Samit EU - Zapadni Balkan na kom bi početkom juna, u Tivtu, trebalo da se okupi 27 lidera članica EU, čelnici te zajednice i vodeći ljudi država regiona - mogao bi da dovede do izmjene reda letjenja u Crnoj Gori, te otežanog funkcionisanja drumskog saobraćaja na jugu zemlje, a uz to otvara i pitanje ima li policija kadra i resursa da odgovori svim bezbjednosnim izazovima organizacije tako važnog skupa.
On je zakazan za 5. jun, i na njemu se očekuju 42 strane delegacije, uz nekoliko stotina njihovih članova i predstavnika međunarodnih i domaćih medija.
Stoga organizacija takvog skupa, do sad najvećeg međunarodnog ranga u istoriji Crne Gore, nameće velike bezbjednosne, organizacione i tehničke izazove, tj. obaveze zemlji domaćinu.
Na svemu tome radi organizacioni odbor koji je oformio šef države Jakov Milatović, koji je (predsjednik) inicijator ideje da Crna Gora bude domaćin samita. Odbor kojim rukovodi predsjednikov kabinet, okuplja predstavnike ministarstava vanjskih poslova, evropskih poslova, finansija, unutrašnjih poslova i javne uprave, kao i predstavnike Uprave policije, Aerodroma Crne Gore i Opštine Tivat.
Prvo, i jedno od ključnih pitanja koje se postavlja u susret samitu je - da li crnogorski aerodromi, tivatski i podgorički, imaju kapacitete da dočekaju veliki broj delegacija.
Problemi na aerodromima i putevima
Iz kompanije Aerodromi kazali su “Vijestima” da su za potrebe dolazaka i odlazaka učesnika samita rezervisani samo dostupni termini, koji nisu zauzeti redovnim komercijalnim letovima. Međutim, napominju da je ipak moguće da bude djelimičnog odstupanja u redovnom redu letjenja, jer će, objašnjavaju, delegacije imati tzv. HEAD status i prioritet pri slijetanju i polijetanju u odnosu na komercijalne letove.
No, nezvanične informacije redakcije govore da bi situacija mogla da bude još komplikovanija - i na aerodromima i na drumovima.
“Budući da tim avionima dolaze visokoštićene ličnosti, za sve njih mora se organizovati i dolazak auto-kolona s eskortom na platformu do samog aviona, i onda potpuno čist (maltene prazan) put do mjesta održavanja samita”, rekao je dobro upućeni sagovornik “Vijesti”, koji je zbog osjetljivosti teme insistirao na anonimnosti.
On je naveo da to znači da će Jadranska magistrala u Tivtu, koja je nedostatna i nerijetko zakrčena, tog dana najvjerovatnije biti van domašaja za korišćenje bilo kome osim stranim delegacijama, njihovom pratećem osoblju i službama bezbjednosti.
“Možete misliti kako će to izgledati u situaciji kad se još gradi bulevar Jaz -Tivat, a putem, recimo, moraju proći štićene kolone državnika koji, zbog toga što nema mjesta u Tivtu, moraju da slete na aerodrom Podgorica...”, kazao je sagovornik.
Kad je riječ o kapacitetima aerodroma, tivatski raspolaže sa sedam parking pozicija za komercijalne avione C-segmenta (putnički avioni srednje veličine) i 12 za manje biznis avione (na platformi za generalnu avijaciju). Tih 12 pozicija se u slučaju korišćenja nešto većih aviona iz tog segmenta - tipa “gulfstreama”, “falcona” ili “challengera” - redukuju na šest.
Aerodrom u Podgorici ima šest parking pozicija za komercijalne vazduhoplove C-segmenta i tri za generalnu avijaciju, ali je u glavnom gradu na raspolaganju i prostor stajanke susjednog vojnog aerodroma “Knjaz Danilo.”
“Kako god, dolazak tolikog broja stranih visokoštićenih delegacija avionima u Crnu Goru i svog njihovog pratećeg osoblja u tako kratko vrijeme, u uslovima kad Aerdromi Crne Gore već imaju znatno pojačan obim redovnog avio-saobraćaja zbog turističke sezone, staviće to preduzeće pred ogromne i do sada nezabilježene izazove”, tvrdi sagovornik redakcije.
On naglašava da su prostorno-tehnička ograničenja na aerodromima i sad tolika da će se zbog održavanja samita možda morati pribjeći i tome da država naloži potpunu obustavu komercijalnog avio-saobraćaja 5. juna, kako bi se na pravi način moglo odgovoriti ovom bezbjednosno-logističkom izazovu.
Pregovori s Dubrovnikom
Iz Aerodroma Crne Gore redakciji su rekli da, imajući u vidu da većina delegacija dolazi specijalnim, a ne komercijalnim letovima, ta kompanija imaju ključnu operativnu i logističku ulogu u realizaciji zahtjevnog međunarodnog događaja.
Organizacija letova, kako su objasnili, podrazumijeva različite vremenske intervale slijetanja i polijetanja, obezbjeđivanje kompletnog servisa, omogućavanje brzog prolaza kroz aerodromske procedure, a takođe i odlazak delegacija iz države.
Navode da će, po preporukama Uprave policije i Aerodroma, gostima na raspolaganju biti oba crnogorska aerodroma, a dodaju da su upoznati da je Ministarstvo vanjskih poslova (MVP) trenutno u komunikaciji s nadležnim organima Hrvatske “u cilju obezbjeđivanja svih logističkih i operativnih pretpostavki kako bi i aerodrom Dubrovnik mogao da bude predložen kao jedna od lokacija za dolazak i odlazak delegacija”.
Iz MVP-a su odgovorili da sprovode niz aktivnosti koje bi mogle da pojednostave dolazak i osiguraju bezbjedan i prijatan boravak predsjednika država i vlada, šefova međunarodnih organizacija, ali i svih delegacija koje budu učestvovale na samitu.
“U tom pogledu, ukoliko neka od delegacija odluči da svoje putovanje u Crnu Goru realizuje posredstvom zračne luke 'Ruđer Bošković' u Dubrovniku, imaće svu neophodnu pažnju, asistenciju i protokol, u skladu s najvišim standardima”, naveli su iz MVP-a, dodajuči da preduzimaju "mjere i radnje iz svoje nadležnosti, uključujući i komunikaciju sa svim susjednim državama, posredstvom koje se stvaraju preduslovi za učešće na najvišem nivou, ali i dijele korisne informacije u pripremi ovako važnog međunarodnog skupa".
Aerodrom u Čilipima ima 26 parking pozicija za komercijalne avione, četiri helipada i 13 pozicija za generalnu avijaciju. Međutim, on ima i značajno veći obim sopstvenog redovnog saobraćaja, zbog čega je upitno da li bi mogao da odgovori na zahtjev Crne Gore da se tamo prihvataju ili parkiraju avioni stranih delegacija koje dolaze na događaj u primorskoj opštini.
Aerodrom Dubrovnik ima veliko iskustvo u radu s ovakvom vrstom veoma zahtjevne klijentele, jer je godinama domaćin velikog godišnjeg internacionalnog skupa “Croatia Summit/Croatia Forum”, i svjestan je izazova koji mu, u kratko vrijeme, donosi prijem velikog broja vazduhoplova sa stranim državnicima.
No, sve i ako bi bi dio učesnika predstojećeg samita dolazio u Tivat preko Dubrovnika, to bi onda nametalo još i veća ograničenja u odvijanju saobraćaja na Jadranskoj magistrali na potezu od Debelog brijega do Tivta, uključujući i trajektni prelaz u Boki. Isto bi se u još i većoj mjeri desilo “s druge strane”- istočno, ako bi dio gostiju za dolazak na samit koristio aerodrom u Tirani.
Više novca za organizaciju
Drugi, dobro upućeni sagovornik “Vijesti”, tvrdi da je delegacija tehničko-logističkih predstavnika EU, koja je u pripremi samita ovih dana posjetila Crnu Goru, bila “zaprepašćena” stanjem aerodroma Tivat, koji bi trebalo da bude glavna recepcija za učesnike skupa.
Dodaje i da je organizacioni odbor tek prije nekoliko dana saznao s kojim okvirnim iznosom novca iz državnog budžeta može da raspolaže za pripremu i organizaciju događaja.
Predsjednik države zatražio je nedavno od Vlade više od pola miliona eura za organizovanje samita, što mu je izvršna vlast u međuvremenu odobrila.
Budžetom za ovu godinu, Milatovićevom kabinetu je za međunarodne događaje opredijeljeno gotovo četiri puta manje novca nego što bi događaj u Tivtu trebalo da košta.
“Služba predsjednika Crne Gore obratila se zahtjevom... od 27. 1. 2026. za obezbjeđivanje sredstava u procijenjenom iznosu od 565.857,47 eura za održavanje samita... Naime, kako se navodi u obrazloženju, procjena je urađena na osnovu smjernica i tehničkih zahtjeva dostavljenih od strane Sekretarijata Evropskog savjeta, kao i na osnovu informativnih ponuda pribavljenih od agencija specijalizovanih za organizovanje događaja”, piše u informaciji o preusmjeravanju sredstava, koju je objavila Vlada.
Policija ćuti
Jedan od najvažnijih izazova u susret samitu je bezbjednosni, s obzirom na to da bi na skup trebalo da dođu neka od najvažnijih imena svjetske i evropske politike. Stoga se postavlja pitanje - ima li crnogorska policija dovoljno službenika da obezbjedi te ljude, dovoljno adekvatnih vozila da ih prevozi i sl.
Iz Milatovićevog kabineta rekli su “Vijestima” da je za segment organizacije samita koji se odnosi na prevoz štićenih ličnosti zadužena Uprava policije, koja, prema njihovim navodima, preduzima blagovremeno sve neophodne aktivnosti kako bi se obezbijedio dovoljan broj službenih automobila za ove potrebe.
Iz Uprave policije nisu odgovorili na pitanja “Vijesti” hoće li biti problema u organizaciji s obzirom na to da dolazi veliki broj štićenih ličnosti, da li će policija imati dovoljno službenika za obezbjeđivanje takvog događaja, dovoljno službenih automobila za prevoz štićenih ličnosti...
Iz Milatovićevog kabineta ocjenjuju da organizacija samita predstavlja najzahtjevniji diplomatski i logistički poduhvat u istoriji Crne Gore. Riječ je, kažu, o prvom događaju ovog ranga koji se održava u zemlji.
“Što sa sobom nosi visok nivo odgovornosti, ali i izuzetnu priliku da pokažemo institucionalnu zrelost i kapacitet da budemo domaćin najvišim evropskim i regionalnim liderima”, naveli su oni, dodajući da se sve aktivnosti realizuju u stalnoj koordinaciji s Evropskim savjetom i u skladu s njihovim smjernicama.
Samit će okupiti najviše zvaničnike EU i država članica, uključujući predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koštu, predsjednicu Evropske komisije Ursulu fon der Lajen, predsjednicu Evropskog parlamenta Robertu Metsolu, visoku predstavnicu EU Kaju Kalas, kao i lidere država članica poput Emanuela Makrona (Francuska), Fridriha Merca (Njemačka), Đorđe Meloni (Italija)...
Milatovićev kabinet: Organizacija samita - državni projekat
Iz kabineta predsjednika listu je rečeno da je plan pripreme samita jasno definisan i da obuhvata političku koordinaciju, protokolarne aktivnosti, bezbjednosne procedure, logistiku, transport delegacija, medijski centar i sve ostale tehničke aspekte organizacije.
Sve nadležne institucije, navode oni, rade koordinisano, s precizno utvrđenim obavezama i rokovima, “kako bi Crna Gora 5. juna bila u potpunosti spremna”.
Podsjećaju da se očekuje dolazak do 42 delegacije, uz više stotina njihovih članova i predstavnika međunarodnih i domaćih medija, što, kažu, potvrđuje razmjere i značaj događaja.
“Upravo zato organizaciju posmatramo kao državni projekat i nacionalni interes. Kad je riječ o logističkim izazovima, organizacija događaja ovog nivoa podrazumijeva detaljno planiranje svakog segmenta - od dolaska delegacija, njihovog boravka i kretanja, do bezbjednosnih i protokolarnih standarda koji važe za skupove na najvišem međunarodnom nivou”.
Milatovićev kabinet je saopštio da je samit prilika da Crna Gora pokaže da pripada evropskom političkom prostoru i da je spremna da organizaciono, institucionalno i politički odgovori na standarde EU.
“Uvjereni smo da će Crna Gora u junu biti spremna da, kao domaćin, organizuje samit na najvišem nivou i pošalje snažnu poruku da je spremna da bude 28. država članica EU do 2028. godine”, poručuju iz kabineta predsjednika.
Bonus video:
