Dvije decenije nezavisnosti: Povratak izvornim vrijednostima 21. maja

Povodom obilježavanja 20 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore, Matica crnogorska organizovala je danas Okrugli sto "20 godina od obnove nezavisnosti – Pokret za nezavisnu evropsku Crnu Goru" na kojem su učestvovali članovi Koordinaciono-izvršnog tijela Pokreta za nezavisnu i evropsku Crnu Goru. Susret neposrednih aktera referendumskog procesa 2006. započeo je intoniranjem himne i minutom čutanja za preminule članove Pokreta.

Zajedno sa prosuverenističkim političkim subjektima ovaj Pokret je izdejstvovao na referendumu izglasavanje sudbonosnog "DA", čime je gotovo nakon jednog vijeka na demokratski način vraćeno nacionalno i državno dostojanstvo Crne Gore, rekao je u svom uvodnom izlaganju predsjednik Matice crnogorske Ivan Jovović.

"To je ubrzo rezultiralo međunarodnim priznanjem naše države i njenim učlanjenjem u najznačajnije međunarodne organizacije. Referendumsko "DA" je pokazalo da u Crnoj Gori postoji relevantna, tj. većinska politička masa koja je u odsudnom političkom trenutku bila svjesna vlastitog identiteta i evropske perspektive, gdje se nacionalna i vjerska raznolikost crnogorskog društva prepoznavala kao prednost, tj. nematerijalna vrijednost, koja nas je za razliku od drugih u okruženju preporučivala zajednici evropskih naroda", rekao je Jovović.

Svakako da su rezultati referenduma omogućili pretpostavke za modernizaciju Crne Gore i odbacivanje anahronog ideološkog koncepta koji je želio da Crna Gora zadrži provincijalni status po mjeri i potrebama hegemonističkih interesa zvanične politike Srbije, rekao je Jovović.

"Pokret za nezavisnu evropsku Crnu Goru je uspješno završio svoju misiju. Uz sadejstvo sa suverenističkim političkim subjektima, odnosno garniturom političara koji su zahvaljujući ovoj istorijskoj pobjedi na referendumu iz 2006. godine obezbijedili da njihovo ime bude trajno upisano u crnogorsku povjesnicu kao državnika koji su uprkos teškom političkom nasljeđu Crne Gore XX vijeka i komplikovanim lavirintima međunarodnih odnosa obezbijedili povratak Crne Gore na međunarodnu političku scenu", rekao je Jovović.

Jovović je ukazao i da nas značenje 21. maja obavezuje da ne možemo samo prigodničarski razgovarati, s obzirom da su mnogi procesi u protekle dvije decenije opteretile vrijednosti koje su bile proklamovane, zbog čega u dijelu javnosti s razlogom postoji opravdana zabrinutost za funkcionalnost same države.

"Naravno nijesu samo u pitanju unutrašnji činioci nego i iz osnova izmijenjena geopolitička struktura u međunarodnim odnosima. Demografski male države poput Crne Gore sa nedovoljno izgrađenim institucijama, fluidnim nacionalnim identitetom, ekonomijom koja se bazično zasniva na tercijalnom sektoru, odlivom mlade kvalifikovane i nekvalifikovane radne snage i drugim faktorima nalaze se, tj. žive u uslovima permanentne krize, te potpadaju pod tzv. meku moć regionalnih centara. Ona se najviše manifestuje preko medija iz okruženja, koji, nažalost, dominantno oblikuju naše mnjenje, nameću društvene narative, pa samim tim i kulturološki obrazac, iz razloga što Crna Gora u proteklom periodu nije imala državnu, odnosno nacionalnu strategiju. To je osnovni razlog zbog čega smo izloženi malignim uticajima od strane istih onih političkih adresa iz zemlje i inostranstva koje su bile i ostale protivnici crnogorske nezavisnosti i negatori crnogorske nacije", rekao je Jovović i dodao da je upravo Matica crnogorska 2013. godine ponudila široj i stručnoj javnosti sveobuhvatni društveni program pod nazivom "Crna Gora na evropskom putu".

"Nažalost, nekadašnje vladajuće političke strukture imale su neke svoje agende, kojima je očigledno bilo daleko takvo poimanje državnih interesa kao u spomenutom programu, zbog čega ga nikad nijesu uzeli u razmatranje, dok je aktuelnoj vlasti imajući u vidu ideološku profilaciju najvećeg dijela njenih konstituenata takav dokument neprihvatljiv, jer ne ostavlja mogućnost za političke špekulacije i trgovine", smatra Jovović.

Očigledno je da Crna Gora nakon višedecenijske vladavine jednog režima koji nikad do kraja nije raskrstio sa negativnim nasljeđem 90-tih godina, uključujući nerazjašnjene relacije sa vrhom Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori skoro do samog kraja, neupitno uslovljava prolazak kroz teška iskušenja cijele društvene zajednice, ističe Jovović.

"To je razlog koji zahtijeva neophodnost političke katarze, vraćanje izvornim programskim postulatima Pokreta za nezavisnu evropsku Crnu Goru da bi se sačuvao građanski karakter Crne Gore, ali i nacionalna supstanca crnogorskog naroda, jer bez Crnogoraca nema Crne Gore", rekao je Jovović.

Referendum 2006. godine ne može razumjeti ako se ne razumiju prethodna dešavanja u Crnoj Gori, period u kome je Crna Gora živjela u nekoj vrsti vanrednog političkog stanja.

Slom socijalističke komunističke vlasti, vjerovatno posljednje poštene vlasti u Crnoj Gori koja je zbačena od strane Slobodana Miloševića, determinisao je sve ono čemu svjedočimo posljednje tri i po decenije, smatra Rade Bojović.

"Crna Gora je bila dio razorene zajednice, izolovane, zajednice koja je međunarodno proskribovana i ono što se desilo 2006. godine bilo je izvlačenje iz jednog teškog stanja koje je Crna Gora naslijedila, a pritom kroz ponudu jedne i političke i identitetske alternative koja se razlikovala od onoga što su bili destruktivni uzroci sloma 1989. godine", rekao je Bojovoić i dodao da smo do nezavisnosti došli na način koji se razlikovao od drugih bivših jugoslovenskih republika.

"Sve druge republike su postale nezavisne na valu nacionalizma, sukoba nacionalizama. A čitava naša kampanja 2005. i 2006. bila je motivisana potpuno drugom idejom, bila je duboko antinacionalistička, bila je građanska, bila je procrnogorska u civilizacijskom smislu, bila je multietnička i mogla se nositi s teškim nasljeđem prethodnih 15 godina i to je zavisilo u najvećoj mogućoj mjeri od političkih partija koje su vladale u prethodnom periodu", rekao je Bojović.

Crna Gora mora da se reintegriše, smatra on.

"Mislim da su najvažnija ona pitanja koja se tiču uređenja pravne države, ekološke politike, socijalnih odnosa, zdravstvene politike i prosvete. Ukoliko se tu naprave značajni iskoraci, mislim da će doći do reintegracije crnogorskog društva i da će se u hodu rješavati i pitanja koja se tiču identiteta", kazao je Bojović.

Na Okruglom stolu su učestvovali i Branko Baletić, Ivan Brajović, Radmila Vojvodić, Nebojša Vučinić, Milan Marković, Miodrag Perović, Šerbo Rastoder, Marko Špadijer i Darko Šuković.