Tamna strana Sunca ostaje iznad Šavnika – land art instalacija na Gojinom brdu

Jedan od najupečatljivijih radova nastalih tokom drugog izdanja Art festivala "Dva Sunca" je land art instalacija "Tamna strana Sunca" (The Dark Side of the Sun) umjetnika Konstantina Evdokimova, nastala u saradnji sa producentom Andrejem Zverevim i Synthesis Media Art Studiom.

Instalacija je stvorena posebno za Šavnik i postavljena na Gojinom brdu, na lokaciji izabranoj u saradnji Opštine Šavnik, Festivala i umjetnika. Izrađena od ugljenisanog drveta i grana sakupljenih u okolini, kružna struktura uspostavlja direktan odnos sa planinama, nebom, svjetlošću, gradom i kretanjem Sunca.

Evdokimov, koji je ranije kroz Šavnik samo prolazio, kaže da ga je boravak u ovom mjestu posebno zainteresovao zbog njegovog prirodnog i urbanog ambijenta.

"Oduvijek su me privlačili mali planinski gradovi. Spoj dramatičnog reljefa i planinske rijeke čini Šavnik posebno slikovitim, dok njegovo industrijsko arhitektonsko nasljeđe dodaje još jedan sloj značenja i stvara zanimljiv prostor za eksperimentisanje u savremenoj umjetnosti. Ukoliko se umjetnički projekti ovdje nastave razvijati, Šavnik ima potencijal da postane mjesto okupljanja i značajna tačka savremene umjetnosti", rekao je Evdokimov.

Land art je, kako objašnjava umjetnik, po svojoj prirodi neodvojiv od prostora u kojem nastaje. Zato su teren Gojinog brda, svjetlost, kretanje Sunca, kao i forma i orijentacija skulpture, pažljivo povezani sa samom lokacijom i konceptom rada.

Naziv "Tamna strana Sunca" otvara igru sa slikom, značenjem i samom idejom "tamne strane" - onoga što postoji izvan neposredno vidljivog i poznatog.

"Svijet prvenstveno doživljavamo kroz vidljivu i opipljivu materiju, ali izvan naše neposredne percepcije postoji ogroman nepoznati prostor. Za mene ‘Tamna strana Sunca’ postaje slika te nevidljive stvarnosti – naličje poznatog svijeta i pokušaj da pogledamo izvan njegovih granica", kaže Evdokimov.

Zato rad istovremeno funkcioniše kao prepoznatljiv simbol i kao prazan krug – svojevrsni portal kroz koji posmatrač drugačije sagledava prostor koji ga okružuje.

Perspektiva se mijenja u zavisnosti od strane sa koje se instalaciji prilazi. Sa jedne strane kružni otvor uokviruje planine i nebo, dok se sa druge unutar istog "Sunca" pojavljuje Šavnik. Tako se kroz jednu formu susreću dva različita pogleda - priroda i grad.

Ugljenisano drvo takođe je svjestan izbor autora, jer upućuje na Sunce kao izvor istovremeno stvaralačke i destruktivne energije.

Poseban element rada otkriva se samo u određenim trenucima. U zavisnosti od doba godine, vremena, svjetlosti i položaja posmatrača, stvarno Sunce može se pojaviti unutar kružnog "portala" instalacije.

"Taj trenutak ne može se jednom zauvijek fiksirati – morate ga sami pronaći i uhvatiti. Taj promjenljivi, gotovo kinetički element postaje dio rada i daje mu još jednu dimenziju značenja", objašnjava Evdokimov.

Posebna vrijednost projekta je u tome što "Tamna strana Sunca" ostaje na Gojinom brdu i nakon završetka Art festivala Dva Sunca.

Izložena suncu, kiši, vjetru, snijegu i drugim prirodnim uticajima, instalacija će se vremenom mijenjati. Te promjene nijesu nešto što je odvojeno od rada – one postaju dio njegovog daljeg trajanja u prostoru.

"Napravio sam mnogo instalacija u prirodnim okruženjima u različitim zemljama, ali mi je posebno važno što će ‘Tamna strana Sunca’ ostati u Šavniku. Volio bih da ljudi sami otkrivaju instalaciju – da joj priđu, pogledaju kroz nju prema pejzažu i primijete kako se mijenja sa svjetlošću, vremenom i godišnjim dobima", navodi Evdokimov.

Autor smatra da ovakvi radovi mogu biti uključeni u turističke rute, edukativne inicijative i buduće umjetničke programe, ali mu je prije svega važan neposredan susret posjetioca sa radom i prostorom u kojem se nalazi.

Konstantin Evdokimov od 2002. godine radi sa ledom, snijegom, kamenom, drvetom i metalom, stvarajući skulpture, site-specific instalacije, javnu umjetnost i velike prostorne intervencije. Njegovi radovi predstavljeni su na više od 60 međunarodnih festivala, simpozijuma i izložbi širom Evrope, a za svoj rad dobio je više nagrada.

Godine 2014. osnovao je Guild of Contemporary Sculpture, inicijativu posvećenu produkciji umjetničkih objekata, izložbi i događaja iz oblasti savremene umjetnosti. Od 2022. godine živi i stvara u Crnoj Gori, gdje razvija samostalne projekte i međunarodne saradnje, istražujući odnos materijala, prostora i savremene kulture.

Producent instalacije Andrej Zverev djeluje na spoju savremene umjetnosti, tehnologije, muzike i javnog prostora. Koosnivač je "Synthesis Media Art Studija", međunarodnog kolektiva koji razvija imerzivne audiovizuelne instalacije i projekte digitalne umjetnosti. Njegov rad usmjeren je i na povezivanje umjetnika, institucija i lokalnih zajednica kroz zajedničke i site-specific projekte.

Art festival "Dva Sunca" organizovali su NVU Art 365, JU Centar za kulturu Šavnik i Fakultet vizuelnih umjetnosti Univerziteta Mediteran, uz podršku Opštine Šavnik, Ministarstva kulture i medija, Ministarstva turizma i Metropolisa.