ o uticaju najavljenog ‘Euro modela’ na pripremu opštinskih budžeta za 2027. godinu do zaključenja ovog broja nijesmo dobili iz opština Bar i Budva
Treba mi još nekoliko dana da se upoznam s predlogom programa ‘Euro model’”, rekao je Vuković 21. septembra, ali se ni do juče nije izjasnio
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
