“Dva hrvatska projekta u Užem izboru za EUmies Awards 2026!” - kliču sa Internet-adrese Udruženja hrvatskih arhitekata - uha.hr.
“Europska komisija i Fundacija Mies van der Rohe (sa sjedištem u Barceloni - odnosno Barseloni - op.a.) objavile su”, veli na uha.hr, “popis ostvarenja u užem izboru za Nagrade Europske unije za suvremenu arhitekturu - Mies van der Rohe Awards 2026 - koji uključuje i dva hrvatska projekta!”.
Misove nagrade se dodjeljuju svake druge godine - dakle bijenalno - i ako znamo da je u ovom ciklusu - 19. ciklusu, treba pomenuti - nominovano 410 arhitektonskih ostvarenja/realizacija nastalih u potonje dvije godine na teritorijama (čak) 40 država - od kojih neke jesu evropske ali nijesu u EU (Crna Gora), druge su na razmeđi Evrope i Azije (Jermenija), a treće nijesu evropske (Tunis...) - i da je jedna od tih država Hrvatska, sa svojih 13 nominacija - i još ako znamo da žiri u prvom krugu - tzv. Uži izbor - bira (samo) 40 ostvarenja - onda je razumljivo to što na portalu Udruženja hrvatskih arhitekata - krovnog strukovnog saveza regionalnih, županijskih i gradskih društava arhitekata u bratskoj nam Republici Hrvatskoj - ne kriju radost i ushit.
Dakle, u Užem izboru za EUmies Awards 2026 - našla se Double Villa Bukovac u Zagrebu - realizovani projekat Hrvoja Njirića i Iskre Filipović - te Tržnica Gruž u Dubrovniku - realizovani projekat Dinka Peračića i Mirande Veljačić.
Razumljivo je i to što je u bratskoj nam Republici Srbiji izostao ushit nakon što su Evropska komisija i Fondacija Mies van der Rohe objavile Uži izbor - jer na listi nema ostvarenja realizovanih na teritoriji Srbije - bez obzira na to što je Žiri u sastavu: Smiljan Radić (čileanski arhitekt hrvatskih korijena, u ulozi predsjednika Žirija), te Carl Bäckstrand, Chris Briffa, Zaiga Gaile, Tina Gregorič, Nikolaus Hirsch i Rosa Rull - kune da je vrlo prilježno analizirao (thoroughly analysed) sva nominovana ostvaranja - u što (ja) ne sumnjam.
Na Internet stranici Udruženja arhitekata Srbije - u-a-s.rs - “vodećeg udruženja profesionalaca, stručnjaka i naučnika iz oblasti arhitekture u Srbiji” - nema ni pomena o Užem izboru za EUmies Awards 2026 - ali zato na Internet-adresi gradnja.rs konstatuju, ne bez žaljenja, da se nijedan projekat iz Srbije nije našao u Užem izboru - što jeste obeshrabrujuća činjenica, svi ćemo se, nadam se - složiti - i dodaju da su se u “konkurenciji za ovogodišnje Nagrade Evropske unije za savremenu arhitekturu našla dva projekta iz Hrvatske, te jedan iz Slovenije” - što je sasvim na mjestu primijetiti - uz obaveznu napomenu, od strane gradnja.rs, da smo u Užem izboru za Misove nagrade u prethodnom ciklusu - 18. ciklusu - 2024. godine - imali tri realizovana projekta sa teritorije bratske nam Hrvatske i dva sa teritorije bratske nam Slovenije - tako da smo u ovom ciklusu imali (stanoviti) pad što se tiče hrvatskih i slovenačkih ostvarenja u Užem izboru - uz informaciju koju ne pominju na gradnja.rs, a morala bi biti pomenuta - da ni u prethodnom ciklusu nije bilo nijednog ostvarenja iz bratske nam Republike Srbije u Užem izboru.
