Poliex bi da gradi solarnu elektranu: Opština Berane pozvala građane da dostave primjedbe i mišljenja

Beranska kompanija “Poliex” planira da u naselju Babino, na području opštine Berane, izgradi solarnu elektranu snage jednog megavata, sa 1.820 solarnih panela. Elektrana bi bila izgrađena na zemljištu kompanije, oko 130 metara vazdušne linije od najbližeg stambenog objekta.

To se navodi u zahtjevu za odlučivanje o potrebi izrade elaborata o procjeni uticaja na životnu sredinu koji je “Poliex” dostavio Sekretarijatu za komunalno-stambene poslove, saobraćaj i zaštitu životne sredine Opštine Berane.

Lokalna uprava je pozvala zainteresovanu javnost da joj do 17. novembra dostavi primjedbe i mišljenja na dokumentaciju koja je podnijeta. Uvid u tu dokumentaciju se može ostvariti u prostorijama Sekretarijata.

Elektrana bi se gradila na parceli 2920, dok je na parceli 2931, u istoj katastarskoj opštini i unutar fabričkog kompleksa, kompanija prošle godine započela gradnju magacina i pogona za sklapanje dronova.

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine je u novembru prošle godine odbilo zahtjev za građevinsku dozvolu za taj pogon.

Ova kompanija se bavi proizvodnjom eksploziva, hemijskih i vojnih sredstava.

Na zahtjev “Poliexa”, predsjednik Opštine Berane Đole Lutovac je 6. avgusta ove godine donio odluku kojom je odredio lokaciju i utvrdio elemente urbanističko-tehničkih uslova za gradnju elektrane i priključnog kabla napona 10 kilovolti (kV). Odluka obuhvata više parcela, među kojima je i ona na kojoj je planiran pogon za dronove. Za samu elektranu izričito je određena parcela 2920.

Prema dokumentaciji, paneli bi zauzeli 5.654 kvadratna metra na parceli površine 14.535 metara kvadratnih.

U elaboratu se navodi da će solarna elektrana biti povezana sa distributivnom mrežom novim kablom napona 10 kilovolti, koji će povezivati njenu trafo-stanicu sa postojećom trafo-stanicom “Polica”. Elektrana će raditi samo dok u distributivnoj mreži ima napona, a u slučaju njegovog nestanka automatski će se isključiti sa mreže.

“Na lokaciji buduće SE nema objekata. Najbliži objekat ‘Poliexa’ od lokacije je udaljen oko 550 m vazdušne linije. Sa zapadne strane lokacije nalazi se određeni broj individualnih stambenih i pomoćnih objekata, a najbliži stambeni objekat od lokacije je udaljen oko 130 metara vazdušne linije. Pristup lokaciji je omogućen sa zapadne strane sa lokalnog makadamskog puta koji dolazi iz pravca ‘Poliexa’”, piše u opisu lokacije.

U ranijoj dokumentaciji za pogon za dronove na parceli 2931 kompanija je navela da u blizini tog objekta nema kuća. Udaljenost najbliže kuće od pogona tada nije navedena.

Paneli bi bili postavljeni na čelične konstrukcije na tlu, a elektrana bi bila ograđena. Nova trafo-stanica bila bi povezana s postojećom trafo-stanicom “Polica” podzemnim kablom, čija je trasa duga oko dva i po kilometra. Proizvedena struja prodavala bi se distributivnoj mreži.

U zahtjevu se procjenjuje da zajednički uticaj elektrane i drugih projekata u okolini neće biti značajan. U tom dijelu dokumentacije pominje se kompleks “Poliexa”, dok pogon za sklapanje dronova nije posebno razmatran.

Lokacija elektrane je, prema dokumentaciji, izvan zaštićenih područja i pripada slivu Lima. Na samoj parceli nema površinskih voda. U zahtjevu se navodi da u širem okruženju protiče Jaštački potok, koji se uliva u Lješnicu, desnu pritoku Lima.

Na parceli 2931 “Poliex” je planirao magacin u prizemlju, a na spratu proizvodnju djelova i sklapanje dronova. Za izradu djelova bile su predviđene mašine za obradu metala i plastike i 3D štampači. Kompanija je navela da se letjelice u tom objektu ne bi naoružavale. “Vijesti” su početkom novembra prošle godine objavile da je gradnja već bila započeta.

Agencija za zaštitu životne sredine odlučila je 17. novembra 2025. da za magacin i pogon nije potrebno izraditi elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu. Osam dana kasnije Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine odbilo je zahtjev za građevinsku dozvolu jer “Poliex” u ostavljenom roku nije dostavio dokumentaciju koja je nedostajala.

“Vijesti” su 26. novembra, dan nakon odluke Ministarstva, objavile da je gradnja bila u toku.

Mještani okolnih sela protestovali su u ljeto 2025. zbog sumnje da fabrika zagađuje životnu sredinu. Ekološka inspekcija tada je saopštila da je izdavanje integrisane dozvole za rad fabrike bilo u toku i da je kompanija u prethodne dvije godine kažnjena tri puta. Fabrika je osnovana 1983. kao dio jugoslovenske vojne industrije, prvenstveno za proizvodnju plastičnih eksploziva, a privatizovana je početkom 2015.

“Poliex” i mojkovački “Tara Aerospace” pominjani su i kao mogući domaći partneri u posebnom projektu Vlade i američke kompanije “By Light”. Vlada je u maju 2025. potpisala pismo namjere za proizvodnju, testiranje i naoružavanje bespilotnih letjelica, a prva serija trebalo je da bude donirana Ukrajini. “Vijesti” su u aprilu ove godine objavile da najavljeni posao nije realizovan.

Direktor “Poliexa” Slavko Vujisić tada je kazao da je iz medija saznao da je kompanija navedena kao mogući partner i da ga iz Vlade niko nije kontaktirao. Prema njegovim riječima, predstavnici američke kompanije obišli su fabriku i razgovarali o mogućnosti da dopreme letjelice koje bi se u Beranama naoružavale. Razgovori nijesu doveli do dogovora. Vujisić je kazao da se “Poliex” u to vrijeme bavio naoružavanjem dronova i da ih još nije proizvodio.