Tvrđava Mogren, nova scena umjetnosti iznad Budve

Smještena na uzvišenju iznad plaže Mogren, zapadno od Starog grada Budve, tvrđava Mogren predstavlja jedan od najznačajnijih spomenika vojne arhitekture na budvanskoj rivijeri. Izgrađena je u drugoj polovini 19. vijeka, za vrijeme austrougarske uprave, sa zadatkom da štiti prilaze Budvi sa kopna i mora. Iako je decenijama bila zapuštena, zahvaljujući svom položaju, istorijskom značaju i jedinstvenom pogledu na Budvu, more i ostrvo Sveti Nikola, tvrđava je oduvijek važila za lokalitet izuzetnog kulturnog i turističkog potencijala.

Posljednjih godina Opština Budva i Turistička organizacija Budve pokrenule su niz aktivnosti kako bi tvrđava bila sačuvana, uređena i stavljena u funkciju. Najprije je izrađen konzervatorski projekat, uz istraživanje istorijske dokumentacije iz austrijskih arhiva kako bi obnova bila što vjerodostojnija. Uslijedila je sanacija oštećenih zidina, uređenje prostora unutar tvrđave, izgradnja pristupnog puta, postavljanje vodovodne mreže i javne rasvjete, kao i dekorativne iluminacije koja dodatno ističe njen izgled u večernjim satima. Postavljene su zaštitne ograde i druga infrastruktura neophodna za bezbjedan boravak posjetilaca, a u neposrednoj blizini otvoren je i turističko-informativni punkt.

Poseban značaj tvrđava dobija kao nova festivalska scena manifestacije “Grad teatar”. Nakon uređenja prostora, od 2025. godine na tvrđavi se održavaju pozorišne predstave, koncerti i drugi kulturni programi u okviru festivala. Uključivanjem tvrđave u festivalske sadržaje proširen je kulturni prostor Budve, a istorijski lokalitet dobio je novu funkciju.

Da je riječ o prostoru posebnog potencijala potvrđuju i sami umjetnici. Glumica Vanja Milačić opisala je tvrđavu kao “pravu ljetnju scenu”, naglašavajući njenu tišinu, akustiku i bliskost sa publikom. Dea Presečki istakla je da ambijentalni prostor “ima neku magiju”, dok su članovi ansambla Balkan Cellos govorili o jedinstvenom doživljaju nastupa na Mogrenu, a Sari Šaćiri izdvojio trenutke prije koncerta, kada su sjedjeli na klupama oko tvrđave i uživali u, kako je rekao, “zaista nevjerovatnom pogledu”.

Upravo izdvojenost od gradske vreve predstavlja jednu od najvećih prednosti tvrđave Mogren kao festivalske scene. Za razliku od lokacija u centru grada, gdje su tokom ljeta neizbježni buka ugostiteljskih objekata i veliki broj posjetilaca, Mogren pruža mirniji ambijent, bolju akustiku i veću koncentraciju publike i umjetnika. Kameni bedemi, otvoreno nebo i pogled na more stvaraju atmosferu koja svakoj predstavi i koncertu daje posebnu umjetničku dimenziju.

Ipak, iako tvrđava Mogren iz godine u godinu dobija sve značajniju ulogu u programu festivala, Stari grad Budva ostaje njegovo srce i prepoznatljiva festivalska scena. Trgovi i istorijski prostori unutar gradskih bedema već četiri decenije predstavljaju zaštitni znak “Grada teatra”. Uvođenje tvrđave Mogren zato ne znači zamjenu za Stari grad, već prirodno proširenje festivalskih scena i mogućnost da pojedini programi budu izvedeni u drugačijem ambijentu. Na taj način festival čuva svoju tradiciju, ali istovremeno dobija novi prostor koji dodatno obogaćuje kulturnu ponudu Budve, otvara mogućnosti za razvoj novih umjetničkih sadržaja u godinama koje dolaze i potvrđuje da istorijska baština može uspješno živjeti kroz savremenu umjetnost.