Potez doskorašnjeg konzula Crne Gore u Njujorku Adela Omeragića - da svojim prisustvom na ceremoniji otvaranja ulice Ali-paše Šabanagića u tom američkom gradu, afirmiše ličnost vojskovođe koji je kroz istoriju činio sve da Plav i Gusinje ne postanu dio crnogorske države - najblaže rečeno djeluje čudno i teško objašnjivo.
To je “Vijestima” kazao istoričar Nikola Zečević, komentarišući Omeragićevu prošlonedjeljnu objavu na društvenim mrežama, u kojoj je naveo da je otvaranjem ulice Ali-paše u Njujorku “ukazana velika čast Crnoj Gori”.
Omeragić, koji je prekjuče saopštio da je podnio ostavku na poziciju crnogorskog konzula u Njujorku, a da politički angažman nastavlja kao poslanik Bošnjačke stranke (BS), je 22. februara na Fejsbuku napisao da je “u srcu” njujorškog kvarta Astorije, svečano otvorena ulica Ali-paše Šabanagića Gusinjskog, koja, prema njegovim riječima, predstavlja simbol trajne veze između naše dijaspore i domovine Crne Gore.
“Imao sam čast da zajedno sa kolegama prisustvujem ovoj svečanosti, gdje je ukazano veliko priznanje Crnoj Gori, posebno Gusinju i Plavu, čiji su ljudi decenijama gradili mostove prijateljstva, rada i zajedništva u Sjedinjenim Američkim Državama. Ime Ali-paše Šabanagića ostaje trajno upisano u jednoj od najživljih zajednica Njujorka - kao podsjetnik na naše korijene, identitet i doprinos plavsko-gusinjske zajednice američkom društvu”, piše u objavi.
Naveo je da su “ponosni na naše ljude u dijaspori, na njihovu istrajnost i uspjehe, i na činjenicu da se ime jednog velikana iz naše istorije danas nalazi na mapi Njujorka”.
Omeragić nije odgovorio na pitanje “Vijesti” da li smatra da je korektno da državni službenik prisustvuje otvaranju ulice čovjeku koji se u više navrata borio protiv Crne Gore, dok su iz Ministarstva vanjskih poslova, kojim rukovodi Ervin Ibrahimović (Bošnjačka stranka), oćutali pitanje redakcije da li je stav doskorašnjeg konzula i zvaničan stav Ministarstva.
Zečević: Šabanagić bio proosmanski prvak
Zečević je kazao listu da je Ali-beg Šabanagić, poznat i kao Ali-paša Gusinjski, predvodio oružani otpor sprovođenju odluka Berlinskog kongresa iz 1878. godine, prema kojima su Plav i Gusinje trebali da uđu u sastav Crne Gore. Navodi da se vrhunac tog otpora ispoljio tokom Boja kod Novšića (Nokšića) u decembru 1879, kad su Ali-pašine proosmanske snage porazile crnogorske trupe pod komandom vojvode Marka Miljanova, koje su nastojale da uspostave kontrolu nad plavsko-gusinjskim krajem.
“Sukobi su nastavljeni i mjesec dana kasnije, u Murini, nakon čega je uslijedilo povlačenje crnogorskih snaga. Ishod tog otpora bio je politički dvojak - umjesto Plava i Gusinja, Crna Gora je tek u novembru 1880, kao kompenzaciju, dobila Ulcinj, dok su Plav i Gusinje ostali u sastavu Osmanskog carstva, odnosno Pećkog sandžaka, koji je potom povjeren na upravu - upravo Šabanagiću”, objašnjava on.
Velji rat, koji je Crna Gora vodila s Osmanskim carstvom od 1876. do 1878. prethodio je Berlinskom kongresu, na kom je priznata formalna nezavisnost Crne Gore, a država je dobila značajno teritorijalno proširenje - u njen sastav ušli su Nikšić, Kolašin, Spuž, Podgorica, Žabljak, Bar... Plav i Gusinje postali su dio Crne Gore 1912, po okončanju Prvog balkanskog rata.
Zečević podsjeća da je Šabanagić, pritom, bio jedna od važnijih ličnosti Prizrenske lige, naročito u okviru tzv. gusinjske kaze.
“Njegovo suprotstavljanje crnogorskom prodoru nije bilo ograničeno samo na krizu izazvanu odlukama Berlinskog kongresa - on se s crnogorskom vojskom sukobljavao i ranije, tokom druge Omer-pašine vojne 1862. godine”, kaže sagovornik.
Omer-paša Latas je 1862. predvodio sveobuhvatnu tursku ofanzivu na Crnu Goru, zbog podrške Cetinja hercegovačkim ustanicima.
Istoričar ukazuje da se Šabanagićevo protivljenje pripajanju Plava i Gusinja Crnoj Gori uklapalo u ranu programsku orijentaciju Prizrenske lige, čiji je inicijalni cilj, prema Zečevićevim riječima, bio očuvanje teritorijalne cjelovitosti Osmanskog carstva, uz nastojanje da se spriječi pripajanje krajeva s dominantno muslimanskim stanovništvom okolnim hrišćanskim državama.
Prizrenska liga bila je albanska politička i nacionalna organizacija koja je djelovala od juna 1878. do aprila 1881. Osnovana je kao direktna reakcija na odluke Berlinskog kongresa s ciljem da spriječi podjelu teritorija naseljenih Albancima između susjednih država i da se izbori za ujedinjenje četiri osmanska vilajeta u jednu autonomnu albansku jedinicu unutar Osmanskog carstva.
Iako je prvobitno imala podršku turskih vlasti, pokret je ugušen silom 1881, nakon što su zahtjevi prerasli u otvorenu borbu za nezavisnost.
Zečević ocjenjuje da je Ali-pašu vjerovatno najpreciznije razumjeti kao lokalnog proosmanskog prvaka i vojnog organizatora, “koji je branio vlastiti zavičaj, lokalno muslimansko stanovništvo, kao i politički poredak u kojem je djelovao”.
“Posmatrano iz tog ugla, nema sumnje da Šabanagić predstavlja značajnu istorijsku ličnost za plavsko-gusinjski kraj. Ipak, činjenica da je dosljedno i uporno djelovao protiv uključivanja tog prostora u sastav Crne Gore otežava da se, bez ozbiljnih ograda, tretira kao nekakav domovinski simbol Crne Gore”, podvlači on.
U tom smislu, Zečević ističe da Omeragić “nesumnjivo ima puno pravo” da, kao privatno lice, afirmiše Šabanagićev zavičajni značaj.
“Međutim, ukoliko to čini u svojstvu crnogorskog konzula, odnosno predstavnika države, onda se otvara legitimno pitanje političke i simboličke primjerenosti afirmacije ličnosti koja je istorijski činila sve da Plav i Gusinje nikada ne postanu dio Crne Gore i koja se toj mogućnosti otvoreno protivila i u konačnici suprotstavila oružjem. Najblaže rečeno, takav postupak djeluje čudno i teško objašnjivo”, poentirao je on.
Omeragić "mijenja način služenja državi"
Omeragić je prekjuče saopštio da je podnio ostavku na poziciju crnogorskog konzula u Njujorku, te da će svoj politički angažman nastaviti kao poslanik BS-a.
Poslaničko mjesto te partije u parlamentu ostalo je upražnjeno nakon ostavke Admira Adrovića krajem prošle godine.
“Služiti državi Crnoj Gori i njenim građanima je čast - bez obzira na poziciju s koje to činimo. Period koji sam proveo u Njujorku kao konzul Crne Gore dodatno me je uvjerio koliko je važno snažno i dostojanstveno zastupati interese naše države i naših ljudi, u zemlji i inostranstvu”, napisao je Omeragić u objavi na Fejsbuku.
Zahvalio je ministru vanjskih poslova i lideru BS-a Ervinu Ibrahimoviću na povjerenju i prilici da bude dio diplomatskog tima Crne Gore, rekavši da “to povjerenje nosi kao obavezu da i dalje radi principijelno, odgovorno i posvećeno”.
“Zahvaljujem se i našoj dijaspori u Njujorku i širom SAD na otvorenoj i konstruktivnoj saradnji. Njihova posvećenost očuvanju veza s Crnom Gorom, kao i spremnost da doprinesu njenom razvoju, predstavljaju snažan oslonac našoj državi. Bilo mi je zadovoljstvo da zajedno radimo na jačanju tih veza i unapređenju komunikacije”, dodao je.
Omeragić je poručio da je odlučan da u parlamentu bude “snažan glas politike ravnopravnosti, multietničkog sklada i evropskog puta Crne Gore”.
“Ne mijenjam služenje državi - mijenjam način na koji ću joj služiti. Posebna mi je čast što ću kao poslanik... biti tamo gdje se donose odluke koje određuju život ljudi i pravac države... U ovaj mandat ulazim bez kalkulacija i s jednim ciljem: da budem dostupan, principijelan i beskompromisno posvećen ravnopravnosti, dijalogu i evropskom putu Crne Gore”, naveo je on.
“Vijesti” su krajem januara pisale da će se Omeragić vratiti u državu na zahtjev BS-a, kako bi popunio upražnjeno poslaničko mjesto te partije u parlamentu. Izvor redakcije iz BS-a tada je tvrdio da zbog navodnih frakcija u toj stranci, Ibrahimović želi da upražnjeno mjesto, nakon ostavke Adrovića, popuni Omeragić, a ne Irfan Husović, koji je bio sljedeći na listi.
Inicijativa bošnjačke dijaspore Njujorka
Ali-paša Šabanagić dobio je ulicu u Njujorku zahvaljujući inicijativi tamošnje bošnjačke dijaspore.
Inicijativu su pokrenule “Bošnjakinje Njujorka” u ime organizacije “Kolektivan rad sestara”, čija je izvršna direktorica Zara Kandić.
Kandić je sredinom janurara saopštila portalu “CGDijaspora” da je proces od pokretanja inicijative do njenog usvajanja trajao osam mjeseci.
“Proces je zahtijevao mnogo strpljenja, razgovora i papira, ali ništa nije bilo uzalud. Danas, nakon svega, osjećam zahvalnost, ponos i veliku odgovornost jer ovo nije kraj, nego početak”, navela je Kandić.
Bonus video:
