Svečano i otmeno, odgovorno i produhovljeno, profesionalno i vizionarski – uz izvođenje dvije himne, Crne Gore i Evropske unije, nadahnute govore koji su iz različitih uglova osvijetlili kulturu, nasljeđe, umjetnost i sam Kotor, riječi don Branka Sbutege „u ime oproštaja, pomirenja i ljubavi“, koje je izgovorio najmlađi admiral Bokeljske mornarice, te zvona s Katedrale Svetog Tripuna – na Dan državnosti otvoren je jubilarni, 25. po redu KotorArt.
Posljednjih godina svečana otvaranja Festivala postala su svojevrsni prostor promišljanja kulturnog i istorijskog nasljeđa Grada, Boke i Crne Gore. To potvrđuje i ovogodišnja koncepcija svečanog otvaranja. Organizatori su naručili muzičko djelo koje je Mladen Tarbuk komponovao na stihove Don Branka Sbutege; izvedena je kompozicija Triptihon Ivana Brkanovića, rođenog Kotoranina; nastupio je nedavno osnovani ansambl u Boki Kotorskoj – Bokeljski simfonijski orkestar. Na taj način ceremonija otvaranja prerasta protokolarni okvir i postaje umjetnički program sa sopstvenom dramaturgijom, u kojem se muzika koristi kao medij kulturnog pamćenja.
Naslonjeni na posljednje alikvote zvona Katedrale Svetog Tripuna, prvi taktovi kompozicije Pjesme muzici za simfonijski orkestar i bas-bariton otvorili su ovo djelo ratničko-paganskim pokličima limenih duvača i snažnim udarcima velikog bubnja. Ciklus je nastao na osnovu četiri pjesme don Branka Sbutega iz zbirke Križni put i druge pjesme, koje je kompozitor i dirigent Mladen Tarbuk odabrao povezujući ih zajedničkom temom – muzikom. Prepoznajući značaj koji je muzika imala u duhovnom i intelektualnom svijetu Don Branka, Tarbuk je podcrtao introspektivnost koju pjesme emituju.
Od Etide 3, koja uz ulazak baritona vedro otvara ciklus, preko udaljene, više asocijativne nego doslovne reference na Betovenovo stvaralaštvo u pjesmi Betovenu, do (auto)biografskog sloja pjesme Bjelinom prsta crnu dirku grlim, koja se može razumjeti kao svojevrsni muzički metatekst pjesnikovog pijanističkog iskustva, Tarbuk gradi složenu mrežu muzičkih i značenjskih veza. Završna Tokata zaokružuje ciklus direktnijim citatnim prizivanjem Bahove čuvene Tokate i fuge u d-molu. Polazeći od književnog predloška, uz preplitanje ilustrativnih i asicijativno oblikovanih citata, kompozitor gradi vlastiti muzički jezik ostvaren u u vokalnom i orkestarskom izrazu.
Bas-bariton Krešimir Stražanac je, u tehnički zahtjevnoj dionici, interpretirao različite karaktere ovih pjesama – od ljupkosti i razigranosti do nemira i unutrašnje uznemirenosti. Posebnu izražajnu ulogu imali su registarski kontrasti, koji se ponekad smjenjuju gotovo naglo i dodatno su naglašeni upotrebom falseta. Taj postupak kod Tarbuka ne djeluje kao dekonstrukcija tradicionalnog vokalnog identiteta, niti kao groteskno narušavanje vokalne norme, već prije kao sredstvo suptilnog kontrastiranja – uvođenja estetike nježnosti, krhkosti i intimnosti. Falset tako postaje izraz unutrašnjeg glasa, trenutaka usamljenosti, ali i čistog zvučnog kvaliteta. Stražanac je pritom zadržao jasnoću dikcije, čime su ekspresivni elementi ostali u službi muzičke dramaturgije.
Bokeljski simfonijski orkestar svojim (re)osnivanjem predstavlja važan iskorak u muzičkom životu ovog prostora. Okupljajući instrumentaliste različitih generacija – od afirmisanih umjetnika i pedagoga do mladih talenata – orkestar je već na jednom od svojih prvih velikih projekata pokazao spremnost za izvođenje složenih i zahtjevnih partitura. U okviru svečanog otvaranja KotorArta iznio je i monumentalno djelo Triptihon Ivana Brkanovića, u saradnji s Akademskim horom „Ivan Goran Kovačić“ i solistima, sopranom Mihaelom Kristinom Mlinarić i tenorom Rezom Fekrijem.
Nastalo u zrelom stvaralačkom periodu kompozitora, djelo Triptihon i nakon gotovo jednog vijeka od nastanka zadržava snažnu umjetničku i emotivnu potresnost. Kroz složen muzički diskurs ono priziva narodne obrede vezane za smrt, pri čemu se kao jedan od najupečatljivijih elemenata izdvaja naricaljka iz tradicije crmničke nahije. Nastalo u međuratnom periodu, a potom prerađeno tokom Drugog svjetskog rata, ovo djelo nosi i izrazitu ličnu dimenziju: Brkanović je u njega utkao vlastitu žal za brojnim stanovnicima rodnih Škaljara stradalim u italijanskom streljanju. U interpretaciji Bokeljskog simfonijskog orkestra i Akademskog hora Ivan Goran Kovačić spojili su se monumentalnost partiture i duboka ekspresivnost njenog sadržaja.
Sve ono što je festival tokom decenija izgradio na koncepcijskom, programskom i organizacionom planu bilo je sažeto u naslovu ovogodišnjeg događaja – Trajanje. Ta riječ nije označavala samo kontinuitet jednog festivala, već i trajanje ideja, vrijednosti i kulturnih veza koje su kroz vrijeme oblikovale KotorArt i njegov odnos prema gradu, baštini i umjetnosti. Upravo zato ovogodišnje otvaranje nije predstavljalo samo obilježavanje jubileja, već potvrdu da KotorArt već četvrt vijeka uspijeva da umjetničkim programima oblikuje vlastiti kulturni identitet i iznova definiše odnos savremenog stvaralaštva prema nasljeđu.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
