Pola decenije fotografskog centra

Kada danas pitate vještačku inteligenciju šta bi trebalo da obuhvati jedan centar za fotografiju, dobijate odgovor da bi morao da obuhvati više slojeva - od očuvanja baštine do savremenih praksi i edukacije. Poslije detaljnog razlaganja svih tih segmenata, zaključak glasi: “Centar za fotografiju je više od galerije - on je arhiv, škola, laboratorija i kulturni forum. Njegova snaga je u tome što povezuje istoriju i savremenost, umjetnost i tehnologiju, lokalnu zajednicu i globalnu scenu”.

Upravo tako podgoričku Fotografsku galeriju F64, definiše i Vesna Danilović, članica Savjeta Galerije, ističući da je u pitanju jedina i jedinstvena specijalizovana galerija posvećena fotografiji u Crnoj Gori.

Galerija je počela s radom na današnji dan, 20. jula, 2021. godine, u Ulici Đoka Miraševića 61, u podgoričkom Bloku VI, a Danilović navodi da od tada istrajno ispunjava svoju misiju fotografskog centra. Danas će u 20 časova u Fotografskoj galeriji biti otvorena i izložba fotografija “Pet”, koja predstavlja izbor radova iz fundusa galerije nastalih u periodu od 2021. do 2026. godine. Tako će, na najbolji mogući način, biti obilježeno njenih pet godina postojanja.

U tom periodu, galerija je izgradila relevantan i prepoznatljiv međunarodni program, zasnovan na pažljivo koncipiranim izložbama koje na konkursu ili po pozivu bira stručni savjet: Aleksandar Kelić, Lazar Pejović, Miloš Marjanović, Vesna Danilović i Dejan Kalezić koji je i idejni tvorac i osnivač Galerije.

“Prije nego što je osnovana Fotografska galerija F64, nastao je moj fotografski ciklus ‘Doživljeno-sanjano’, serija crno-bijelih pejzaža koja istražuje granicu između sjećanja i sna, između onoga što smo zaista proživjeli i onoga što možda postoji samo u našem unutrašnjem svijetu. Više od 15 godina nosio sam u sebi viziju prostora posvećenog fotografiji, mjesta koje će objedinjavati autore, publiku i razgovor. Danas, obilježavajući pet godina postojanja galerije, čini mi se da je naziv tog fotografskog ciklusa dobio svoj prirodni nastavak. Ako je nekada bilo Doživljeno-Sanjano, danas za ‘F64’ mogu reći: Sanjano-Doživljeno”, kaže Kalezić ponosno.

U Galeriji su od njenog osnivanja do danas organizovane 52 izložbe, predstavljeni su radovi 47 crnogorskih fotografa različitih generacija i izraza, kao i 35 autora iz 14 zemalja regiona i Evrope.

“Pored izlagačkog prostora, ‘F64’ djeluje i kao škola fotografije, analogna laboratorija, prodavnica fotografske opreme, fine art štamparija i biblioteka. Galerija je svoje programe predstavljala i na međunarodnoj sceni, od nastupa na sajmu Art Market Budapest do ovogodišnjeg učešća na sajmu Photo London, koje je bilo i prvo predstavljanje crnogorske fotografije na manifestaciji tog nivoa”, podsjećaju iz “F64” ističući da je sve vrijeme Galerija bila mnogo više od izlagačkog prostora čime je izgrađen prepoznatljiv identitet.

Danilović naglašava da je Galeriju “F64” Kalezić gradio beskompromisno, uprkos brojnim rizicima, zahvaljujući čemu je brzo i lako prevazišla percepciju izložbenog prostora i postala “živo mjesto susreta savremene i istorijske fotografije, obrazovanja, produkcije i urbane kulture”.

“Skromno ju je nazvao ‘Fotografska galerija F64’, referišući na tradiciju čuvene kalifornijske grupe fotografa f/64 iz prve polovine 20. vijeka, i (kao i oni) na vrlo mali otvor blende, koji aparatima velikog formata omogućava snimanje fotografija sa maksimalnom dubinskom oštrinom. Naziv odražava posvećenost preciznosti, jasnoći i shvatanju kamere kao alata za stvaranje umjetničkog djela - fotografije”, zabilježila je ona ovim povodom.

Članica Savjeta kao važan segment rada ističe edukaciju, podsjećajući da se kroz školu fotografije koju Kalezić vodi formiraju nove generacije autora i publike. Tu su i brojni javni programi u okviru kojih je organizovano više radionica, predavanja, debata, predstavljanja opusa i promocija knjiga domaćih i stranih učesnika...

“Programi galerije dodatno uključuju i organizovane posjete studenata fakulteta, srednjoškolaca, osnovaca i djece predškolskog uzrasta, kroz koje se razvija neposredan kontakt mlade publike sa fotografijom i savremenom umjetničkom praksom... Zajedno, javni i edukativni programi dopunjuju izložbenu djelatnost galerije i doprinose razvoju fotografske kulture u Crnoj Gori”, navode iz “F64”.

Kao posebnu vrijednost Danilović vidi i tehničku infrastrukturu ističući da “Galerija tako ne samo da izlaže fotografiju, već aktivno učestvuje u njenom nastanku, podižući svijest o nužno visokim standardima produkcije i očuvanja”.

Atmosferi otvorenosti i dijaloga, ocjenjuje ona, doprinosi i kafe u okviru galerije, kao i arhiv fotografija i biblioteka sa fotografskim knjigama i časopisima, koji, iako još u razvoju, već nagovještavaju potencijal budućeg važnog dokumentacionog i istraživačkog centra za fotografiju u regionu. Sve to dodatno je zaokruženo i predstavljanjem na međunarodnim smotrama.

“Vrhunac dosadašnjeg puta dogodio se u maju ove godine kada je Galerija ‘F64’ bila pozvana da učestvuje na prestižnom sajmu Photo London, u okviru kurirane sekcije CEE Focus. Predstavljanje radova Milana Pešića, Ane Mitrović, Luke Klikovca, Lazara Pejovića i Dejana Kalezića, uz saradnju sa Narodnim muzejom Crne Gore, označilo je trenutak u kojem je crnogorska fotografija prvi put sistematski ušla u globalni dijalog”, istakla je Danilović.

Ni Kalezić ne krije zadovoljstvo tim aspektom rada.

“Međunarodni nastupi, od Art Market Budapest do Photo London, označili su važan iskorak u predstavljanju crnogorske fotografije izvan nacionalnog okvira. Učešće na ovim manifestacijama otvorilo je prostor za saradnju sa međunarodnim galerijama, kustosima i institucijama, potvrđujući značaj kontinuiranog međunarodnog afirmisanja domaćih autora i njihovog fotografskog stvaralaštva”, rekao je on dodajući da značajan segment rada predstavlja i saradnja sa crnogorskim institucijama i organizacijama, kao i partnerstva sa diplomatskim predstavništvima.

“Za vrlo kratko vrijeme, u lokalno i globalno turbulentnim okolnostima, Galerija je pokazala kako privatna inicijativa i prava porodična manufaktura, vođena strašću, posvećenošću, stručnošću i jasnom vizijom, može postati značajna kulturna tačka grada i regiona”, poručuje Danilović.