Crnoj Gori se žuri, građani EU imaju prečih briga

To što građani Crne Gore imaju veće povjerenje u Evropsku uniju (EU) nego stanovnici država članica te zajednice, pokazuje da je za prve EU i dalje simbol stabilnosti, boljeg životnog standarda i nade za uređenije društvo, dok ih drugi češće posmatraju kroz svakodnevne probleme s kojima se suočavaju - inflaciju, migracije, birokratiju, energetsku krizu ili sporost evropskih institucija.

Tim riječima politikolog Miloš Perović komentariše za “Vijesti” rezultate najnovijeg (proljećnog) istraživanja koje Evropska komisija sprovodi u okviru programa “Eurobarometar” (istraživanje se realizuje na polugodišnjem nivou).

Rezultati istraživanja, objavljeni 9. maja, pokazuju, između ostalog, da Uniji vjeruje 65 odsto građana Crne Gore, dok je u EU taj procenat znatno niži - 51 odsto. Rezultati prošlogodišnjeg proljećnog “Eurobarometra” pokazali su da 83 odsto građana Crne Gore vjeruje EU, dok je 52 odsto građana EU imalo povjerenje u zajednicu.

Perović ocjenjuje da stanovnici država članica Uniju najčešće posmatraju kroz svakodnevne probleme s kojima se suočavaju - inflaciju, migracije, birokratiju, energetsku krizu ili sporost evropskih institucija.

“Zbog toga je povjerenje u EU unutar same Unije često promjenljivo i podložno unutrašnjim političkim krizama”, tvrdi on.

Perović navodi da je u Crnoj Gori perspektiva, ipak, drugačija - EU se i dalje dominantno doživljava kao simbol stabilnosti, boljeg životnog standarda, uređenijih institucija i većih ekonomskih mogućnosti. Ističe da za veliki dio građana evropske integracije nijesu samo spoljnopolitički cilj, već nada da država može dostići viši nivo pravne sigurnosti, borbe protiv korupcije i kvaliteta života.

“Građani članica EU uglavnom procjenjuju ‘šta EU nije uspjela da riješi’, dok građani Crne Gore, kao države kandidata, češće gledaju ‘šta bi članstvo moglo da donese’”, dodao je sagovornik.

Najnoviji “Eurobarometar” pokazuje da je 71 odsto građana Crne Gore optimistično u vezi s budućnošću EU, da 66 odsto smatra da je članstvo dobra stvar, a da 75 odsto vjeruje da bi ulazak u EU donio konkretne koristi državi.

Crna Gora pregovara s EU gotovo 14 godina (od 29. juna 2012), i do sad je otvorila sva 33 pregovaračka poglavlja, a privremeno zatvorila 14. Ove godine “precrtana” su dva.

Cilj Vlade je, kako je saopštavano u više navrata, da se do kraja (ove) godine zatvore sva poglavlja, kako bi država postala 28. članica EU do 2028. godine. U maju i junu se, prema najavama iz Vlade, očekuju međuvladine konferencije između Crne Gore i EU, ali nije precizirano koliko bi poglavlja moglo biti zatvoreno.

Sve više Francuza protiv proširenja

Rezultati istraživanja Evropske komisije pokazuju da je 54 odsto građana Francuske protiv proširenja EU. To je rast od pet procentnih poena u odnosu na istraživanje za istog perioda prošle godine.

Uz to, procenat stanovnika Francuske koji su se izjasnili da podržavaju širenje EU iznosi 35 odsto, što je pad od šest procentnih poena u odnosu na proljeće 2025.

Komentarišući te podatke, novinarka francuskog “Le Monde diplomatique” Ana Otašević kazala je “Vijestima” da oni pokazuju “ono što je već dugo politička realnost u Francuskoj” kad se govori o evoluciji njihove unutrašnje političke situacije, a time i odnosu EU prema pitanju proširenja.

Ona tvrdi da pitanje proširenja nije “ni blizu među temama spoljne politike u Francuskoj”. Istakla je da je pitanje ulaska Crne Gore u EU važnije članicama susjedima radi čvršćih odnosa i potencijalnog ekonomskog razvoja, ali da je za zemlje kao što je Francuska, koja odlučuje o bitnim kretanjima EU - u kom pravcu će ići, prije svega, njena politička agenda i kako će se “arhitektura” EU dalje stvarati - ovo “drugorazredno pitanje”.

“Ako me pitate šta je potrebno da Crna Gora uradi - ništa nije potrebno. Ona ili bilo koja druga zemlja zavise sad od stratega koji uzimaju u obzir njihove interese - interese EU u ratu u Ukrajini, odnosno, šta je realnost kad govorimo o tome. To su povećani vojni budžeti, to je jedna stalna priprema javnog mnjenja u njihovim zemljama - govorim sad i o Francuskoj - za potencijalni rat s Rusijom”, rekla je Otašević.

Ona je navela da se o Crnoj Gori u Francuskoj i ne govori, navodeći da je nedavna anketa koju je radila francusko-njemačka televizija ART pokazala da su ratovi devedesetih Francuzima jedina asocijacija na Balkan.

“Francuzi ne znaju ništa o Balkanu. To nije tema u njihovoj politici”, dodaje ona.

Otašević je kazala da su maja 2027. izbori u Francuskoj, i da postoji bojazan od dolaska krajnje ekstremne desnice na vlast, u kom slučaju bi, tvrdi, proširenje i zemalja Balkana, Ukrajine i Moldavije - bilo isključeno na duži period.