Na Internet stranici Zbornice za arhitekturo in prostor Slovenije nijesu euforični - ni najmanje - svoju uzdanicu u trci za ovogodišnjeg Misa ne pominju - ali zato kažu da tih 40 radova koji su ušli u Uži izbor pokazuju kako su arhitekti “diljem Europe voljni da prihvate etički, održivi i društveno uticajan dizajn, često prevazilazeći ograničene budžete snažnom saradnjom između arhitekture, urbanističkog planiranja, upravljanja i ulaganja” - što služi na čast svima koji stoje iza tih 40 realizacija u Užem isboru za Misove nagrade - i što (neizravno, tj. indirektno) ukazuje na činjenicu da na ovim našim krševitim, gorovitim i od svih bogova redom zaboravljenim prostorima nema (niti je ikad bilo) plodotvorne saradnje na toj liniji: arhitektura-urbanizam-upravljanje-ulaganje - upravo suprotno - a posljedica ovdašnjih naopakih praksi je upravo to što naše - svima nama najdraže Crne Gore - nema - pa je nema - na mapi evropske arhitekture još od davne 1988. godine - kada su dodijeljene prve Misove nagrade - ako se slažemo da je Misova nagrada ultimativni pokazatelj krajnjih dometa u evropskoj (a i malo šire) arhitekturi.
Kad smo već pomenuh Slovence - dodao bih da su Slovenci imali 16 nominovanih ostvarenja u ovom ciklusu - te da je slovenačko ostvarenje u Užem izboru za Misove nagrade - Nadomestni prostori SNG Drama Ljubljana - iza kojega stoje Anja Vidic i Jure Grohar - Vidic Grohar arhitekti - polučilo i laskavu Piranesi nagradu za pretprošlu godinu - 2024. godinu - a dodao bih i da se jedno od osam ostvarenja realizovanih na teritoriji bratske nam Republike Srbije i nominovanih u ovom ciklusu - Kuća Golubinje, Golubinje, Nacionalni park Đerdap - iza kojega stoje Maja Necić, Dijana Novaković i Branislav Ristović - ispred vesele družine koja nastupa kao Studio Autori - našlo u Užem izboru za Piranesi nagradu za 2024. godinu - što navodi na zaključak da je (i) Piranesi nagrada sasvim relevantna u širim okvirima.
***
Sve je to krasno - ali gdje smo tu mi?
OK, u obavezi sam da konstatujem, ne bez žaljenja, da dračka Hadrovića džamija jeste bila uredno nominovana - ali nije ušla u Uži izbor za EUmies Awards 2026 - što, pretpostavljam, nikoga nije iznenadilo - jer ako uzmemo da je jedno od ostvarenja što ih je nominovalo Udruženje arhitekata Srbije u prošlom ciklusu Misove nagrade bila meni iznimno draga džamija u selu Tupale (Xhamia në Tupallë) - Opština Medveđa, Srbija - ispred koje stoji Arbër Sadiki sa saradnicima - i da ta džamija nije prošla u Uži izbor - onda ipak ne mogu da se susdržim a da ne konstatujem...
Ugrizoh se za jezik u posljednjem trenutku...
Hadrovića džamija je četvrti (ili peti?) pokušaj Bjelopoljskog Le Corbusiera da uđe u Uži izbor za Misovu nagradu - i nema nam druge nego da mu poželimo, od srca, više sreće narednoga puta - peta ili šesta sreća, što bi se reklo - a što se tiče ostalih pet ostvarenja sa teritorije ove naše krševite, gorovite i od svih bogova redom zaboravljene državice koja su nominovana za EUmies Awards 2026 - od kojih, nažalost, nijedno nije ušlo u Uži krug - o njima (možda) nekom drugom prilikom - u nadi da će se, u međuvremenu, naći neka od onih vila što pletu vijence dostojne - da saplete vijence dostojne svim tim ostvarenjia - ili barem nekom od tih ostvarenja - pa bio to i onaj najjeftiniji vijenac iz široke vilinske ponude dostojnih vijenaca - jer se ovdje vijencima u zube ne gleda...
Bonus video:
