Privremeni akti važiće tri mjeseca: Predlog zakona o lokalnoj samoupravi uvodi rokove za neke odluke čelnika opština

Predlogom Zakona o lokalnoj samoupravi, koji je sredinom maja utvrdila Vlada, prvi put se jasno ograničava trajanje privremenih akata koje predsjednik opštine donosi kad lokalni parlament ne može da zasjeda.

Kako se navodi u predlogu, “akti koje predsjednik jedinice lokalne samouprave donosi kad Skupština ne može da zasjeda”, a donose se radi zaštite života građana ili imovine veće vrijednosti, prestaju da važe tri mjeseca nakon donošenja, ako ih predsjednik ne podnese Skupštini na potvrđivanje ili ona odbije da ih potvrdi.

Tako se, kako je objašnjeno, sprečava mogućnost da privremeni akti dugotrajno ostanu na snazi bez demokratske potvrde predstavničkog organa.

“Time se dodatno afirmiše princip podjele nadležnosti između izvršne i predstavničke vlasti i naglašava da ovlašćenje predsjednika ima isključivo privremeni i izuzetni karakter”, navodi se u obrazloženju predloga.

Ovim rješenjem se, kako se dalje obrazlaže, obezbjeđuje kontinuitet funkcionisanja lokalne vlasti u vanrednim ili kriznim situacijama, uz istovremeno jasno normiranje uslova, ograničenja i mehanizama kontrole ovlašćenja predsjednika jedinice lokalne samouprave.

Predsjednik je, kako piše, dužan da o donošenju takvog akta obavijesti Skupštinu najkasnije u roku od tri dana, uz posebno obrazloženje rsazloga zbog kojih smatra da bi nedonošenje akta moglo izazvati štetne posljedice po život građana ili imovinu veće vrijednosti.

Takođe, propisana je obaveza objavljivanja akta u Službenom listu i njegovo podnošenje Skupštini na potvrđivanje na prvoj narednoj sjednici.

Kao važna novina uvedena je obaveza aktivnog praćenja zakonitosti i rokova u vezi s ovim aktima.

Predlogom je propisano da predsjednik Skupštine prati da li je akt blagovremeno podnijet na potvrđivanje i da li ga je Skupština potvrdila, te da je dužan da obavijesti Ministarstvo (javne uprave) ukoliko do potvrđivanja ne dođe.

Na taj način se, kako se obrazlaže, uspostavlja institucionalni mehanizam nadzora nad korišćenjem ovog vanrednog ovlašćenja predsjednika jedinice lokalne samouprave.

Precizirano je da ukoliko Skupština ne zasjeda ili ne donese akt o prestanku važenja, Vlada, na predlog Ministarstva, donosi takav akt.

“Suština ovih rješenja jeste sprečavanje zloupotrebe privremenih ovlašćenja predsjednika jedinice lokalne samouprave i uspostavljanje jasnog sistema odgovornosti, kontrole i pravne sigurnosti u situacijama kad predstavnički organ nije u mogućnosti da vrši svoju funkciju”, navodi se u predlogu zakona.

Njime je predviđeno i uvođenje deblokirajućeg mehanizma kako bi se spriječilo da šef lokalne skupštine blokira njen rad odbijanjem zakazivanja sjednice.

To, kako su “Vijesti” objavile, znači da ako ovlašćeni predlagač - predsjednik opštine, odbornici lokalnog parlamenta ili građani čiji se broj utvrđuje statutom opštine - zatraži sjednicu, a predsjednik skupštine je ne zakaže u zakonskom roku, podnosilac zahtjeva može sam sazvati zasjedanje.

U tom slučaju, sjednicu ne bi vodio šef parlamenta, već odbornik kog odredi podnosilac inicijative.

“Time se sprečava mogućnost blokade rada skupštine i obezbjeđuje nesmetano funkcionisanje lokalne vlasti i ostvarivanje prava odbornika i građana”, piše u obrazloženju.

Predviđeno je i uvođenje mehanizma za prevazilaženje institucionalne blokade u slučaju da predsjednik opštine ne bude izabran u propisanom roku.

U tom slučaju, na predlog Vlade ili najmanje jednog odbornika, skupština je dužna da donese odluku o skraćenju svog mandata u roku od 15 dana od isteka roka za izbor predsjednika.

Potpredsjednik podnosi izvještaj o radu

Kao novina, propisana je i obaveza potpredsjednika da jednom godišnje podnosi izvještaj o svom radu predsjedniku jedinice lokalne samouprave.

Kako je objašnjeno, ovim rješenjem dodatno se afirmišu principi odgovornosti, transparentnosti i praćenja rezultata rada nosilaca izvršnih funkcija na lokalnom nivou.

“Mandat potpredsjednika traje koliko i mandat predsjednika jedinice lokalne samouprave, čime se potvrđuje politička i funkcionalna povezanost ovih funkcija u okviru izvršne vlasti”, navodi se u obrazloženju zakona.

Dodaje se da je, izuzetno, propisano da potpredsjednik nastavlja da vrši funkciju do izbora novog predsjednika jedinice lokalne samouprave, u skladu sa zakonom, čime se obezbjeđuje kontinuitet izvršne vlasti i stabilnost funkcionisanja lokalne samouprave u prelaznom periodu.

Jedna od ključnih novina je uvođenje grada kao jedinice lokalne samouprave, koji bi trebalo da ima širi krug nadležnosti u odnosu na opštine.

Propisano je i uvođenje skupština građana, kao modela deliberativne demokratije, detaljnije uređivanje građanskih inicijativa, peticija i građanskih žalbi, kao i obaveza lokalne uprave da o podnijetim inicijativama, preporukama i zahtjevima odlučuje u jasno propisanim rokovima i o tome obrazloženo obavještava građane.

Dodatno se uređuje sastav povjerenika

Predlogom zakona se i dodatno uređuju sastav, odgovornost i djelokrug rada odbora povjerenika (u slučaju uvođenja prinudne uprave u opštini), pri čemu se naglašava da odbor vrši isključivo tekuće i neodložne poslove do konstituisanja nove skupštine, uz obavezu redovnog izvještavanja Vlade o svom radu.

“Na taj način nastoji se obezbijediti kontinuitet funkcionisanja lokalne samouprave, uz ograničavanje intervencije države isključivo na neophodan i privremen okvir”, obrazlaže se u zakonu.

Precizira se da odbor povjerenika ima sedam članova (povjerenika), od kojih dva predlaže Vlada, dva Ministarstvo, po jednog organ državne uprave nadležan za poslove finansija, organ državne uprave nadležan za upravnu oblast u kojoj jedinica lokalne samouprave nije vršila zakonom utvrđene obaveze i Generalni sekretarijat Vlade.

Povjerenik, kako je navedeno, može biti crnogorski državljanin sa VII1 nivoom kvalifikacije obrazovanja u oblasti pravnih ili ekonomskih nauka i najmanje pet godina radnog iskustva u tom nivou kvalifikacije obrazovanja.

“Odbor povjerenika ima predsjednika koji se bira iz reda povjerenika. Povjerenik je u svom radu samostalan i za svoj rad odgovora Vladi”, precizirano je u predlogu.

Njime je predviđeno i da odbor povjerenika obavlja tekuće i neodložne poslove iz okvira nadležnosti skupštine, odnosno poslove čije bi nevršenje onemogućilo ostvarivanje prava građana ili nanijelo znatnu materijalnu štetu, te da je dužan da Vladi podnese izvještaj o radu jednom mjesečno, preko Ministarstva.

“Odbor povjerenika donosi poslovnik o svom radu. Povjerenici imaju pravo na naknadu u skladu s propisima kojima se uređuju zarade zaposlenih u javnom sektoru”, precizirano je zakonom.