Napominje da je njihovo (francusko) pitanje kako da uključe Ukrajinu i Moldaviju u ovaj proces, “a da ostavimo Balkan po strani”.

“Ne Crnu Goru da ostavimo po strani, nego Balkan. Crna Gora je suviše mala da bi bila u tom ključu strateškog razmišljanja neki bitan faktor”, kazala je Otašević.

Cilj da uvedu Balkan u EU bi im, kako navodi sagovornica, bio ne zato što je jedna, druga ili treća zemlja izvršila tražene obaveze, već zato što hoće: “Kao što kažu Francuzi, da to ne ostane siva zona podložna stranom uticaju - ruskom i kineskom”.

Miloš Perović je istakao da u Francuskoj već duži period postoji određeni zamor od proširenja, jer se smatra da EU prvo mora reformisati sebe, pa tek onda primati nove članice.

On je kazao da, iako trenutna geopolitička situacija ide naruku Crnoj Gori po pitanju EU integracija, svakako se mora uzeti u obzir da - a to istraživanja pokazuju - Francuzi danas više podržavaju “dublju” nego “širu” Evropu, jer pitanje bezbjednosti unutar same Unije postaje sve veće i prioritetnije.

“Šta to znači - prije svega jaču integraciju postojećih članica u oblasti odbrane, ekonomije i bezbjednosti, umjesto prijema novih država. Tu se, svakako, mogu naći razlozi za nešto manju podršku proširenju”, istakao je Perović.

On je kazao da uvijek postoje i strepnje prema ekonomskim posljedicama proširenja, prije svega od jeftinije radne snage, migracija, većih izdvajanja iz evropskog budžeta i konkurencije na tržištu rada.

“Sve ovo govori da će, pored ispunjavanja tehničkih i političkih kriterijuma za članstvo, crnogorska diplomatija morati da odradi veoma ozbiljan i promišljen posao kad je riječ o procesu ratifikacije pristupnog ugovora u državama članicama EU”, podvukao je Perović.

On je rekao da će u atmosferi rastućeg skepticizma prema proširenju u dijelu evropske javnosti - posebno u velikim državama poput Francuske - biti važno da Crna Gora ne ubjeđuje samo evropske institucije, već i građane država članica da njen ulazak predstavlja političku, bezbjednosnu i ekonomsku vrijednost za EU.

MVP: Pokazati da je proširenje i u interesu EU

Iz Ministarstva vanjskih poslova (MVP) kazali su “Vijestima” da rezultati istraživanja pokazuju da u pojedinim državama članicama, uključujući Francusku, postoji izvjestan zamor kad je riječ o politici proširenja EU.

“To (rezultate istraživanja) posmatramo kao signal da je potrebno dodatno raditi na objašnjavanju strateškog značaja proširenja, posebno u kontekstu očuvanja stabilnosti, bezbjednosti i konkurentnosti evropskog kontinenta”, navode iz MVP.

Iz resora kojim rukovodi Ervin Ibrahimović (Bošnjačka stranka) stiču da je važno naglasiti da politika proširenja ostaje jedna od najuspješnijih politika EU, koja je kroz prethodne decenije doprinijela demokratizaciji, ekonomskom razvoju i dugoročnoj stabilnosti Evrope. Napominju da Crna Gora, kao najnapredniji kandidat za članstvo, želi da svojim reformskim rezultatima pokaže da proširenje nije politički teret, već “zajednička evropska investicija u sigurniju i snažniju Evropu”.

Iz MVP-a navode da vjeruju da se povjerenje građana država članica može jačati prije svega konkretnim rezultatima zemalja kandidata: “Zato ćemo nastaviti da sprovodimo reforme, jačamo vladavinu prava i demonstriramo da Crna Gora dijeli evropske vrijednosti i standarde”.

Taj resor poručuje da je posebno važno intenzivirati političku i javnu komunikaciju s državama članicama, uključujući Francusku, kroz direktan dijalog s institucijama, parlamentima, akademskom zajednicom, medijima i civilnim sektorom.

“Naš cilj je da pokažemo da je evropska budućnost Zapadnog Balkana i u interesu samih građana EU”, konstatovali su iz MVP.

“Eurobarometar” je pokazao da, osim Francuske, na proširenje blagonaklono ne gledaju ni građani Austrije, Belgije, Bugarske, Češke, Njemačke, i Luksemburga.

U Austriji 57 odsto građana ne želi nove članice EU, u Češkoj 54 odsto, u Njemačkoj 53 odsto, dok u Luksemburgu i Belgiji taj procenat iznosi 49 odsto.

Povjerenje u Vladu ima 54 odsto građana

Podaci najnovijeg “Eurobarometra” pokazuju da povjerenje u Vladu Crne Gore ima 54 odsto građana, što je znatno povećanje u odnosu na jesen prošle godine, kad je taj procenat iznosio 28 odsto.

Povjerenje u crnogorski parlament, prema proljećnjem “Eurobarometru”, iznosi 50 odsto. To je, takođe, porast u odnosu na jesenji “Eurobarometar”, u kojem je povjerenje u tu instituciju iznosilo 27 odsto.

Povjerenje u pravosuđe u Crnoj Gori danas iznosi 49 odsto, što predstavlja rast od 29 procentnih poena u odnosu na prethodno istraživanje.

Prema rezultatima istraživanja, povjerenje u policiju u Crnoj Gori poraslo je za 30, a u vojsku 36 procentnih poena u odnosu na prethodno istraživanje.