Zakoni omogućavaju crnogorskoj policiji da zabrani neprijavljene blokade saobraćajnica, ali izostanak njene reakcije pokazuje da se ta ovlašćenja ne koriste, uprkos narušavanju slobode kretanja građana.
Iz Uprave policije upozorili su juče, prvenstveno mještane Botuna, koji već nekoliko dana nakratko blokiraju saobraćajnice u Podgorici, da krše odredbe Zakona o javnim okupljanjima i Zakona o bezbjednosti saobraćaja na putevima, te da nenajavljenim blokadama direktno ugrožavaju sopstvenu bezbjednost, bezbjednost drugih učesnika saobraćaja, kao i prava i slobode drugih građana.
Međutim, u saopštenju nijesu naveli zašto ne preduzimaju ništa tim povodom, da li će i ako hoće - šta.
Oni podsjećaju organizatore i učesnike blokada da u ostvarivanju svojih prava ne mogu organičavati i ugrožavati prava drugih građana, dodajući da je radi bezbjednosti neophodno prijavljivanje javnih okupljanja.
Iz Uprave policije juče nijesu odgovorili na pitanje “Vijesti” zašto policija ne postupa u skladu sa zakonom da onemogući blokade saobraćajnica.
Iz te institucije sinoć su saopštili da je zbog incidenta tokom jučerašnjih blokada privedeno više osoba, a da će zbog neprijavljenih skupova biti procesuirano 18 ljudi.
NE PROPUSTITE
Zakonom o javnim okupljanjima i javnim priredbama predviđeno je da policija ima ovlašćenja da, između ostalog, prekine javno okupljanje ako njegovo održavanje nije prijavljeno ili nije dozvoljeno. Propisano je i da “policija može privremeno ograničiti slobodu javnog okupljanja ako je to ograničenje nužno u demokratskom društvu radi sprečavanja narušavanja javnog reda i mira, vršenja krivičnih djela, ugrožavanja ljudskih prava i sloboda i posebnih manjinskih prava i sloboda drugih lica, bezbjednosti lica i imovine, ili na zahtjev organa državne uprave nadležnog za poslove zdravlja, u slučaju ugrožavanja zdravlja”.
Prema istom propisu, organizator je dužan da podnese pisanu prijavu za održavanje javnog okupljanja, najkasnije pet dana prije njegovog održavanja.
Mještani Botuna juče su, oko 15 sati, blokirali kružni tok na magistralnom putu Nikšić - Cetinje i magistralni put prema Virpazaru u mjestu Bistrica, kao i prugu. Tom prilikom je, kod Nikšićkog mosta, došlo do incidenta, kada je jedan građanin, revoltiran što ne može da prođe, krenuo da udara čekićem parkirani automobil jednog od mještana Botuna. Do incidenta je umalo došlo i prethodnog dana u Donjoj Gorici, kad je jedan od građana vozilom htio da prođe na “silu”, ali su ga mještani Botuna spriječili.
Botunjani blokiraju saobraćajnice u znak protesta zbog izgradnje kolektora u tom naselju u Zeti. Oni su tokom ove sedmice blokirali kružni tok na izlazu iz Podgorice prema Cetinju, kružni tok na Zabjelu kod Vodovoda, Bistricama, Matagužima... Uoči Nove godine, uz podršku funkcionera Demokratske narodne partije (DNP) koja prijeti da će izaći iz Vlade i vlasti u Podgorici, blokirali su kružni tok kod skretanja za aerodrom u Zeti, kao i lokalne puteve na putu prema Podgorici, a nakon akcije policije na parceli gdje je predviđena gradnja postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda.
Mještani Park šume Zagorič juče su oko 14 sati su blokirali kružni tok ka auto-putu. Oni su takve blokade organizovali i ranije protestujući zbog, kako navode, visokih kamata koje im je država obračunala za plaćanje državnih parcela na kojima su izgradili kuće prije oko 20 godina.
IZMJENE ZAKONA ČAME U SKUPŠTINI
Dio poslanika vlasti, među kojima i predstavnici DNP-a, predložio je krajem juna prošle godine pooštravanje propisa zbog blokada saobraćajnica. Oni su u skupštinsku proceduru predali predlog izmjena Zakona o javnim okupljanjima s ciljem sprečavanja blokada, ali, prema izvoru “Vijesti”, nakon negodovanja dijela javnosti - trenutno ne postoji namjera da se o tome raspravlja.
Izvor redakcije iz jedne vladajuće partije rekao je, odgovarajući na pitanje da li će predlog biti povučen iz procedure ako nema volje da se razmatra, da se rijetko dešava da se izmjene povlače, “jer to faktički ništa ne znači”.
“U svakom trenutku se, odlukom jednog poslanika, može naći u proceduri”, kazao je sagovornik.
Dio vlasti izmjene je predložio kad su, u znak protesta, građani blokirali više saobraćajnica širom Crne Gore, od kojih su najpoznatije bile blokade saobraćajnice u mjestu Kruševo ždrijelo, na magistralnom putu Cetinje - Podgorica, kao i protest građana u Šavniku, odnosno blokada magistrale ka Žabljaku.
Nakon višemjesečnih svakodnevnih protesta na Kruševom ždrijelu, građani Cetinja koji su tražili odgovornost nadležnih za dva masakra u prijestonici u kojima su ubijene 23 osobe, odlučili su početkom decembra prošle godine da obustave blokade. Šavnička opozicija, koja je protestovala zbog reizbora Jugoslava Jakića (DPS) za predsjednika te opštine i činjenice da lokalni izbori nijesu završeni od oktobra 2022, od blokada je odustala na ljeto prošle godine.
Izmjenama zakona predloženo je onemogućavanje “traženja pravde na ulici”, odnosno zabrana blokade auto-puteva, brzih saobraćajnica, magistralnih, regionalnih ili lokalnih puteva i graničnih prelaza, ako time oni koji protestuju onemogućavaju ili otežavaju saobraćaj i kretanje drugih građana. Time se, kako su obrazložili, jasno definiše granica između prava na okupljanje i prava drugih građana na bezbjedno i nesmetano kretanje. Amandmanima, koji su postali dio predloga, predviđena je i zabrana blokade željezničkog saobraćaja.
Za kršenje zakona predviđene su novčane kazne u iznosima od 500 do 10.000 eura. Kazne i sada postoje, ali su predlogom značajno pooštrene.
Iako je “Vijestima” krajem jula prošle godine iz dijela vlasti rečeno da se Skupština neće do daljeg izjašnjavati o predloženim izmjenama dok o tom predlogu ne dobije mišljenje Evropske komisije (EK), nije poznato da li je dokument uopšte slat u Brisel.
Sagovornik “Vijesti” je kazao da u to nije upućen, navodeći da to radi Vlada, a ne Skupština.
Iz parlamenta juče nijesu odgovorili na pitanja koji je status predloga izmjena Zakona o javnim okupljanjima, da li će se o njemu glasati, kao ni da li je dokument slat u Brisel i ako jeste - kakvo je mišljenje dobijeno.
Iz Vlade su rekli da su pitanje proslijedili Ministarstvu unutrašnjih poslova i Ministarstvu vanjskih poslova, ali odgovor iz tih resrora juče nije stigao.
Dio crnogorske javnosti tvrdi da bi izglasavanje izmjena predstavljalo uvođenje blanko zabrane javnih okupljanja, odnosno da bi to bio udar na Ustav.
Kad je riječ o kritikama na predloženo zakonsko rješenje iz međunarodnih organizacija, rezidentni koordinator Ujedinjenih nacija (UN) u Crnoj Gori Dijego Sorilja dostavio je u julu prošle godine šefu parlamenta Andriji Mandiću (Nova srpska demokratija) i svim šefovima poslaničkih klubova dopis u kom je upozoreno na mogućnost da predložene izmjene “nijesu kompatibilne sa članom 21 o mirnom okupljanju koji garantuje Međunarodni pakt o građanskim i političkim pravima, koji je Crna Gora potpisala 2006. godine.
Sličan stav imao je i komesar za ljudska prava Savjeta Evrope Majkl O’Flaerti, koji je 24. jula 2025. pozvao poslanike da ne usvajaju izmjene, tvrdeći da nijesu u skladu s međunarodnim standardima ljudskih prava.
U 2024. bilo 90 neprijavljenih skupova
U 2024. u Crnoj Gori održano je 347 javnih okupljanja, dok ih je prethodne godine bilo 422, piše u Izvještaju o primjeni Zakona o javnim okupljanjima i javnim priredbama.
Od ukupnog broja javnih okupljanja 247 je bilo prijavljeno i održano, dok je 90 održano bez prijave, a deset spontano. Policija je obezbjeđivala 308 okupljanja.
Od 282 prijavljena okupljanja u 2024, 35 nije održano jer su organizatori odustali. Na okupljanjima je bilo oko 228.630 građana, piše u izvještaju.
Policija navodi da su protesti “u pokretu” problematični jer često podrazumijevaju blokadu saobraćajnica, zbog čega stižu pritužbe građana kojima se ograničava kretanje, uz rizik od mogućih sukoba.
Bonus video:
